Nâng cao tính chuyên nghiệp của nghề công tác xã hội trong bệnh viện

Đến dự Hội thảo có lãnh đạo bệnh viện: Trung tướng, GS, TS Lê Hữu Song, Giám đốc Bệnh viện; Trung tướng, PGS, TS, TTƯT Nguyễn Hoàng Ngọc, Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc cùng lãnh đạo các Vụ của Bộ Y tế cùng các cơ quan chức năng.

Đặc biệt, Hội thảo đã quy tụ khoảng 300 đại biểu tham dự, trong đó khối bệnh viện 164 đại biểu, khối các trường đại học 50 đại biểu, khối quân đội 25 đại biểu.

Hội thảo nhằm mục đích chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức trong thực hành nghề nghiệp, đồng thời tăng cường sự hiện diện và đẩy mạnh hợp tác phát triển chuyên ngành Công tác xã hội (CTXH) giữa các Bệnh viện, trường đào tạo CTXH trên toàn quốc; Tạo diễn đàn trao đổi học thuật và kinh nghiệm thực hành CTXH lâm sàng từ các mô hình CTXH quốc tế và trong toàn quốc, giúp cập nhật kiến thức và xu hướng mới, nâng cao tính chuyên nghiệp tiến tới “Chuyên nghiệp hóa dịch vụ CTXH”.

Đồng thời, Hội thảo tạo cơ hội giao lưu, mở rộng hợp tác, tăng cường nguồn lực nội, ngoại viện nhằm triển khai các hoạt động CTXH chuyên sâu trong Bệnh viện.

Trong một ngày làm việc, tại Hội trường 1 tầng 9 - Cụm công trình trung tâm, Bệnh viện Trung ương quân đội 108, với các phương tiện công nghệ hiện đại, Hội thảo đã nghe 12 báo cáo, trong đó có báo cáo của chuyên gia nước đến từ Singapore.

Bệnh viện Trung ương quân đội 108 là một trong những bệnh viện đầu tiên triển khai và thành lập Ban CTXH từ ngày 25/12/2017, là đơn vị đầu tiên trong quân đội triển khai hoạt động CTXH trong bệnh viện. Hiện nay, bên cạnh 51 nhân viên CTXH có 25 người có bằng cử nhân và thạc sĩ về CTXH.

Được cấu trúc thành 4 bộ phận: Bộ phận hướng dẫn người bệnh; bộ phận vận động tài trợ và tổ chức sự kiện; bộ phận điện thoại chăm sóc người bệnh; và bộ phận nhà lưu trú. Ban CTXH được vận hành theo chiều Dọc (Quản lý): Chỉ đạo chủ trương trực tiếp từ Ban Giám đốc xuống Ban CTXH. Ban CTXH quản lý trực tiếp nhân sự về hành chính, chiến lược phát triển chuyên ngành, đảm bảo tính thống nhất và kỷ luật. Và chiều Ngang (Chuyên môn): Nhân viên CTXH đến từng Khoa lâm sàng phụ trách theo chuyên khoa (Ung bướu, Nhi, chấn thương...).

Nhân viên CTXH đóng vai trò là "trạm điều phối", phối hợp trực tiếp với bác sĩ và điều dưỡng giải quyết các vấn đề tâm lý – xã hội, phối hợp nâng cao chất lượng điều trị toàn diện về cả thể chất – tinh thần. Bên cạnh đội ngũ nhân viên 51 người, còn có mạng lưới CTXH bệnh viện với 87 nhân viên, hình thành nên lực lượng nguồn nhân lực CTXH trong bệnh viện Trung ương quân đội 108 đông về số lượng, mạnh về chất lượng.

Trong giai đoạn 2021-2025, Ban CTXH đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ bệnh nhân rất phong phú, như: Triển khai hỗ trợ chuyên sâu người bệnh các vấn đề về tâm lý - xã hội: Tiến hành quản lý trường hợp can thiệp hỗ trợ người bệnh có hoàn cảnh đặc biệt, khó khăn theo Quy trình ISO: 9001 (QT 114); hoạt động giáo dục sức khỏe (phối hợp với khoa lâm sàng tổ chức 400 chương trình cho gần 8000 bệnh nhân/người nhà bệnh nhân); cùng với các hoạt động đa dạng khác (trạm tóc yêu thương; bức họa đèn lồng; Yoga cười; cờ tướng màu hoa đỏ, viết về tôi chiến binh mạnh mẽ; đồng hành điều ước, kết nối yêu thương; các hoạt động cắt tóc 0 đồng, gian hàng 0 đồng; chuyến xe 0 đồng;..vv.

Không chỉ có vậy, trong giai đoạn 2021-2025, Ban CTXH của bệnh viện Trung ương quân đội 108 còn làm rất tốt hoạt động kết nối nguồn lực cộng đồng hỗ trợ người bệnh khó khăn, tiếp nhận tài trợ từ hàng trăm đơn vị về kinh phí, trang thiết bị y tế, sản phẩm dinh dưỡng, xe cứu thương, xe lăn... với tổng giá trị hơn 30 tỷ đồng. Nhận thấy vai trò của hoạt động CTXH trong Bệnh viện, nhiều đơn vị trực thuộc Bộ Quốc Phòng đã triển khai hoạt động CTXH như Bệnh viện 175, Bệnh viện 103, Bệnh viện 105, Bệnh viện Quân y 7…

Ngày 26/11/2015, Thông tư số 43/2015/TT-BYT đã đặt nền móng cho việc thiết lập và phát triển ngành Công tác xã hội trong các bệnh viện. Đây là một nhiệm vụ có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần xây dựng hệ thống y tế lấy người bệnh làm trung tâm, hỗ trợ người bệnh và gia đình người bệnh vượt qua khó khăn, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của bệnh viện.

Ngay sau khi Thông tư 43/2015/TT-BYT được ban hành, toàn bộ các bệnh viện trung ương và đa số các bệnh viện đa khoa tỉnh, thành phố đã thành lập Phòng Công tác xã hội hoặc Tổ Công tác xã hội, với 100% bệnh viện tuyến trung ương, 96,8% tuyến tỉnh và 89,9% tuyến huyện đã có phòng/tổ CTXH và từng bước chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ làm công tác này. Đã có nhiều mô hình mới, cách làm hay được triển khai hiệu quả. Đến nay, đội ngũ nhân viên công tác xã hội đã hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề cho hơn 1 tỷ lượt người bệnh và thân nhân trong quá trình khám, chữa bệnh.

Bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận, CTXH trong bệnh viện trên phạm vi cả nước còn gặp nhiều thách thức. Trước hết về đội ngũ nhân lực làm CTXH trong bệnh viện chưa được đào tạo. Trong số hơn 9.300 nhân viên CTXH trong bệnh viện trên cả nước, chỉ có khoảng 10,25% được đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ về CTXH. Số còn lại là những người có trình độ chuyên môn khác như bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, kế toán, kỹ sư… kiêm nhiệm. Điều này khiến cho hoạt động CTXH của bệnh viện chưa được tổ chức bài bản, chuyên nghiệp.

Việc chuyên nghiệp hóa lực lượng này là vô cùng cần thiết, họ cần có kỹ năng xã hội tốt như giao tiếp và sự đồng cảm, cũng như hiểu biết sâu sắc về hệ thống chăm sóc sức khỏe và phúc lợi xã hội.

Trong khi đó, Nghị định 110/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định, kể từ năm 2027, người hành nghề CTXH phải có giấy chứng nhận đăng ký hành nghề công tác xã hội. Ngoài ra, các bệnh viện vẫn còn thiếu nguồn kinh phí và các điều kiện hỗ trợ về cơ sở vật chất, trang thiết bị để tổ chức hoạt động CTXH. Việc huy động nguồn lực và kinh phí để triển khai các hoạt động CTXH còn gặp khó khăn. Đặc biệt, nhiều lãnh đạo tại các bệnh viện vẫn chưa thực sự quan tâm, chỉ đạo hoạt động CTXH.

Đại biểu dự Hội thảo khoa học

Từ thực tiễn hoạt động CTXH trong bệnh viện những năm qua, chúng ta có thể thấy CTXH đã góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ tâm lý – xã hội cho người bệnh, kết nối nguồn lực, bảo vệ quyền lợi bệnh nhân và cải thiện mối quan hệ giữa các bên trong bệnh viện. Những số liệu từ nhiều cơ sở y tế cho thấy hoạt động CTXH không chỉ mang lại hiệu quả nhân văn mà còn tác động tích cực đến chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh và uy tín của bệnh viện.

Nhân viên CTXH bệnh viện hỗ trợ bệnh nhân và gia đình họ, đồng thời bảo vệ quyền lợi của họ. Mục tiêu của họ là cải thiện sức khỏe và tinh thần của bệnh nhân thông qua các can thiệp phi y tế và các hình thức hỗ trợ khác. Nhân viên CTXH bệnh viện cung cấp hỗ trợ tâm lý xã hội thiết yếu, can thiệp khủng hoảng và lập kế hoạch xuất viện cho bệnh nhân và gia đình, đóng vai trò là cầu nối giữa chăm sóc y tế và các nguồn lực cộng đồng. Họ giải quyết các nhu cầu phức tạp về xã hội, cảm xúc và tài chính, bao gồm hỗ trợ sức khỏe tâm thần, tư vấn cho nạn nhân bị bạo hành và, trong một số trường hợp, hỗ trợ tài chính cho việc điều trị.

Đặc biệt, quan trọng hơn nhân viên CTXH còn đồng hành cùng người bệnh/người nhà bệnh nhân vượt qua những lo âu, căng thẳng, sang chấn tâm lý, hạn chế những tổn thương không đáng có đồng thời nâng cao hiệu quả của hoạt động khám, chữa bệnh.

Có thể nói rằng, trong quá trình phát triển của xã hội hiện đại, tại các cơ sở y tế, bên cạnh đội ngũ các bác sĩ y khoa rất cần có những “bác sĩ xã hội”. Bởi lẽ, nhân viên y tế thường phải đối mặt với những thách thức và căng thẳng hàng ngày, do đó sự hỗ trợ từ các nhân viên xã hội là vô cùng cần thiết, cả về mặt tinh thần và chuyên môn.

Kỷ niệm "Ngày Công tác Xã hội", công việc quan trọng của các nhân viên CTXH ở khắp mọi nơi, đặc biệt là trong các bệnh viện, cần được ghi nhận. Chúng ta biết ơn sự tận tâm và lòng nhiệt tình của họ, điều thực sự tạo nên sự khác biệt trong cuộc sống của các nhân viên y tế, bệnh nhân và cộng đồng rộng lớn hơn cả trong và ngoài bệnh viện.

GS.TS. Hoàng Bá Thịnh