Nâng cao năng lực tự chủ vật liệu ngành hóa chất Việt Nam

Ông Nguyễn Hữu Tú, Tổng Giám đốc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam. Ảnh: Vinachem

Đây là một trong những hoạt động cụ thể nhằm triển khai Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp vật liệu theo Thông báo số 66-TB/VPTW ngày 25/5/2026, góp phần nghiên cứu, đề xuất định hướng phát triển ngành công nghiệp vật liệu trong giai đoạn mới.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Tổng Giám đốc Vinachem Nguyễn Hữu Tú nhấn mạnh, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt, phát triển công nghiệp vật liệu không chỉ là yêu cầu về tăng trưởng kinh tế mà còn gắn với mục tiêu bảo đảm độc lập, tự chủ, tự cường của nền công nghiệp hóa chất Việt Nam.

Vì vậy, ngành hóa chất cần tiếp tục phát huy vai trò ngành công nghiệp nền tảng, đồng thời từng bước làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm vật liệu có hàm lượng khoa học cao, qua đó nâng cao năng lực tự chủ về nguyên liệu, giảm phụ thuộc vào bên ngoài và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.

Toàn cảnh Hội thảo ngày 2/7. Ảnh: Vinachem

Trên cơ sở đánh giá xu thế phát triển của thế giới và yêu cầu phát triển của đất nước, Ban Kỹ thuật Vinachem đã trình bày chuyên đề Phát triển công nghiệp vật liệu ngành hóa chất, định hướng phát triển sản phẩm, công nghệ chiến lược, trong đó xác định tầm nhìn xây dựng Vinachem trở thành doanh nghiệp dẫn dắt ngành hóa chất, làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và mở rộng thị trường quốc tế. Báo cáo cũng đề xuất định hướng phát triển các nhóm sản phẩm chiến lược như hóa chất điện tử và bán dẫn, pin và hệ thống lưu trữ năng lượng, vật liệu mới, khai thác và chế biến sâu đất hiếm, hóa dược; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn trong toàn Tập đoàn.

Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Thu Hà - Phó Viện trưởng Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam cho biết, cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay đang chuyển mạnh từ các ngành công nghiệp truyền thống sang các vật liệu chiến lược như vật liệu bán dẫn, pin, đất hiếm, vật liệu nano và hóa chất siêu tinh khiết. Cùng với sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu, đây là cơ hội để ngành hóa chất Việt Nam tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao thông qua đổi mới sáng tạo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển kinh tế tuần hoàn.

GS TS Vũ Thị Thu Hà, Giám đốc Phòng thí nghiệm Trọng điểm Công nghệ lọc hóa dầu, Phó Viện trưởng Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam tham luận. Ảnh: Vinachem

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Thu Hà, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu đang dịch chuyển sang các vật liệu chiến lược, vấn đề ngành hóa chất cần không chỉ là công nghệ hay nguồn lực mà còn là một chủ thể đủ năng lực dẫn dắt, điều phối và kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu đến các trường đại học. Đây chính là yếu tố quyết định để ngành hóa chất Việt Nam làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.

PGS.TS La Thế Vinh, Phó Hiệu trưởng Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội tham luận Vai trò của công nghiệp Hóa chất đối với sự phát triển của công nghiệp vật liệu. Ảnh: Vinachem

Ở góc độ nghiên cứu và đào tạo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ La Thế Vinh khẳng định công nghiệp hóa chất là nền tảng để phát triển công nghiệp vật liệu, bởi hầu hết các ngành công nghệ cao đều bắt đầu từ hóa chất, vật liệu và công nghệ chế biến sâu. Theo ông, phát triển công nghiệp vật liệu không chỉ tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn mà còn góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền công nghiệp quốc gia, tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế và thúc đẩy phát triển bền vững.

PGS.TS Nguyễn Trần Hùng - Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự phát biểu ý kiến. Ảnh: Vinachem

Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trần Hùng, Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự cho rằng cần quan tâm phát triển tính lưỡng dụng của công nghiệp hóa chất, vừa phục vụ phát triển kinh tế, vừa đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh. Với định hướng này, Nhà nước cần có cơ chế đặt hàng các chương trình nghiên cứu trọng điểm, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư mạnh vào hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), thúc đẩy hình thành các công nghệ và sản phẩm hóa chất có hàm lượng khoa học, công nghệ cao.

Ông Vũ Mạnh Hùng, Vụ trưởng vụ kinh tế ngành, Ban chính sách, chiến lược trung ương. Ảnh: Vinachem

Đánh giá cao sự chủ động của Vinachem trong việc tổ chức diễn đàn chuyên sâu về phát triển công nghiệp vật liệu, ông Vũ Mạnh Hùng, Vụ trưởng Vụ Kinh tế ngành, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam, cần nghiên cứu xây dựng một văn bản mang tính định hướng chiến lược làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện đồng bộ; đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát triển các doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt ngành, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các trường đại học, từng bước hình thành những tập đoàn công nghiệp vật liệu quy mô lớn, đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trên cơ sở các ý kiến của hội thảo, Vụ Kinh tế ngành sẽ tham mưu Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nghiên cứu, xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu và Chiến lược phát triển công nghiệp hóa chất quốc gia, tạo nền tảng cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ chiến lược và phát huy vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.

Phát biểu bế mạc hội thảo, Tổng Giám đốc Vinachem Nguyễn Hữu Tú khẳng định những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các cơ quan quản lý, các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự hội thảo là những luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng để Vinachem tiếp tục hoàn thiện định hướng phát triển công nghiệp vật liệu của Tập đoàn, đồng thời đóng góp vào quá trình xây dựng các chính sách phát triển ngành trong thời gian tới.

Vinachem xác định việc phát triển công nghiệp vật liệu và công nghiệp hóa chất không chỉ là yêu cầu phát triển của doanh nghiệp mà còn là nhiệm vụ chính trị gắn với việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn mới.

“Với vai trò doanh nghiệp nhà nước nòng cốt của ngành hóa chất, Vinachem sẽ tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D), làm chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm vật liệu chiến lược, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của ngành hóa chất, qua đó góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền công nghiệp quốc gia, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển ngành theo định hướng của Đảng và Nhà nước”, Tổng Giám đốc Nguyễn Hữu Tú nhấn mạnh.

Anh Nguyễn/Bnews/vnanet.vn