Nâng cao năng lực đối ngoại địa phương trong tình hình mới

Phiên thảo luận 2 với chủ đề “Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đối ngoại địa phương trong tình hình mới”. Ảnh: Trần Huấn

Phối hợp triển khai nhiều hoạt động ngoại giao văn hóa

Tại phiên thảo luận này, các đại biểu đã nêu đề xuất, kiến nghị xây dựng bộ máy tổ chức và nhân lực làm công tác đối ngoại “trọng yếu, thường xuyên” tại địa phương trong tình hình mới.

Trình bày tham luận, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Đặng Thanh Sơn cho biết, sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Ninh Bình có không gian phát triển rộng lớn hơn, hội tụ nhiều giá trị văn hóa, lịch sử và thiên nhiên đặc sắc.

Với hơn 5.000 di tích, nổi bật là Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, cùng các di sản văn hóa phi vật thể như thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, Ninh Bình xác định đây là nền tảng để phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản và du lịch chất lượng cao.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh, trong thời gian qua, tỉnh Ninh Bình đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, UNESCO và các tổ chức quốc tế triển khai nhiều hoạt động ngoại giao văn hóa.

Ông Đặng Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Minh Nhuận

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình cho rằng, đối ngoại càng được triển khai chuyên sâu, chuyên nghiệp thì hiệu quả thu hút hợp tác và huy động nguồn lực càng cao. Điều đó đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại chuyên nghiệp, có tư duy hội nhập và am hiểu sâu sắc về văn hóa, công nghệ.

Để công tác đối ngoại địa phương phát huy hiệu quả hơn nữa, tỉnh Ninh Bình kiến nghị Bộ Ngoại giao hai nội dung như sau:

Thứ nhất, tiếp tục phát huy vai trò chỉ đạo, định hướng, hỗ trợ các địa phương triển khai đường lối đối ngoại; phối hợp thúc đẩy hợp tác quốc tế về bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và quảng bá hình ảnh Việt Nam.

Thứ hai, quan tâm kiện toàn, nâng cao vai trò của cơ quan ngoại vụ địa phương trở thành lực lượng nòng cốt, chuyên nghiệp trong tham mưu và triển khai công tác đối ngoại; tăng cường kết nối với UNESCO và các tổ chức quốc tế để huy động nguồn lực phát triển bền vững.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình khẳng định trong giai đoạn mới, khi văn hóa ngày càng trở thành 'sức mạnh mềm' và di sản trở thành nguồn lực quan trọng, tỉnh Ninh Bình cam kết tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại, góp phần phát huy giá trị di sản và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Năng lực cán bộ đối ngoại địa phương

Trong tham luận với chủ đề “Năng lực cán bộ đối ngoại địa phương từ lăng kính địa bàn Trung Quốc: Nhu cầu thực tiễn và định hướng chuẩn hóa”, Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình chia sẻ góc nhìn của Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc về việc nâng cao năng lực cán bộ đối ngoại địa phương.

Theo Đại sứ, vấn đề này cần được nhìn nhận từ ba khía cạnh: yêu cầu thực tiễn, khoảng trống về năng lực và định hướng chuẩn hóa.

Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình phát biểu. Ảnh: Minh Nhuận

Đại sứ cho rằng, qua các chuyến thăm cấp cao có ý nghĩa lịch sử của lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc hiện đang bước vào giai đoạn phát triển với mức độ gắn kết ngày càng thực chất trên nhiều lĩnh vực. Địa phương chính là chủ thể quan trọng nhất trong việc chuyển hóa nhận thức cấp cao thành các dự án hợp tác cụ thể.

Đặc biệt, hiệu quả đối ngoại hiện nay cần được cân, đo, đong đếm bằng nguồn vốn thu hút đầu tư, thị trường được mở rộng và các cam kết được hiện thực hóa.

Từ thực tiễn, Đại sứ nêu những thách thức chung đối với cán bộ làm công tác đối ngoại như sau:

Thứ nhất, ngoại ngữ và kiến thức chuyên ngành về kinh tế, thương mại, chuỗi cung ứng còn yếu, nhất là với địa bàn Trung Quốc vốn có quy hoạch và ưu tiên rất khác nhau giữa các tỉnh, thành.

Thứ hai, năng lực phân tích chính sách và dự báo chưa theo kịp sự điều chỉnh nhanh của các quy định do Trung Quốc ban hành và có liên quan trực tiếp đến Việt Nam như xuất nhập khẩu, logistics, chuyển đổi xanh và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Thứ ba, nhiều thỏa thuận sau khi ký kết không được cụ thể hóa thành chương trình hành động, dẫn đến hiệu quả thấp. Đây chính là khoảng cách cần được lấp đầy bằng chuẩn hóa.

Từ đó, Đại sứ đã đưa ra ba đề xuất về định hướng chuẩn hóa vai trò của cơ quan ngoại vụ địa phương, chuẩn hóa khung năng lực cán bộ đối ngoại địa phương và chuẩn hóa cơ chế phối hợp.

Theo Đại sứ Phạm Thanh Bình, việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ đối ngoại địa phương không chỉ là yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, mà còn là điều kiện quan trọng để thực hiện hiệu quả các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, tận dụng tốt các cơ hội hợp tác quốc tế và phục vụ thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương và các mục tiêu phát triển của đất nước.

Ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý hoạt động đối ngoại cơ sở

Cũng trong phần trình bày tham luận ở phiên này, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi cho biết, Sở Ngoại vụ TP. Đà Nẵng đã chủ động, kiên trì triển khai lộ trình số hóa công tác quản lý hoạt động đối ngoại qua nhiều giai đoạn, gắn với đặc thù khối lượng công việc ngày càng lớn sau khi hợp nhất địa giới hành chính với tỉnh Quảng Nam (cũ), với hơn 110 thỏa thuận quốc tế được kế thừa, hàng nghìn lượt đoàn ra, đoàn vào mỗi năm.

Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi trình bày tham luận về “Ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý hoạt động đối ngoại cơ sở”. Ảnh: Trần Huấn

Sở cũng đã xây dựng và hoàn thành Phần mềm cơ sở dữ liệu chuyên ngành ngoại vụ giai đoạn 1 vào năm 2020, làm nền tảng ban đầu để số hóa việc theo dõi các thỏa thuận quốc tế, đoàn ra, đoàn vào.

Đến năm 2025, phần mềm tiếp tục được nâng cấp lên giai đoạn 2, mở rộng phạm vi quản lý dữ liệu về các chương trình, dự án viện trợ nước ngoài, viện trợ phi chính phủ và các đối tác quốc tế, đồng thời gắn với nền tảng quản lý văn bản điện tử liên thông, chữ ký số, giúp rút ngắn thời gian luân chuyển văn bản giữa Sở Ngoại vụ, các sở, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân thành phố.

Trong thời gian tới, theo Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng, để công tác đối ngoại cơ sở thực sự “chuyển mình” theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, TP. Đà Nẵng xác định một số định hướng trọng tâm như sau:

Thứ nhất, khẩn trương xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu chuyên ngành ngoại vụ giai đoạn 3, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, tích hợp đồng bộ với Kiến trúc dữ liệu và Trung tâm dữ liệu dùng chung của thành phố.

Thứ hai, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu đối ngoại với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hệ thống thông tin của các bộ, ngành Trung ương, trước hết là Bộ Ngoại giao, phục vụ công tác theo dõi, cảnh báo về hiệu lực các thỏa thuận quốc tế, tổng hợp báo cáo nhanh, chính xác.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) trong công tác nghiên cứu, phân tích, dự báo tình hình quốc tế, khu vực và tham mưu chính sách đối ngoại, từng bước hình thành “trợ lý số” hỗ trợ cán bộ làm công tác đối ngoại ở cơ sở.

Thứ tư, tiếp tục số hóa toàn diện quy trình nghiệp vụ: quản lý đoàn ra, đoàn vào, tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế, quản lý chương trình, dự án hợp tác quốc tế, viện trợ nước ngoài trên môi trường điện tử, gắn với chữ ký số, cổng dịch vụ công trực tuyến.

Thứ năm, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác đối ngoại; bảo đảm an toàn, an ninh mạng, an ninh dữ liệu trong quá trình số hóa theo đúng tinh thần Chỉ thị số 57-CT/TW ngày 31.12.2025 của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu trong hệ thống chính trị.

HỒNG NHUNG