Nâng cao năng lực đại biểu để đáp ứng niềm tin cử tri

Đây là ý kiến của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu, PGS. TS Bế Trung Anh tại tọa đàm “Từ lá phiếu tín nhiệm đến nghị trường hành động” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức chiều 20/3.

Bảo đảm đại biểu "nhập cuộc" ngay từ đầu nhiệm kỳ

Theo đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu Bế Trung Anh, sau khi trúng cử, yêu cầu đầu tiên đối với đại biểu Quốc hội là phải có khả năng nói, tranh luận và chịu trách nhiệm trên nghị trường. Muốn vậy, đại biểu phải biết thu thập, xử lý và phân tích thông tin từ các cơ sở dữ liệu một cách chính xác. Đây là nền tảng để đại biểu tham gia thảo luận, đóng góp vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách.

Các đại biểu dự tọa đàm. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu Bế Trung Anh nhấn mạnh, nếu không có kỹ năng này, đại biểu sẽ khó có thể tranh luận một cách thực chất. Khi đó, dù có hiểu biết, đại biểu cũng khó chuyển hóa thành đóng góp cụ thể cho chính sách, và cử tri sẽ không thể kỳ vọng vào hiệu quả hoạt động nghị trường.

Vì vậy, công tác bồi dưỡng đại biểu, nhất là đại biểu lần đầu trúng cử cần chuyển mạnh từ cung cấp kiến thức sang phát triển năng lực hành động. Đáng chú ý, phương thức bồi dưỡng sẽ không dừng ở lý thuyết mà gắn với các tình huống thực tiễn, giúp đại biểu không chỉ hiểu chính sách mà còn có khả năng xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn quản trị quốc gia. Từ đó, có thể “nhập cuộc” ngay từ kỳ họp đầu tiên.

Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ đại biểu, nâng cao năng lực tranh luận

Theo đại biểu, để đồng hành kiến tạo phát triển thì hoạt động giám sát của Quốc hội chính là công cụ đồng hành với Chính phủ. Dẫn chứng về việc giám sát chính sách chi tiêu công, theo ông, nếu để cuối năm mới phát hiện những vướng mắc trong chi tiêu công thì đã quá muộn, không còn ý nghĩa điều chỉnh. Ngược lại, nếu Quốc hội thực hiện giám sát song song với quá trình triển khai, ngay sau quý I đã có thể chỉ ra nguyên nhân vì sao giải ngân chậm, từ đó kịp thời điều chỉnh chính sách. Đó mới là giám sát theo đúng nghĩa “đồng hành”.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu PGS.TS Bế Trung Anh phát biểu tại tọa đàm. Ảnh Khánh Duy

Từ thực tiễn này, đại biểu Bế Trung Anh cho rằng, công tác bồi dưỡng đại biểu cần có bước chuyển căn bản, từ cách làm đơn lẻ trước đây sang xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện. Hệ sinh thái này bao gồm dữ liệu số, các công cụ công nghệ và đội ngũ chuyên gia đồng hành, giúp đại biểu không chỉ tiếp cận mà còn phân tích, xử lý thông tin một cách hiệu quả.

Ông nhấn mạnh, trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành nền tảng của hoạt động nghị trường, nếu thiếu công cụ số và sự hỗ trợ chuyên môn, đại biểu khó có thể khai thác hết giá trị của dữ liệu để phục vụ tranh luận chính sách. Do đó, việc thiết lập cơ chế phối hợp với các chuyên gia là cần thiết, nhằm nâng cao chất lượng phân tích và bảo đảm các ý kiến tại hội trường đi đến cùng vấn đề, dựa trên căn cứ khoa học thay vì cảm tính.

Từ yêu cầu thực tiễn, Ủy ban Công tác đại biểu xác định rõ định hướng đổi mới: chuyển từ bồi dưỡng kiến thức sang phát triển năng lực; từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận theo tình huống thực tiễn; từ đào tạo riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ. Trong môi trường đó, đại biểu có điều kiện khai thác dữ liệu, nâng cao năng lực tranh luận và đưa ra các quyết định có cơ sở vững chắc.

Theo ông, năng lực cốt lõi của đại biểu không nằm ở việc biết nhiều, mà ở khả năng biến tri thức thành hành động cụ thể, có ích cho đời sống của cử tri. Quan trọng hơn, khoảng cách cần rút ngắn không chỉ khoảng cách địa lý từ cử tri đến nghị trường, mà chính là khoảng cách giữa kỳ vọng của cử tri với năng lực và hành động của đại biểu.

Trần Tâm