Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên Phan Đức Hiếu. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Đại biểu Phan Đức Hiếu (đoàn Hưng Yên) nhấn mạnh, việc cải cách thể chế không chỉ là cắt giảm thủ tục mà phải tạo ra môi trường kiến tạo và công bằng cho mọi doanh nghiệp hoạt động. Liên quan đến nỗ lực cắt giảm gánh nặng pháp lý của Chính phủ, ông Phan Đức Hiếu đánh giá cao những chuyển biến tích cực gần đây nhưng cho rằng khoảng cách giữa văn bản và việc thực thi vẫn còn lớn. Hiện nay, tiêu chí rà soát chủ yếu tập trung vào việc xử lý mâu thuẫn, chồng chéo, do đó cần mở rộng sang tiêu chí "thể chế kiến tạo".

Để việc cải cách thực chất hơn, ông Phan Đức Hiếu cho rằng, Chính phủ nên cân nhắc mô hình "trọng tài" độc lập - một tổ công tác bao gồm các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp để đánh giá khách quan các rào cản. "Cần một thiết chế trung gian để phân định rõ đâu là rào cản thực sự dưới góc nhìn của người thực thi, tránh tình trạng cơ quan quản lý cho là cần thiết nhưng doanh nghiệp lại coi là gánh nặng", đại biểu Phan Đức Hiếu nhấn mạnh.

Liên quan đến số liệu hàng chục nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong quý I/2026, theo đại biểu Phan Đức Hiếu, nếu chỉ nhìn vào con số là chưa đủ. Chính phủ cần sớm có các cuộc điều tra, phân tích sâu để tìm ra nguyên nhân thực sự. Doanh nghiệp ở lĩnh vực nào, quy mô nào đang gặp khó khăn và tại sao rời thị trường...

Đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu cho rằng, hệ thống pháp luật đang tồn tại sự bất cân xứng về chi phí tuân thủ. Cùng một quy định, chi phí tuân thủ có thể là nhỏ với doanh nghiệp lớn nhưng lại là gánh nặng với doanh nghiệp nhỏ. Do đó, khi sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cần có những chính sách hỗ trợ đặc thù, nhất là trong lĩnh vực chuyển đổi số để giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Về vấn đề nâng cao hiệu quả nguồn lực quốc gia, theo đại biểu Phan Đức Hiếu, các giải pháp kỹ thuật như cắt giảm dự án chậm tiến độ đã được nhắc đến nhiều, nhưng cái cần nhất hiện nay là thay đổi tư duy quản lý. Do vậy, cần chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả cuối cùng. Việc siết chặt kỷ luật hành chính phải đi đôi với cơ chế khuyến khích sự sáng tạo, từ đó mới có thể biến nguồn lực ngân sách thành kết quả tăng trưởng thực tế, đo đếm được cho nền kinh tế.

Đề cập đến câu chuyện các địa phương lân cận có năng lực cạnh tranh khác nhau do áp dụng cơ chế đặc thù riêng biệt, đại biểu Phan Đức Hiếu cho rằng cần nhìn nhận đúng bản chất của các nghị quyết thí điểm. Các cơ chế đặc thù không nên được hiểu là sự ưu tiên đơn thuần giữa địa phương này với địa phương khác, mà phải phát huy tối đa lợi thế tiềm năng thực sự của vùng đó. Đại biểu cảnh báo tình trạng “đua nhau xuống đáy” trong cạnh tranh thu hút đầu tư nếu thiếu sự điều phối nguồn lực mang tính lan tỏa. Cần sớm đánh giá toàn diện các cơ chế thí điểm để nhân rộng những mô hình hiệu quả ra phạm vi toàn quốc, tạo môi trường đầu tư công bằng, tránh tình trạng mỗi nơi làm một cảng biển, một sân bay gây lãng phí nguồn lực.

Liên quan đến công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (Đoàn TP Hồ Chí Minh) đánh giá, tham nhũng và lãng phí là rào cản rất lớn đối với sự phát triển và hiệu quả của công tác quản lý nhà nước. Trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, nó không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe nhân dân, đòi hỏi những giải pháp quyết liệt từ gốc rễ thể chế.

Dẫn chứng về những hệ lụy, nữ đại biểu chỉ rõ, việc thịt lợn nhiễm bệnh vẫn lọt ra thị trường hay thực phẩm bẩn len lỏi vào bếp ăn trường học là minh chứng cho sự tiếp tay, giúp sức của một bộ phận cán bộ và sự buông lỏng quản lý của người đứng đầu các cơ sở. Nếu không có sự bắt tay tiêu cực giữa cán bộ thú y, cán bộ quản lý với chủ hàng thì thực phẩm bẩn không thể lưu thông dễ dàng như vậy.

Phân tích nguyên nhân, biện pháp khắc phục, bà Phạm Khánh Phong Lan cho rằng cần đẩy mạnh cải cách hành chính, thực hiện minh bạch hóa tối đa các quy trình quản lý. Bên cạnh việc kiểm soát chặt chẽ các đối tượng ngoài thị trường, các cơ quan quản lý nhà nước cần phải tự soi xét, sắp xếp lại đội ngũ và tăng cường cơ chế giám sát nội bộ để ngăn chặn tiêu cực ngay từ bên trong đơn vị. Đại biểu khẳng định, chỉ khi nào các kẽ hở pháp lý được bịt kín và trách nhiệm của cán bộ thực thi được quy định rõ ràng, công tác đảm bảo an toàn thực phẩm mới thực sự chuyển biến, củng cố được lòng tin của nhân dân.

Hải Ngọc (TTXVN)