Nâng cao hiệu quả hoạt động ban kiểm soát tại doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước

Hoạt động của kiểm soát viên cần hoàn thiện cơ chế phối hợp

Theo báo cáo tại hội nghị, hiện Bộ Xây dựng có 14 tổng công ty, công ty, trong đó có 7 doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Tuy nhiên, mới có 3/7 tổng công ty bố trí đủ 3 kiểm soát viên chuyên trách theo quy định. 2 tổng công ty chỉ có 1 kiểm soát viên kiêm nhiệm. Thậm chí có trường hợp 1 kiểm soát viên thực hiện nhiệm vụ tại đồng thời tại 3 tổng công ty. Việc chưa kiện toàn đội ngũ kiểm soát viên phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện nhiệm vụ kiểm soát tại doanh nghiệp.

Ông Vũ Ngọc Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý doanh nghiệp phát biểu tại hội nghị.

Trên cơ sở báo cáo thẩm định của kiểm soát viên, Vụ Quản lý doanh nghiệp đã phối hợp rà soát, tham mưu trình và được lãnh đạo Bộ ký ban hành quyết định phê duyệt bổ sung vốn điều lệ đối với 2 tổng công ty, công ty.

Đối với hoạt động tại doanh nghiệp, các ban kiểm soát, kiểm soát viên cơ bản hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nội dung thẩm định tập trung vào các vấn đề như: Thẩm định quỹ lương kế hoạch năm 2025; quỹ lương thực hiện năm 2024; kế hoạch sử dụng lao động năm 2025; thẩm định báo cáo tài chính năm 2024; phương án phân phối lợi nhuận, trích lập các quỹ năm 2024 và có ý kiến với báo cáo tài chính 6 tháng đầu năm 2025.

Thẩm định kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch đầu tư phát triển năm 2025; rà soát, sửa đổi kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch đầu tư phát triển; thẩm định, phối hợp đánh giá tình hình hoạt động và xếp loại doanh nghiệp năm 2024 và 6 tháng đầu năm 2025.

Báo cáo cũng chỉ rõ một số hạn chế, như: Công tác giám sát Hội đồng thành viên trong thực hiện chỉ đạo của Bộ; giám sát các dự án đầu tư lớn, hợp đồng kinh tế lớn; báo cáo chuyên đề và cảnh báo sớm rủi ro tài chính, nguy cơ tiềm ẩn còn chưa sâu, chưa kịp thời. Vai trò "cánh tay nối dài" của chủ sở hữu tại doanh nghiệp chưa được phát huy đầy đủ.

Việc đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, đảm bảo quyền lợi chính đáng về lương, thưởng cho kiểm soát viên tại các doanh nghiệp vẫn còn nội dung bất cập do chưa rõ cơ quan đầu mối thực hiện.

Năm 2026, Vụ Quản lý doanh nghiệp sẽ chủ trì tham mưu trình lãnh đạo Bộ phê duyệt chương trình công tác năm của ban kiểm soát, kiểm soát viên tại các tổng công ty, công ty. Trên cơ sở kế hoạch kiểm tra, giám sát tài chính năm 2026 của Bộ và các quy định, Vụ Quản lý doanh nghiệp sẽ phối hợp với các ban kiểm soát, kiểm soát viên triển khai công tác kiểm tra, giám sát các tổng công ty, công ty.

Tại hội nghị, ban kiểm soát, kiểm soát viên của các doanh nghiệp đề xuất, kiến nghị một số nội dung về những tồn tại bất cập liên quan đến công tác quy hoạch cán bộ; thi đua khen thưởng; công tác tiếp cận thông tin kịp thời, cách thức được tiếp nhận, tham gia các cuộc họp liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ của kiểm soát viên; kiện toàn số lượng kiểm soát viên; sinh hoạt chi bộ của kiểm soát viên tại doanh nghiệp...

Trên cơ sở ghi nhận những đề xuất, kiến nghị nêu trên, Vụ Quản lý doanh nghiệp sẽ tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Bộ và phối hợp với các cơ quan tham mưu giải quyết, nhằm hỗ trợ cho hoạt động của kiểm soát viên.

Góp ý hoàn thiện quy chế hoạt động của ban kiểm soát, kiểm soát viên

Tại hội nghị, các tổng công ty, công ty cũng đã tham gia góp ý cho dự thảo Quy chế hoạt động của ban kiểm soát, kiểm soát viên tại doanh nghiệp do Bộ Xây dựng là đại diện chủ sở hữu.

Các ý kiến tập trung làm rõ về quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ và nhiệm vụ của ban kiểm soát, kiểm soát viên; quy định về tiêu chuẩn, chế độ làm việc; quy hoạch, khen thưởng kỷ luật; chế độ báo cáo, định kỳ, đột xuất; trách nhiệm pháp lý và điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ đối với kiểm soát viên...

Lãnh đạo Vụ Quản lý doanh nghiệp và các cơ quan tham mưu cho Bộ giải trình cũng đã làm rõ, tiếp thu các ý kiến đóng góp, đồng thời tiếp tục tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Bộ giải quyết theo quy định.

Toàn cảnh Hội nghị.

Một số góp ý cũng tập trung làm rõ ranh giới trách nhiệm giữa hội đồng thành viên và kiểm soát viên; quy định cụ thể phạm vi phải báo cáo; nghiên cứu cơ chế miễn trừ hoặc giảm nhẹ trách nhiệm trong trường hợp đã có cảnh báo bằng văn bản nhưng đơn vị vẫn thực hiện dẫn đến sai phạm...

Các ý kiến đều hướng tới mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý, làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm và tăng cường cơ chế bảo vệ kiểm soát viên, qua đó nâng cao hiệu quả giám sát, bảo toàn và phát triển vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Kết luận hội nghị, ông Vũ Ngọc Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý doanh nghiệp cho biết, việc tổ chức hội nghị nhằm rà soát, tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của ban kiểm soát, kiểm soát viên theo các quy định pháp luật mới; đồng thời làm rõ quyền hạn, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các bên.

Vụ trưởng nhấn mạnh, kiểm soát viên phải thực hiện đúng chức trách, tăng cường trao đổi trực tiếp, nắm bắt đầy đủ thông tin để tham mưu kịp thời cho lãnh đạo Bộ, góp phần bảo đảm hiệu quả, bảo toàn và phát triển vốn nhà nước tại doanh nghiệp; phòng, chống dàn trải, lãng phí, thất thoát vốn, tài sản của Nhà nước và doanh nghiệp.

Về cơ chế phối hợp, cần phân định rõ ranh giới trách nhiệm giữa quản lý và kiểm soát, tránh chồng lấn hoặc phản ánh về việc can thiệp quá mức. Hoạt động quản lý phải bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa hai chức năng điều hành và giám sát, cùng hướng tới mục tiêu bảo toàn và phát triển vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

"Thời gian tới, Vụ Quản lý doanh nghiệp dự kiến sẽ hoàn thiện, trình ban hành Quy chế hoạt động của kiểm soát viên; đồng thời phối hợp kiện toàn tổ chức, công tác thi đua, khen thưởng và quy hoạch cán bộ, bảo đảm khách quan, minh bạch trong bổ nhiệm và điều động kiểm soát viên", Vụ trưởng Vũ Ngọc Anh cho biết thêm.

Tuyết Hạnh