Nâng cao chất lượng hoạt động của báo chí địa phương sau sáp nhập

Thay đổi để bắt kịp xu thế

Sau gần một năm hợp nhất các cơ quan báo chí địa phương, nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21-6, lần đầu tiên có một tọa đàm chuyên sâu về vấn đề này do Báo và Phát thanh, Truyền hình (PTTH) Khánh Hòa tổ chức. Với chủ đề “Nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan báo chí địa phương sau sáp nhập”, tọa đàm đã thu hút sự tham gia của 12 cơ quan báo chí Trung ương và địa phương. Không có tham luận bằng văn bản; không đọc, kể thành tích, các đại biểu đã thẳng thắn trao đổi, đó là làm sao để sau khi thu gọn đầu mối, cơ quan báo chí địa phương hoạt động tốt hơn.

Toàn cảnh tọa đàm.

Là đơn vị đăng cai, nhà báo Lê Hoàng Triều - Giám đốc Báo và PTTH Khánh Hòa cho rằng: Việc sắp xếp, hợp nhất các cơ quan báo chí địa phương không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức bộ máy mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy nguồn lực, từng bước phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đa phương tiện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Bên cạnh những kết quả bước đầu, thực tiễn vận hành mô hình cơ quan báo chí sau sáp nhập đã đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản trị, tổ chức sản xuất nội dung, chuyển đổi số và phát triển báo chí trong môi trường truyền thông hiện đại.

“Báo và PTTH Khánh Hòa mong muốn được lắng nghe, trao đổi kinh nghiệm với các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương để cùng hướng đến xây dựng cơ quan báo chí đa loại hình hoạt động một cách hiệu quả trong sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng mạng xã hội hiện nay. Đồng thời, cùng bàn thảo, đề ra giải pháp, hướng đi chiến lược khi thực hiện tự chủ tài chính, áp dụng cơ chế đặt hàng”, nhà báo Lê Hoàng Triều nhấn mạnh.

Nhà báo Lê Hoàng Triều- Giám đốc Báo và PTTH Khánh Hòa phát biểu tại tọa đàm.

Sau sáp nhập, thách thức lớn nhất của hầu hết các cơ quan báo chí đó là sự xáo trộn về nhân sự và tư duy tác nghiệp. Đó không phải là việc sắp xếp phòng, ban hay bố trí nơi làm việc, mà là sự hòa hợp giữa con người với con người; giữa những tập thể vốn có truyền thống, phương thức làm việc và văn hóa cơ quan khác nhau vào làm một.

Chia sẻ về vấn đề này, Giám đốc Báo và PTTH Lâm Đồng Lê Huy Toàn cho biết: Báo và PTTH Lâm Đồng được sáp nhập từ 6 cơ quan báo chí của ba tỉnh gộp lại, số lượng cán bộ viên chức, người lao động rất đông, bộ máy lớn, địa bàn trải dài, đường sá khó khăn. Để cơ quan ổn định và phát triển, đơn vị đặc biệt coi trọng và xác định nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu là xây dựng tập thể lãnh đạo đoàn kết.

Các đại biểu tham dự tọa đàm.

“Nếu không xây dựng được sự thống nhất trong lãnh đạo thì rất dễ phát sinh tâm lý so sánh, cục bộ hoặc thiếu đồng thuận trong quá trình điều hành. Do đó, tập thể lãnh đạo phải thực sự gương mẫu trong chấp hành nguyên tắc tập trung dân chủ; mọi chủ trương, quyết định quan trọng đều được thảo luận công khai, dân chủ, trên tinh thần thẳng thắn, trách nhiệm và vì lợi ích chung của cơ quan.

Mỗi đồng chí lãnh đạo phát huy tốt vai trò, trách nhiệm theo lĩnh vực được phân công, đồng thời luôn hỗ trợ, phối hợp chặt chẽ với nhau trong giải quyết công việc. Những vấn đề phát sinh được trao đổi kịp thời, thống nhất trước khi triển khai thực hiện, bảo đảm nguyên tắc "một mục tiêu, một tiếng nói, một hành động"- nhà báo Lê Huy Toàn nhấn mạnh.

Giám đốc Báo và PTTH Lâm Đồng Lê Huy Toàn (bên trái) và Phó Giám đốc Báo và PTTH Ninh Bình Hoàng Hoài Phương phát biểu tại tọa đàm.

Cùng sáp nhập từ 6 cơ quan báo chí, nhà báo Hoàng Hoài Phương - Phó Giám đốc Báo và PTTH Ninh Bình chia sẻ, sau khi hợp nhất, Báo Ninh Bình có tổng số hơn 400 cán bộ, viên chức, người lao động. Đơn vị phải mất một năm để xây dựng lại cơ chế, bộ máy và khung nhuận bút chung nhằm tạo sự hài hòa giữa các loại hình báo chí.

Khơi dậy động lực phát triển

Sau gần một năm hợp nhất, các cơ quan báo chí địa phương có nhiều thuận lợi nhưng cũng gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Việc hợp nhất đã tạo điều kiện tinh gọn bộ máy, tăng cường phối hợp giữa các loại hình báo chí, nâng cao hiệu quả tuyên truyền và thúc đẩy chuyển đổi số. Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn tồn tại tình trạng “một cơ quan nhưng mỗi mảng vẫn làm riêng”, chưa hình thành được quy trình sản xuất nội dung thống nhất, đồng bộ.

Nhà báo Chu Thị Thu Hương- Phó Giám đốc Báo và PTTH Bắc Ninh trao đổi tại tọa đàm.

Nhà báo Chu Thị Thu Hương- Phó Giám đốc Báo và PTTH Bắc Ninh bày tỏ: Khó khăn nhất sau một năm đó là vẫn chưa “trộn” được giữa các loại hình báo chí trong cùng một cơ quan. Trong một hội nghị, vẫn còn phóng viên báo hình riêng, phóng viên báo viết riêng, chưa tích hợp được cùng lúc các loại hình báo chí trong cùng một sự kiện, một phóng viên. Vì vậy, cần có cơ chế để các bộ phận tăng cường chia sẻ, kết nối, tạo sự đồng thuận và hiểu nhau hơn trong quá trình tác nghiệp.

Trong khi đó, nhà báo Hoàng Đăng Khoa - Giám đốc Báo và PTTH Huế, thẳng thắn chỉ ra ba nhóm khó khăn lớn gồm: Nhân lực, cơ sở vật chất và tài chính. Trong đó, về nhân sự thì các tòa soạn đang rơi vào tình trạng thừa người làm trung gian và chuyên môn truyền thống nhưng lại thiếu người làm về công nghệ, chuyển đổi số.

“Qua gần một năm sáp nhập, các cơ quan báo chí địa phương đã từng bước ổn định tổ chức bộ máy; phát huy hiệu quả việc dùng chung hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực và quy trình sản xuất nội dung; tăng cường phối hợp giữa các loại hình báo chí; mở rộng phạm vi, tốc độ và hiệu quả tuyên truyền. Nhiều cơ quan báo chí đã chủ động đổi mới cách làm, phát triển các nền tảng số, nâng cao chất lượng các sản phẩm báo chí đa phương tiện, từng bước thích ứng với yêu cầu truyền thông hiện đại”.

Một nút thắt lớn khác được các đại biểu phân tích là sự thiếu đồng bộ trong quy trình làm báo đa phương tiện. Nhà báo Phạm Văn Báu- Giám đốc Báo và PTTH Thanh Hóa nhìn nhận: Trước sự cạnh tranh mạnh mẽ của mạng xã hội, báo chí địa phương buộc phải thay đổi cách thực hiện tin bài và tư duy sản xuất.

“Chuyển đổi số không chỉ là thay đổi về công nghệ, kỹ thuật mà quan trọng hơn là chuyển đổi nội dung số. Nếu không tạo được nội dung nổi trội, mới mẻ, hấp dẫn thì báo chí địa phương rất dễ tụt hậu và mất lợi thế cạnh tranh”.

Ở góc nhìn mở rộng hơn, nhà báo Trương Duy Hòa - Phó Giám đốc VTV8 (Đài Truyền hình Việt Nam) cho rằng, việc chia sẻ dữ liệu và hợp tác liên vùng là một hướng đi đáng tham khảo. Tuy không sáp nhập theo mô hình địa phương, nhưng Đài Truyền hình Việt Nam đã thực hiện sáp nhập các kênh, bỏ các đài khu vực và chuyển đổi VTV8 thành kênh quốc gia về văn hóa, du lịch. Xu thế này đặt ra yêu cầu hợp tác với các đài địa phương và chia sẻ dữ liệu với các kênh truyền hình khác để cùng nhau phát triển trong tình hình mới.

Giám đốc Báo và PTTH Đà Nẵng Đoàn Xuân Hiếu phát biểu.

Ngoài ra, bài toán tự chủ tài chính và phát triển kinh tế báo chí cũng được nhiều đại biểu trao đổi nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế tự chủ phù hợp với đặc thù hoạt động báo chí; tạo điều kiện để cơ quan báo chí nâng cao chất lượng hoạt động, đầu tư cho công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm báo chí phục vụ công chúng.

Giám đốc Báo và PTTH Đà Nẵng Đoàn Xuân Hiếu đề xuất: Cần quan tâm phát triển kinh tế báo chí để báo chí địa phương có nguồn thu ổn định, từ đó mới có cơ chế tăng nhuận bút, xây dựng các quỹ để đầu tư phát triển báo chí, tạo động lực cho đội ngũ người làm báo gắn bó với nghề. Về công tác truyền thông chính sách, cần chú trọng khai thác thế mạnh, nguồn lực riêng của từng địa phương. Trong điều kiện kinh phí còn hạn chế, các sở, ngành, địa phương cần chủ động xây dựng dự toán kinh phí hằng năm để phối hợp với cơ quan báo chí triển khai truyền thông hiệu quả hơn.

Có thể thấy, sau gần một năm sáp nhập, việc hợp nhất cơ quan báo chí địa phương không chỉ là sự thay đổi về mô hình tổ chức hay tên gọi hành chính mà còn là quá trình tái cấu trúc toàn diện về tư duy quản trị, phương thức vận hành, quy trình sản xuất nội dung và chiến lược phát triển báo chí trong thời đại truyền thông số.

Lãnh đạo các cơ quan báo chí chụp ảnh lưu niệm.

Chưa có một mô hình quản trị nào ưu việt tuyệt đối, tọa đàm là dịp quan trọng để các cơ quan báo chí cùng trao đổi cách làm hay, sáng tạo, nhận diện khó khăn, vướng mắc, từ đó phát huy vai trò là lực lượng truyền thông chủ lực của địa phương trong tình hình mới; góp phần tạo động lực phát triển, khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền trong giai đoạn phát triển mới của đất nước và địa phương.

Hồng Tâm