Năm 2040: Hơn 220 triệu trẻ em có thể bị béo phì

Béo phì có khả năng cao mắc các bệnh như tim mạch, huyết áp...

Con số này phản ánh một xu hướng gia tăng đáng báo động, cho thấy béo phì ở trẻ em đang trở thành một trong những thách thức sức khỏe nghiêm trọng cần được hành động khẩn cấp trong thế kỷ 21.

Báo cáo do Liên đoàn Béo phì Thế giới (WOF) công bố, năm 2025, khoảng 180 triệu trẻ em trên toàn cầu đang bị béo phì. Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, đến năm 2040 sẽ có khoảng 227 triệu trẻ em trong độ tuổi từ 5 đến 19 rơi vào tình trạng này. Đồng thời, hơn nửa tỷ trẻ em khác sẽ bị thừa cân, tức có nguy cơ cao phát triển thành béo phì trong tương lai.

Theo “Bản đồ Béo phì Thế giới 2026” của liên đoàn, sự gia tăng nhanh chóng của tình trạng béo phì ở trẻ em đồng nghĩa với việc ít nhất 120 triệu trẻ trong độ tuổi đi học sẽ sớm xuất hiện những dấu hiệu ban đầu của các bệnh mãn tính.

Những căn bệnh này thường liên quan trực tiếp đến chỉ số khối cơ thể (BMI) cao, một chỉ số được sử dụng phổ biến để đánh giá tình trạng cân nặng của con người. Theo tiêu chuẩn y tế, một người được coi là thừa cân khi chỉ số BMI trên 25 và được xếp vào nhóm béo phì khi BMI từ 30 trở lên.

Các chuyên gia cảnh báo rằng BMI cao ở trẻ em không chỉ là vấn đề ngoại hình hay cân nặng, mà còn là dấu hiệu của những nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Trẻ em béo phì có khả năng cao mắc các bệnh như tim mạch, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa, và đặc biệt là nguy cơ phát triển bệnh tiểu đường type 2 từ rất sớm.

Bà Johanna Ralston, Giám đốc điều hành của WOF, cho rằng sự gia tăng nhanh chóng của béo phì ở trẻ em trên toàn thế giới cho thấy nhiều chính phủ vẫn chưa thực sự coi trọng mức độ nghiêm trọng của vấn đề này.

Theo Ralston nhấn mạnh: “Thật không đúng khi lên án cả một thế hệ phải sống chung với bệnh béo phì và những căn bệnh không lây nhiễm nguy hiểm có thể gây tử vong đi kèm với nó”.

Báo cáo cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các quốc gia. Trung Quốc đứng đầu với số lượng trẻ em thừa cân và béo phì khoảng 62 triệu trẻ em có BMI cao, tiếp theo là Ấn Độ với 41 triệu trẻ em và Hoa Kỳ với khoảng 27 triệu trẻ từ 5–19 tuổi.

Riêng tại Hoa Kỳ, tình trạng này đặc biệt đáng lo ngại khi cứ năm trẻ em thì có hai em bị thừa cân hoặc béo phì. Điều này phản ánh những thách thức lớn liên quan đến chế độ ăn uống, lối sống và môi trường sống của trẻ em trong xã hội hiện đại.

Tại Vương quốc Anh có khoảng 3,8 triệu trẻ em có BMI cao, mức kỷ lục khiến nước này trở thành một trong những quốc gia châu Âu đáng lo ngại về sức khỏe trẻ em. Tỷ lệ thừa cân và béo phì ở Anh cao gấp đôi so với Pháp và Ý.

Dự báo đến năm 2040, tại Vương quốc Anh sẽ có khoảng 370.000 trẻ từ 5–19 tuổi có dấu hiệu mắc bệnh tim mạch và 271.000 trẻ có nguy cơ tăng huyết áp. Điều này cho thấy béo phì không chỉ là vấn đề trước mắt mà còn tạo gánh nặng lâu dài cho hệ thống y tế và xã hội.

Báo cáo cũng cho thấy sự bất bình đẳng giữa các khu vực. Trong 10 quốc gia có hơn một nửa trẻ em độ tuổi đi học bị thừa cân hoặc béo phì, tất cả đều thuộc khu vực Tây Thái Bình Dương hoặc châu Mỹ. Trong khi đó, tốc độ gia tăng béo phì nhanh nhất lại xảy ra ở nhiều quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.

Điều này cho thấy béo phì không còn chỉ là vấn đề của các quốc gia giàu. Khi nhiều nước đang phát triển đô thị hóa và thay đổi lối sống, trẻ em ngày càng tiếp cận nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống có đường và ít vận động hơn.

Các chuyên gia y tế toàn cầu ủng hộ cảnh báo trong báo cáo. Kremlin Wickramasinghe, cố vấn về dinh dưỡng và béo phì của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại châu Âu, cho rằng béo phì ở trẻ em là “sự thất bại của môi trường”.

Theo ông, trẻ em hiện sống trong môi trường tràn ngập thực phẩm giàu năng lượng nhưng nghèo dinh dưỡng, quảng cáo đồ ăn nhanh dày đặc, ít không gian vận động và ngày càng sử dụng nhiều thiết bị điện tử.

Ông cũng kêu gọi các chính phủ áp dụng quy định bắt buộc thay vì chỉ dựa vào cam kết tự nguyện từ ngành thực phẩm. Các biện pháp được đề xuất gồm hạn chế quảng cáo thực phẩm không lành mạnh nhắm vào trẻ em, dán nhãn dinh dưỡng rõ ràng trên bao bì và kiểm soát chặt chẽ hoạt động tiếp thị thực phẩm.

Nhiều chuyên gia cho rằng giải pháp đã rõ, điều quan trọng là quyết tâm thực hiện. Các biện pháp gồm áp thuế đồ uống có đường, hạn chế quảng cáo thực phẩm không lành mạnh, kiểm soát cửa hàng thức ăn nhanh gần trường học và tạo thêm cơ hội vận động cho trẻ em trong sinh hoạt hằng ngày.

Một số quốc gia đã bắt đầu hành động. Chính phủ Vương quốc Anh đang triển khai hạn chế quảng cáo đồ ăn nhanh trên truyền hình trước 21 giờ và cấm quảng cáo các sản phẩm này trên mạng. Chính sách này được kỳ vọng sẽ loại bỏ khoảng 7,2 tỷ calo mỗi năm khỏi chế độ ăn của trẻ em.

Các chuyên gia cho rằng nếu chính phủ, cộng đồng và gia đình cùng phối hợp, xu hướng béo phì ở trẻ em có thể được đảo ngược. Ngược lại, nếu chậm trễ, hàng trăm triệu trẻ em có nguy cơ đối mặt với các bệnh nghiêm trọng từ rất sớm.

KHẢ HÂN