Năm 2025: Xử lý hơn 2.000 vướng mắc pháp lý cho doanh nghiệp và người dân

Cải cách thể chế tạo động lực mới cho môi trường kinh doanh

Theo Báo cáo “Dòng chảy pháp luật kinh doanh 2025” được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố ngày 2/6, năm 2025 ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong công tác xây dựng và thực thi pháp luật, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, Việt Nam vẫn duy trì mức tăng trưởng GDP khoảng 8,02%, thuộc nhóm cao trong khu vực.

Báo cáo cho rằng, sự ra đời của “bộ tứ nghị quyết chiến lược” gồm Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế, Nghị quyết 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật và Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đã tạo nền tảng quan trọng cho việc đổi mới tư duy quản lý. Cách tiếp cận điều hành từng bước chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khơi thông các nguồn lực cho nền kinh tế.

Một dấu ấn đáng chú ý trong năm 2025 là việc Quốc hội ban hành Nghị quyết 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý các khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật gây ra. Đây được xem là bước đột phá khi lần đầu tiên Chính phủ được trao cơ chế đặc thù để kịp thời xử lý những bất cập phát sinh từ thực tiễn. Chỉ trong chưa đầy 8 tháng, Chính phủ đã ban hành 15 Nghị quyết theo cơ chế này, tập trung tháo gỡ vướng mắc trong các lĩnh vực như quy hoạch, đất đai, khoáng sản, đầu tư, thực phẩm, đấu giá đất, nhà ở xã hội và thủ tục hành chính.

Đáng chú ý, Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP đã đơn giản hóa hơn 760 thủ tục hành chính theo nguyên tắc không yêu cầu người dân và doanh nghiệp cung cấp lại các thông tin mà cơ quan nhà nước đã có, qua đó góp phần giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục.

Năm 2025 cũng ghi nhận khối lượng xây dựng pháp luật lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây. Quốc hội đã thông qua 89 đạo luật, mức cao nhất trong lịch sử lập pháp gần đây. Tính chung giai đoạn 2024 - 2025, tổng số luật được ban hành đạt 129 đạo luật, vượt tổng số luật của 8 năm trước đó cộng lại. Không chỉ tăng về số lượng, tiến độ xây dựng văn bản cũng được đẩy nhanh đáng kể khi thời gian soạn thảo trung bình của 33 đạo luật liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh chỉ còn khoảng 221 ngày.

Theo VCCI, trong năm qua đã có 3.085 quy định kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa, giúp tiết kiệm hơn 29.300 ngày thực hiện thủ tục hành chính. Kết quả khảo sát doanh nghiệp cho thấy gần 90% đánh giá thủ tục trực tuyến dễ thực hiện và giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí. Hơn 80% doanh nghiệp cho biết không còn phải đi lại nhiều lần hoặc làm việc với nhiều cơ quan khác nhau để hoàn thành cùng một thủ tục hành chính.

Tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý

Tại Hội thảo công bố báo cáo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho biết từ 2.088 phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp trên cả nước, các bộ, ngành và địa phương đã tiếp nhận, rà soát và xử lý. Trong đó, khoảng 38% số phản ánh, tương đương 787 trường hợp, được xác định là những vướng mắc thực sự cần tháo gỡ; các trường hợp còn lại được giải thích hoặc phản hồi công khai trên các cổng thông tin điện tử.

Tuy nhiên, theo VCCI, môi trường kinh doanh vẫn còn những điểm nghẽn cần tiếp tục cải thiện. Báo cáo kiến nghị các cơ quan chức năng đẩy mạnh cắt giảm thực chất các nghĩa vụ tuân thủ, tăng cường liên thông dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước để hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải nộp song song hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử, đồng thời tiếp tục nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và chuẩn hóa quy trình thực thi ở cấp cơ sở.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy vẫn còn 38,18% doanh nghiệp cho biết phải chi trả chi phí không chính thức trong quá trình thực hiện thủ tục cấp phép. Bên cạnh đó, 24,04% doanh nghiệp phải trì hoãn hoặc hủy bỏ kế hoạch kinh doanh trong năm 2025 do gặp khó khăn liên quan đến thủ tục hành chính và giấy phép. Đây được xem là những vấn đề cần tiếp tục được ưu tiên xử lý nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của môi trường đầu tư kinh doanh.

Đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam đánh giá cao những kết quả cải cách đã đạt được, song cho rằng việc ban hành số lượng lớn luật trong thời gian ngắn cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm chất lượng và tính khả thi của các văn bản pháp luật.

Theo ông Hiệp, cần tăng cường hơn nữa việc tham vấn cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách để các quy định khi ban hành sát thực tiễn và dễ triển khai.

Hội thảo “Dòng chảy pháp luật kinh doanh năm 2025”.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Phúc, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội khóa XII cho rằng cộng đồng doanh nghiệp chính là nguồn cung cấp thông tin thực tiễn quan trọng giúp cơ quan quản lý nhận diện những bất cập phát sinh trong quá trình thực thi pháp luật.

Vì vậy, việc tiếp tục hoàn thiện “dòng chảy” pháp luật kinh doanh sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng môi trường đầu tư thuận lợi, minh bạch và bền vững hơn cho doanh nghiệp trong giai đoạn tới.

Ngọc Mai