Na Uy: Chính phủ trình dự luật đưa Cơ chế điều chỉnh carbon của EU vào hệ thống pháp luật trong nước

Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển (kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland, và Latvia) dẫn nguồn tin của Na Uy cho biết, Chính phủ nước này ngày 27/3/2026 đã trình dự luật nhằm đưa Cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới của Liên minh châu Âu - EU (CBAM) vào hệ thống pháp luật Na Uy.

Chính phủ Na Uy đã trình dự luật nhằm đưa Cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới của Liên minh châu Âu - EU (CBAM) vào hệ thống pháp luật nước này. (Ảnh minh họa)

Động thái này được xem là bước tiếp theo để Na Uy đồng bộ với khung chính sách khí hậu và thương mại của EU trong khuôn khổ Hiệp định về Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA) tập hợp các quốc gia thành viên EU và ba quốc gia thuộc EEA EFTA - Iceland, Liechtenstein và Na Uy.

CBAM là cơ chế áp giá carbon đối với một số hàng hóa nhập khẩu, nhằm hạn chế hiện tượng “rò rỉ carbon”, tức sản xuất dịch chuyển sang những nước có chi phí phát thải thấp hơn hoặc quy định môi trường lỏng hơn. Theo quy định hiện hành của EU, CBAM hiện áp dụng đối với 6 nhóm hàng gồm xi măng, nhôm, phân bón, sắt thép, hydro và điện.

Việc Na Uy triển khai CBAM về bản chất là đi theo cơ chế mà EU đã áp dụng, thay vì tạo ra một hàng rào carbon hoàn toàn mới với phạm vi khác biệt. Vì vậy, đối với doanh nghiệp Việt Nam đã xuất khẩu vào EU hoặc đã chuẩn bị dữ liệu phát thải để đáp ứng CBAM của EU, tác động tăng thêm từ phía Na Uy nhìn chung sẽ không quá lớn trong giai đoạn đầu. Đây chủ yếu là sự mở rộng địa bàn áp dụng của cùng một logic quản lý carbon, hơn là một bộ yêu cầu hoàn toàn mới.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam sẽ không chịu thêm sức ép. Với các mặt hàng thuộc diện CBAM, đặc biệt là sắt thép, nhôm và một số sản phẩm liên quan trong danh mục mã hàng chịu điều chỉnh, nhà nhập khẩu tại Na Uy sẽ tiếp tục quan tâm chặt hơn tới dữ liệu phát thải gắn với hàng hóa, phương pháp tính toán, hồ sơ chứng từ và khả năng chứng minh chi phí carbon đã được trả ở nước xuất khẩu. Do đó, các doanh nghiệp chưa xây dựng hệ thống đo lường và minh bạch phát thải vẫn có thể gặp khó khăn khi tiếp cận thị trường.

Tác động trực tiếp vì thế nhiều khả năng chỉ tập trung vào một nhóm tương đối hẹp các doanh nghiệp Việt Nam đang xuất khẩu các mặt hàng nằm trong phạm vi CBAM sang Na Uy. Với phần lớn nhóm hàng xuất khẩu khác của Việt Nam không thuộc 6 lĩnh vực này, ảnh hưởng trực tiếp trong giai đoạn đầu sẽ hạn chế. Nói cách khác, nếu xét trên tổng thể kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Na Uy, tác động có thể không quá đáng kể, nhưng với từng doanh nghiệp hoạt động trong các ngành thuộc diện CBAM thì yêu cầu tuân thủ vẫn là vấn đề cần chuẩn bị nghiêm túc.

Một điểm đáng chú ý là EU đã chính thức đưa CBAM vào giai đoạn vận hành từ ngày 1/1/2026. Vì vậy, việc Na Uy đi theo hướng này cũng cho thấy xu thế chung tại châu Âu là siết chặt yêu cầu về phát thải trong thương mại, và về dài hạn sẽ tiếp tục tạo áp lực để doanh nghiệp xuất khẩu đầu tư nhiều hơn vào đo lường carbon, truy xuất dữ liệu sản xuất và lộ trình giảm phát thải nếu muốn duy trì sức cạnh tranh tại thị trường châu Âu mở rộng, trong đó có Na Uy.

Các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Na Uy năm 2025

(Nguồn: Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển

(kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland, và Latvia))

Hoàng Phương