Mỹ trấn an đồng minh vùng Vịnh về thỏa thuận với Iran

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 24/6 bắt đầu chuyến công du tới Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Kuwait và Bahrain. Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông tới khu vực kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2.

Chuyến công du diễn ra sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ gồm 14 điểm, trong đó hai bên nhất trí ngừng bắn, mở lại eo biển Hormuz và khởi động các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Tuy nhiên, văn kiện không đề cập chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran, khiến nhiều quốc gia Arab vùng Vịnh bày tỏ lo ngại.

Ông Rubio khẳng định Washington sẽ phối hợp chặt chẽ với các đối tác trong khu vực và tham vấn họ đối với mọi quyết định được đưa ra trong quá trình đàm phán với Iran.

Sau khi ký thỏa thuận sơ bộ, Mỹ và Iran đã bắt đầu đàm phán tại Thụy Sĩ ngày 21/6 với sự tham gia trung gian của Pakistan và Qatar.

Phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, trong khi Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đại diện Tehran.

Theo giới quan sát, các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) lo ngại những ưu tiên về an ninh của họ sẽ không được phản ánh đầy đủ trong thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Iran.

Trong hơn 3 tháng xung đột, nhiều nước Arab vùng Vịnh từng hứng các cuộc tấn công trả đũa của Iran và chịu thiệt hại kinh tế do eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Trong chuyến thăm UAE, ông Rubio đã gặp Tổng thống Mohamed bin Zayed Al-Nahyan và tái khẳng định cam kết của Mỹ đối với an ninh của quốc gia này. Sau đó, ông tiếp tục tới Kuwait trước khi tham dự cuộc họp với ngoại trưởng 6 nước GCC tại Bahrain.

Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh sẽ không có điều khoản nào trong thỏa thuận cuối cùng với Iran làm ảnh hưởng đến an ninh, ổn định và thịnh vượng của các đối tác vùng Vịnh.

Ông cũng cho biết Washington sẽ thiết lập cơ chế trao đổi để các đồng minh thường xuyên cập nhật tiến trình đàm phán với Tehran.

Theo cựu Đại sứ Mỹ tại Arab Saudi Michael Ratney, các nước vùng Vịnh lo ngại Iran có thể tận dụng việc được nới lỏng trừng phạt và nguồn lực tài chính mới để tiếp tục theo đuổi những hoạt động mà họ cho là gây bất ổn trong khu vực.

Trong khi đó, Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani cho biết các nước vùng Vịnh đang thúc đẩy xây dựng một khuôn khổ an ninh khu vực có sự tham gia của Iran. Theo các nguồn tin ngoại giao, những cuộc thảo luận riêng giữa Tehran và các nước Arab cũng đang được chuẩn bị.

Tuyên bố chung sau cuộc họp giữa ông Rubio và ngoại trưởng các nước GCC ngày 25/6 cho thấy các nước Arab hoan nghênh thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.

Nhưng nhấn mạnh tiến trình đàm phán cần tiếp tục giải quyết các vấn đề liên quan đến chương trình tên lửa đạn đạo, UAV và sự hậu thuẫn của Tehran đối với các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Việt Hùng