Mỹ tăng tốc trấn an vùng Vịnh, Ngoại trưởng Rubio mang thỏa thuận Iran tới một đồng minh Trung Đông

Chuyến đi diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump đang nỗ lực thuyết phục các đối tác khu vực rằng thỏa thuận mới sẽ không làm suy yếu cán cân an ninh tại Trung Đông.

Tuy nhiên, đây được xem là nhiệm vụ khó nhằn, bởi nhiều quốc gia Arab vẫn hoài nghi rằng Tehran có thể hưởng lợi quá lớn từ các điều khoản đang được thảo luận.

Tại thủ đô Manama, Ngoại trưởng Rubio dự kiến hội đàm với giới chức Bahrain trước khi tham dự cuộc họp với Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), cơ chế gồm 6 quốc gia Arab là Saudi Arabia, Qatar, Oman, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Kuwait và Bahrain.

Đây cũng là chuyến công du cấp cao đầu tiên của Mỹ tới khu vực kể từ khi Washington và Tehran đạt thỏa thuận khung tuần trước nhằm chấm dứt xung đột.

Trước khi đến Bahrain, nhà ngoại giao Mỹ đã ghé thăm UAE và Kuwait để trấn an các đối tác rằng, Washington sẽ không đánh đổi lợi ích an ninh của đồng minh lấy thỏa thuận với Iran.

Phát biểu tại Kuwait ngày 24/6, ông Rubio nhấn mạnh, Mỹ sẽ không thực hiện bất kỳ bước đi nào làm tổn hại tới an ninh của các đối tác chiến lược lâu năm trong khu vực.

Tuy nhiên, những tranh cãi xung quanh thỏa thuận Mỹ-Iran vẫn chưa hạ nhiệt. Tổng thống Donald Trump ngày 24/6 tuyên bố, Tehran đã chấp nhận để hoạt động thanh sát hạt nhân diễn ra “vô thời hạn”, song phía Iran lập tức bác bỏ thông tin này, qua đó làm dấy lên nghi ngờ về mức độ khả thi của thỏa thuận hòa bình vốn còn mong manh.

Không dừng lại ở đó, hai bên cũng đưa ra những phát biểu trái ngược liên quan tới nhiều vấn đề then chốt, từ cơ chế thanh sát hạt nhân, các ưu đãi tài chính dành cho Iran cho tới quyền kiểm soát các tuyến hàng hải trọng yếu và tác động đối với xung đột tại Lebanon.

Với các nước GCC, đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm bởi cả 6 quốc gia đều là đồng minh an ninh quan trọng của Mỹ tại Trung Đông. Trong cuộc xung đột vừa qua, các nước này đã hỗ trợ Washington ở nhiều mức độ khác nhau, đồng thời cũng trở thành mục tiêu của các đợt tấn công từ Iran.

Hiện nay, khối GCC vẫn được xem là trụ cột trong cấu trúc an ninh của Mỹ tại Trung Đông. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào trong quan hệ an ninh giữa Washington và các nước vùng Vịnh đều có thể tạo ra tác động lớn tới chiến lược quân sự của Mỹ trong khu vực.

Theo các nguồn tin, dự thảo thỏa thuận hiện chưa bao gồm giới hạn đối với chương trình tên lửa đạn đạo của Iran. Ngoài ra, văn bản còn đề cập tới quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD cùng một số điều khoản có thể giúp Tehran mở rộng ảnh hưởng trong khu vực, đặc biệt tại các tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược.

Dù vậy, Ngoại trưởng Rubio khẳng định, Mỹ sẽ không yêu cầu các đồng minh vùng Vịnh đóng góp tài chính cho quỹ tái thiết trong chuyến đi lần này, bất chấp việc biên bản ghi nhớ với Iran cho thấy các nước trong khu vực có thể sẽ phải chia sẻ một phần chi phí.

Theo Reuters, một số đồng minh Arab của Mỹ đang tỏ ra thất vọng trước thỏa thuận tạm thời với Tehran, bởi điều này có thể mở đường cho quá trình bình thường hóa quan hệ giữa Washington và Iran.

Nỗi lo ấy đặc biệt hiện hữu tại Bahrain, bởi quốc gia này có đa số dân số theo hệ phái Shiite nhưng quyền điều hành lại nằm trong tay một vương triều Sunni. Giới lãnh đạo nước này lo ngại rằng, nếu Iran được giải phóng khỏi sức ép tài chính, Tehran có thể gia tăng ảnh hưởng và làm gia tăng bất ổn trong khu vực.

(theo Reuters)

Trung Anh