Mỹ phẩm bị thu hồi: Cần sự minh bạch!

Đầu tháng 3-2026, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) ban hành quyết định đình chỉ lưu hành và thu hồi trên toàn quốc 291 sản phẩm mỹ phẩm còn hạn sử dụng do chứa 2 thành phần Cyclotetrasiloxane (D4) và Octamethylcyclotetrasiloxane (D5). Đây là hai hợp chất silicone vòng vừa được bổ sung vào danh mục chất không được phép sử dụng trong mỹ phẩm, theo cập nhật của Hiệp định Mỹ phẩm ASEAN.

Hàng loạt sản phẩm chứa chất cấm

Theo quyết định, các doanh nghiệp có sản phẩm thuộc danh mục phải khẩn trương ngừng kinh doanh, thu hồi toàn bộ sản phẩm còn lưu hành trên thị trường và báo cáo kết quả thực hiện. Sở Y tế các địa phương có trách nhiệm thông báo đến các cơ sở kinh doanh mỹ phẩm trên địa bàn và giám sát việc thu hồi. Danh sách thu hồi bao gồm nhiều nhóm sản phẩm quen thuộc như kem dưỡng da, kem chống nắng, mỹ phẩm trang điểm, nước tẩy trang và sản phẩm chăm sóc tóc. Trong đó, có cả những thương hiệu được người tiêu dùng biết đến rộng rãi, khiến không ít người lo ngại về mức độ an toàn của các sản phẩm làm đẹp đang sử dụng hằng ngày.

Bác sĩ tư vấn cách chăm sóc da cho bệnh nhân

Theo ông Tạ Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược, việc thu hồi được thực hiện sau khi danh mục các chất không được phép sử dụng trong mỹ phẩm của ASEAN được cập nhật. Doanh nghiệp phải rà soát công thức sản phẩm và điều chỉnh để bảo đảm tuân thủ quy định mới trước khi lưu hành. Trên thực tế, 2 hoạt chất nói trên từng được sử dụng phổ biến trong ngành mỹ phẩm nhờ khả năng tạo cảm giác mịn, khô thoáng và dễ tán trên da. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu quốc tế gần đây cho thấy nhóm silicone vòng này có thể tồn lưu trong môi trường và có nguy cơ ảnh hưởng đến hệ nội tiết khi phơi nhiễm lâu dài, vì vậy đã bị nhiều quốc gia và khu vực siết chặt quản lý. Đáng chú ý, danh sách 291 sản phẩm bị thu hồi bao gồm nhiều sản phẩm quen thuộc như nước tẩy trang, kem dưỡng da, kem chống nắng, son môi và kem nền. Một số thương hiệu được người tiêu dùng biết đến rộng rãi cũng có sản phẩm nằm trong diện thu hồi, như Paula's Choice, Peripera, Merzy, ZEESEA hay LEMONADE. Thông tin này khiến không ít người tiêu dùng bất ngờ và dấy lên lo ngại về mức độ an toàn của các sản phẩm chăm sóc da đang lưu hành trên thị trường.

Trước đó, năm 2025 cơ quan chức năng cũng nhiều lần đình chỉ lưu hành và thu hồi nhiều sản phẩm mỹ phẩm vi phạm do không đạt tiêu chuẩn chất lượng, công thức không đúng với hồ sơ công bố hoặc chứa thành phần không được phép sử dụng. Các sản phẩm gồm chăm sóc da, kem chống nắng, mỹ phẩm trang điểm và sản phẩm chăm sóc tóc vốn được sử dụng phổ biến. Có doanh nghiệp bị thu hồi tới 131 sản phẩm mỹ phẩm vì không đáp ứng quy định.

Siết chặt quản lý, minh bạch thông tin

Nhiều chuyên gia cho rằng việc liên tiếp phát hiện và xử lý các sản phẩm vi phạm cho thấy hoạt động hậu kiểm mỹ phẩm đang được tăng cường. Tuy vậy, một câu hỏi được nhiều người tiêu dùng đặt ra là khi một sản phẩm bị thu hồi, thông tin đó đến với người sử dụng bằng cách nào?. Theo quy định của Bộ Y tế, sau khi có quyết định thu hồi, doanh nghiệp phải thông báo đến hệ thống phân phối, tổ chức thu hồi sản phẩm và báo cáo kết quả về Cục Quản lý Dược. Đồng thời, Sở Y tế các địa phương có trách nhiệm thông báo cho các cơ sở kinh doanh mỹ phẩm trên địa bàn để giám sát việc thực hiện.

Thế nhưng, thực tế thông tin thu hồi thường chủ yếu chỉ truyền trong hệ thống quản lý hoặc mạng lưới phân phối chính thức. Người tiêu dùng - những người trực tiếp sử dụng - không phải lúc nào cũng tiếp cận kịp thời các thông báo này. Nhiều người chỉ biết sản phẩm bị thu hồi khi đọc thông tin trên báo chí, mạng xã hội hoặc khi sản phẩm đã bị rút khỏi các cửa hàng chính thức. Trong khi đó, một số sản phẩm vẫn có thể xuất hiện trên các kênh bán lẻ không chính thức như cửa hàng nhỏ lẻ, chợ mạng hoặc các sàn thương mại điện tử. Điều này khiến nhiều người lo ngại vẫn có thể tồn tại một lượng sản phẩm vi phạm tiếp tục lưu hành ngoài thị trường.

Lo về nguy cơ cho người sử dụng, TS-BS Vũ Nguyệt Minh, Giám đốc Trung tâm Thử nghiệm lâm sàng - Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết 2 hợp chất Cyclotetrasiloxane và Octamethylcyclotetrasiloxane từng được sử dụng khá phổ biến trong mỹ phẩm vì giúp sản phẩm tạo cảm giác mịn, dễ tán và khô thoáng. Các hợp chất silicone vòng có thể thẩm thấu qua da và tích lũy trong mô mỡ của cơ thể. Khi tích lũy kéo dài, chúng có thể tương tác với các thụ thể nội tiết, đặc biệt là hormone sinh sản như estrogen, từ đó làm rối loạn cân bằng hormone tự nhiên.

Theo các chuyên gia, một số nghiên cứu cho thấy phơi nhiễm lâu dài với các hợp chất này có thể ảnh hưởng đến hệ nội tiết và chức năng sinh sản. Tuy nhiên, những ảnh hưởng này thường diễn ra âm thầm và khó nhận biết trong thời gian ngắn. Việc siết chặt quản lý và thu hồi sản phẩm không còn được phép sử dụng là cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời góp phần minh bạch thị trường mỹ phẩm.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng được khuyến cáo chủ động hơn khi lựa chọn và sử dụng. Các bác sĩ da liễu khuyên nên ưu tiên mua sản phẩm tại cửa hàng hoặc nhà phân phối chính thức, nơi có thể cung cấp thông tin rõ ràng về nguồn gốc và giấy công bố sản phẩm.

Theo bác sĩ Minh, nếu đang sử dụng sản phẩm nằm trong danh sách thu hồi, người tiêu dùng nên ngừng sử dụng ngay và liên hệ nơi bán để được hướng dẫn đổi hoặc trả sản phẩm. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường trên da như ngứa, đỏ, nổi mẩn hoặc viêm da sau khi sử dụng, cần đến cơ sở chuyên khoa da liễu để được tư vấn và điều trị kịp thời. "Ngoài công tác tăng cường kiểm tra, hậu kiểm sản phẩm, cần có những kênh thông tin dễ tiếp cận hơn để người dân nhanh chóng biết khi một sản phẩm bị thu hồi. Khi người tiêu dùng được tiếp cận thông tin kịp thời, việc lựa chọn sản phẩm an toàn và bảo vệ sức khỏe sẽ chủ động hơn" - chuyên gia lâm sàng nhấn mạnh.

Bài và ảnh: NGỌC DUNG