Mỹ khởi xướng điều tra thương mại toàn cầu mới

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cơ sở của công ty Verst Logistics ở Hebron, bang Kentucky, ngày 11/3. Ảnh: Getty Images/AFP

Hai trọng tâm điều tra mới

Trao đổi với báo giới, Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) Jamieson Greer cho biết chính quyền Tổng thống Trump đang tiến hành các cuộc điều tra riêng biệt, tập trung vào hai vấn đề chính: tình trạng dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp và việc nhập khẩu hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức.

Cuộc điều tra thứ nhất về tình trạng dư thừa năng lực sản xuất nhắm vào Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và một số nền kinh tế khác.

Đại diện USTR nhấn mạnh, cuộc điều tra sẽ "tập trung vào các nền kinh tế mà Mỹ có bằng chứng cho thấy sự xuất hiện của tình trạng dư thừa năng lực sản xuất và sản lượng mang tính cơ cấu trong nhiều lĩnh vực sản xuất khác nhau". Tuy nhiên, cơ quan này chưa nêu rõ liệu các biện pháp trừng phạt cuối cùng có sự khác biệt giữa các quốc gia hay không.

Cuộc điều tra thứ hai dự kiến sẽ được triển khai sớm nhất vào chiều 13/3 (theo giờ Mỹ), dự kiến ảnh hưởng đến khoảng 60 đối tác thương mại. Trọng tâm của cuộc điều tra này không nhằm vào các điều kiện nội địa của từng quốc gia, mà xem xét liệu các nước đó có thực thi các quy định pháp luật nhằm cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức hay không.

Căn cứ pháp lý và bối cảnh

Những nỗ lực trên diễn ra chỉ vài tuần sau khi Tòa án Tối cao Mỹ đảo ngược chính sách thuế quan toàn cầu của Tổng thống Trump. Tòa phán quyết rằng ông đã vượt quá thẩm quyền khi sử dụng các quyền lực kinh tế khẩn cấp để áp thuế đối với hầu hết các quốc gia.

Ngay sau phán quyết, ông Trump đã nhanh chóng áp đặt mức thuế mới 10% đối với hàng nhập khẩu. Biện pháp này mang tính tạm thời, dự kiến kéo dài đến ngày 24/7, nhằm tạo khoảng trống thời gian cho các quan chức xây dựng những biện pháp lâu dài hơn để khôi phục chương trình nghị sự thương mại của chính phủ.

Cả hai cuộc điều tra mới công bố đều do USTR xử lý và thuộc Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Đây cũng chính là cơ sở pháp lý mà Tổng thống Trump từng sử dụng để áp thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Cần lưu ý rằng các mức thuế áp dụng riêng cho từng lĩnh vực như thép, nhôm và ô tô của ông Trump không bị ảnh hưởng bởi phán quyết vừa qua của Tòa án Tối cao.

Tác động tới các thỏa thuận hiện có

Việc Mỹ khởi xướng điều tra có nguy cơ làm bùng phát căng thẳng với các đối tác thương mại lớn. Đáng chú ý, nhiều quốc gia trong tầm ngắm hiện đã có các thỏa thuận thuế quan với Washington. Tuy nhiên, ông Greer khẳng định các thỏa thuận này hoàn toàn "độc lập" với các cuộc điều tra đang diễn ra và Mỹ có khả năng xem xét, cân đối các thỏa thuận này trong quá trình xử lý.

Đại diện USTR bày tỏ hy vọng sẽ có thêm các cuộc điều tra tương tự "trên cơ sở từng quốc gia cụ thể" trong thời gian tới và mục tiêu của Washington là kết thúc các cuộc điều tra hiện tại "càng nhanh càng tốt", lý tưởng nhất là trước khi mức thuế tạm thời 10% hết hiệu lực vào cuối tháng 7.

Washington cũng đang đặc biệt quan tâm đến nhiều vấn đề khác, từ thuế dịch vụ kỹ thuật số đến việc định giá dược phẩm. Động thái thương mại mới nhất của chính quyền Tổng thống Trump được đưa ra ngay trước thềm cuộc gặp dự kiến giữa ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào tháng 4 tới.

Hoàng Bách