Mỹ khởi động giai đoạn hai kế hoạch chấm dứt chiến tranh tại Dải Gaza

Gaza bị tàn phá nghiêm trọng do chiến tranh. Ảnh minh họa Reuters.

Giai đoạn đầu của kế hoạch đã liên tục gặp trục trặc, bao gồm các cuộc không kích của Israel khiến hàng trăm người thiệt mạng ở Gaza, việc không thể thu hồi hài cốt của con tin Israel cuối cùng, cũng như sự chậm trễ của Israel trong việc mở lại cửa khẩu biên giới giữa Gaza và Ai Cập.

Việc thúc đẩy giai đoạn hai đồng nghĩa với việc Mỹ cùng các đối tác trung gian phải đối mặt với những thách thức còn phức tạp hơn, đặc biệt là vấn đề giải giáp phong trào Hamas – lực lượng vẫn kiên quyết không từ bỏ vũ khí – và triển khai một lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế tại Gaza.

Trong thông báo đăng trên mạng xã hội, đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump về Trung Đông, ông Steve Witkoff, cho biết giai đoạn hai sẽ “thiết lập một chính quyền Palestine mang tính kỹ trị chuyển tiếp tại Gaza”, đồng thời khởi động tiến trình giải giáp và tái thiết vùng lãnh thổ bị tàn phá nặng nề này.

Theo tuyên bố chung của các bên trung gian gồm Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ, cơ quan kỹ trị Palestine sẽ có 15 thành viên và do ông Ali Shaath – cựu thứ trưởng trong Chính quyền Palestine – đứng đầu. Trước đây, ông Shaath từng phụ trách phát triển các khu công nghiệp.

Israel và Hamas đã ký thông qua kế hoạch của ông Trump hồi tháng 10/2025, trong đó quy định cơ quan kỹ trị Palestine sẽ chịu sự giám sát của một Hội đồng hòa bình quốc tế, dự kiến điều hành Gaza trong giai đoạn chuyển tiếp.

Theo một nguồn tin ngoại giao tại châu Âu, thông báo liên quan đến Hội đồng hòa bình dự kiến sẽ được đưa ra tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos vào tuần tới. Trong khi đó, một quan chức Mỹ tiết lộ rằng các thư mời tham gia Hội đồng hòa bình đã được gửi tới những cá nhân do chính Tổng thống Trump trực tiếp lựa chọn.

Phát biểu trên đài phát thanh, ông Ali Shaath cho biết ưu tiên trước mắt của ủy ban là cung cấp cứu trợ khẩn cấp cho Gaza, đặc biệt là nhà ở cho hàng trăm nghìn người Palestine đang phải sống trong các khu lều tạm giữa đống đổ nát.

“Nếu tôi mang máy ủi đến, đẩy đống gạch vụn ra biển để tạo các đảo nhân tạo, chúng ta vừa có thể mở rộng diện tích đất cho Gaza, vừa dọn sạch đổ nát. Việc này sẽ không mất quá ba năm”, ông Shaath nói.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Liên Hợp Quốc công bố năm 2024, việc tái thiết hoàn toàn các khu nhà bị phá hủy ở Gaza có thể kéo dài ít nhất đến năm 2040, thậm chí lâu hơn nhiều thập kỷ.

Ông Witkoff nhấn mạnh giai đoạn hai cũng sẽ bắt đầu tiến trình “phi quân sự hóa hoàn toàn và tái thiết Gaza, trước hết là giải giáp tất cả các lực lượng không được phép”. Dù Hamas đã đồng ý bàn giao quyền quản lý dân sự cho ủy ban kỹ trị, phong trào này vẫn công khai từ chối từ bỏ vũ khí.

Cách thức giải giáp Hamas hiện vẫn là dấu hỏi lớn, nhất là khi lực lượng này đã tái tổ chức kể từ khi lệnh ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 10/2025.

Tại Bờ Tây, Chính quyền Palestine hoan nghênh việc Mỹ thúc đẩy giai đoạn hai của kế hoạch Gaza. Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, Phó Tổng thống Palestine Hussein Al-Sheikh nhấn mạnh các thể chế tại Gaza cần được liên kết với hệ thống của Chính quyền Palestine tại Bờ Tây, “tuân thủ nguyên tắc một hệ thống, một pháp luật và một vũ khí hợp pháp”.

Duy Minh