Mỹ - Iran tiếp tục đấu súng, thỏa thuận hòa bình đứng trước nguy cơ đổ vỡ

Ngay sau khi Tổng thống Donald Trump cảnh báo Mỹ có thể "hoàn thành công việc bằng hoạt động quân sự", Iran rạng sáng Chủ nhật (28/6) đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại Kuwait và Bahrain, tiếp tục chuỗi các cuộc tấn công leo thang.

Cùng thời điểm, Israel cho biết đã tấn công lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở miền nam Li-băng, khu vực mà Tehran cho là then chốt trong thỏa thuận hòa bình với Washington.

Trước đó, quân đội Mỹ đã tấn công Iran một lần nữa, chỉ vài giờ sau khi một tàu chở dầu bị trúng đạn ở eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới, bị Iran đã phong tỏa phần lớn trong suốt thời gian diễn ra cuộc xung đột.

Thỏa thuận hòa bình đứng trước nguy cơ đổ vỡ

Thỏa thuận tạm thời gồm 14 điểm giữa Mỹ và Iran được ký nhằm chấm dứt các cuộc giao tranh bắt đầu từ cuối tháng 2, đồng thời mở lại hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz trong khi hai bên tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân và các vấn đề an ninh khu vực.

Một vòng hòa đàm do Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Ghalibaf chủ trì đã diễn ra tại Thụy Sĩ tuần trước. Sau đó, Washington cũng nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với Tehran.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công liên tiếp cùng những tuyên bố cứng rắn từ cả hai phía đang khiến thỏa thuận đối mặt nguy cơ sụp đổ.

Ảnh minh họa.

Trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ có thể buộc phải sử dụng biện pháp quân sự để "hoàn thành công việc", đồng thời cảnh báo nếu điều đó xảy ra, "Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ không còn tồn tại".

Khoảng một giờ sau bài đăng của Tổng thống Trump, quân đội Kuwait cho biết hệ thống phòng không của họ đang đáp trả các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái "thù địch", trong khi còi báo động vang lên ở Bahrain.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cho biết hải quân và không quân nước này đã phóng tên lửa và sử dụng máy bay không người lái nhắm vào các địa điểm quân sự của Mỹ ở Kuwait và Bahrain để đáp trả các cuộc tấn công gần đây của Mỹ nhằm vào Iran.

Theo đài truyền hình nhà nước Press TV, IRGC tuyên bố các cuộc tấn công của Mỹ đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và "sẽ dẫn đến việc đình trệ hoàn toàn mọi tiến trình ngoại giao". Bộ chỉ huy hải quân IRGC cho biết các căn cứ của Mỹ trong khu vực "sẽ phải trải qua địa ngục trong những ngày tới".

Một quan chức Mỹ xác nhận các căn cứ tại Kuwait và Bahrain đã bị tấn công nhưng cho biết chưa ghi nhận thương vong hay thiệt hại đáng kể.

Về phía Bahrain, Bộ Ngoại giao nước này lên án các cuộc tấn công vi phạm chủ quyền và an ninh quốc gia, đồng thời kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc họp khẩn để xem xét trách nhiệm của Iran.

Li-băng, eo biển là vấn đề then chốt

Trước đó vài giờ, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) thông báo đã tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào Iran sau khi một tàu chở dầu bị máy bay không người lái Iran tấn công tại eo biển Hormuz hôm thứ Bảy.

"Iran đã được trao cơ hội để tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn nhưng đã chọn không làm vậy. Các cuộc tấn công là đáp trả trực tiếp hành động gây hấn liên tục của Iran đối với hoạt động vận chuyển thương mại. Chúng tôi đã nhắm mục tiêu vào các cơ sở giám sát quân sự, thông tin liên lạc, phòng không, kho chứa máy bay không người lái và cơ sở rải thủy lôi của Iran", CENTCOM nhấn mạnh.

Trong khi đó, truyền thông nhà nước Iran xác nhận xảy ra các vụ nổ tại khu vực Sirik ở miền Nam nước này nhưng không công bố mức độ thiệt hại.

IRGC tuyên bố các cuộc không kích của Mỹ "không thể phá vỡ quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz", đồng thời khẳng định Tehran sẽ tiếp tục áp đặt các quy định đối với hoạt động hàng hải trong khu vực.

Vụ tấn công tàu chở dầu hôm thứ Bảy (27/6) ở eo biển diễn ra sau vụ tấn công tàu chở hàng hôm thứ Năm (25/6), sự kiện đã châm ngòi cho sự leo thang căng thẳng mới nhất.

Iran đang tìm cách khẳng định quyền kiểm soát eo biển, nơi từng vận chuyển một phần năm lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu trước chiến tranh.

Hàng trăm tàu, bao gồm cả các tàu chở dầu, đã bị phong tỏa bên trong Vịnh Ba Tư kể từ khi chiến tranh nổ ra. Khi chúng bắt đầu rời khỏi eo biển trong hai tuần qua, giá dầu đã giảm mạnh xuống gần mức trước chiến tranh do nguồn cung tăng vọt.

Washington đang thúc đẩy một tuyến đường hàng hải phía nam dọc theo bờ biển Oman, trong khi Tehran muốn các tàu thuyền sử dụng tuyến đường phía bắc, vùng biển do nước này kiểm soát.

Dù hoạt động vận tải qua Hormuz đã bắt đầu phục hồi sau nhiều tháng bị gián đoạn, nguy cơ xung đột leo thang tiếp tục phủ bóng lên thị trường năng lượng toàn cầu.

Tại Li-băng, Israel cho biết đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào lực lượng Hezbollah ở miền Nam Li-băng, tiêu diệt nhiều tay súng và phá hủy một bệ phóng rocket tại khu vực Nabatieh.

Iran cáo buộc Mỹ không thực hiện cam kết duy trì lệnh ngừng bắn tại Li-băng theo tinh thần thỏa thuận hòa bình, trong khi Israel khẳng định sẽ tiếp tục các chiến dịch quân sự cho đến khi loại bỏ hoàn toàn các mối đe dọa từ Hezbollah.

Mặc dù Israel và Li-băng đã nhiều lần đạt được các thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian, những thỏa thuận này vẫn chưa mang lại hiệu quả bền vững khi Israel tiếp tục duy trì lực lượng tại các khu vực đã kiểm soát, còn Hezbollah kiên quyết từ chối giải giáp.

Quỳnh Như