Mỹ - Iran lộ bất đồng lớn sau 21 giờ đàm phán tại Pakistan

Theo diễn biến được công bố ngày 12/4, phái đoàn Mỹ và Iran đã khép lại vòng đàm phán trực tiếp tại Islamabad, Pakistan vào rạng sáng cùng ngày.

Điểm đáng chú ý là hai bên lần này ngồi đối diện trực tiếp với sự tham gia của giới chức Pakistan, thay vì mô hình trung gian đi lại giữa các phòng như trước.

Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington đã đưa ra những điều khoản mà ông mô tả là “khá linh hoạt”, nhưng Tehran từ chối.

Theo phía Mỹ, nút thắt lớn nhất nằm ở yêu cầu Iran phải cam kết chấm dứt chương trình hạt nhân quân sự và không phát triển năng lực cho phép nhanh chóng chế tạo vũ khí hạt nhân. Ông Vance nhấn mạnh đây là “đề nghị cuối cùng và tốt nhất” mà Mỹ mang tới bàn đàm phán.

Ở chiều ngược lại, truyền thông Iran cáo buộc Washington đưa ra những “yêu cầu quá đáng”, khiến tiến trình không thể tạo đột phá.

Các nguồn tin từ Tehran cho biết bất đồng còn xoay quanh quyền đi lại qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, cũng như các điều khoản liên quan tới bảo đảm an ninh khu vực.

Có thể thấy mốc đầu tiên là ngày 11/4 khi phái đoàn 3 bên Mỹ - Iran - Pakistan bắt đầu đàm phán tại Islamabad, bước vào giai đoạn kỹ thuật sau các cuộc tiếp xúc ban đầu.

Sau đó, quá trình thương lượng kéo dài xuyên đêm tới rạng sáng 12/4, tổng cộng 21 giờ, trước khi hai bên công khai thừa nhận chưa thể thu hẹp khác biệt ở các vấn đề cốt lõi.

Về góc độ chiến lược, eo biển Hormuz tiếp tục là “lá bài” quan trọng nhất của Iran.

Tuyến hàng hải này rộng khoảng 39 km ở điểm hẹp nhất, trong đó luồng tàu thực tế cho mỗi chiều chỉ khoảng 3 km, khiến bất kỳ động thái phong tỏa hay rải thủy lôi nào cũng có thể tác động tức thì tới giá dầu và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Đây là lý do Mỹ đồng thời điều động tàu chiến và khí tài rà phá thủy lôi để bảo đảm tự do hàng hải trong thời điểm đàm phán diễn ra.

Xét tổng thể, vòng đàm phán này cho thấy hai bên đã tiến thêm một bước về mặt hình thức khi đối thoại trực tiếp, nhưng khoảng cách thực chất vẫn rất lớn.

Mỹ muốn khóa chặt năng lực hạt nhân của Iran, trong khi Tehran tận dụng lợi thế địa chiến lược tại Hormuz để tạo sức ép.

Chính sự đối đầu giữa yêu cầu an ninh của Washington và đòn bẩy hàng hải của Tehran đang khiến tiến trình hòa bình tiếp tục rơi vào thế giằng co.

Việt Hùng