Mỹ đưa UAV cũ trở lại hoạt động sau khi hơn 50 chiếc Reaper hiện đại bị Iran và Yemen bắn hạ

Máy bay không người lái MQ-1 Predator của Mỹ. Ảnh: MW.

Lực lượng vũ trang Mỹ đã xác nhận một máy bay không người lái MQ-1 bị bắn hạ trong các cuộc giao tranh với lực lượng Iran diễn ra trong ngày 30-31/5. Giới phân tích nhìn nhận tuyên bố này là dấu hiệu cho thấy dòng UAV MQ-1 Predator có thể đã được đưa trở lại hoạt động với quy mô hạn chế.

Theo một thông cáo ngắn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng Mỹ cuối tuần qua đã tấn công “các địa điểm radar và chỉ huy - kiểm soát UAV của Iran tại Goruk, Iran và đảo Qeshm”. Các cuộc không kích này đã dẫn đến việc chiếc máy bay không người lái bị hệ thống phòng không địa phương bắn hạ.

Việc đưa các khí tài đã nghỉ hưu trở lại phục vụ tuyến đầu không phải là điều chưa từng có tiền lệ. Một ví dụ là tiêm kích tàng hình F-117, dù đã ngừng hoạt động từ năm 2008 nhưng vẫn được sử dụng ngày càng nhiều trong thập niên 2010 cho các nhiệm vụ huấn luyện và thử nghiệm.

Việc đưa MQ-1 trở lại hoạt động diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về mức độ tổn thất mà các cuộc giao tranh với cả Iran và liên minh Ansarullah tại Yemen đang gây ra cho các dòng UAV hiện đại hơn của Mỹ, đặc biệt là MQ-9 Reaper.

Máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ bị bắn hạ trên không phận Iran. Ảnh: MW.

Lực lượng Ansarullah vào giữa tháng 5 đã công bố video xác nhận vụ bắn hạ chiếc MQ-9 thứ 27 của họ. Đây cũng là chiếc MQ-9 thứ 51 bị phòng không tại Yemen và Iran bắn hạ trong các cuộc giao tranh trên phạm vi khu vực.

Trong 39 ngày giao tranh giữa Mỹ và Iran bắt đầu từ ngày 28/2, có 39 máy bay của quân đội Mỹ bị phá hủy và thêm 10 chiếc khác bị hư hại ở các mức độ khác nhau. Phần lớn tổn thất này là các máy bay không người lái MQ-9.

Do MQ-9 được sử dụng cho các chiến dịch trên toàn cầu, bao gồm cả khu vực Thái Bình Dương, đồng thời chỉ được sản xuất với số lượng hạn chế và có giá trị ước tính gần 150 triệu USD mỗi chiếc, các tổn thất này được đánh giá là hoàn toàn không thể duy trì lâu dài.

MQ-1 ban đầu được thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ trinh sát, sau đó được tích hợp tên lửa AGM-114 Hellfire để có thêm khả năng tác chiến hạn chế, trở thành máy bay không người lái đầu tiên có khả năng vừa phát hiện vừa tấn công mục tiêu.

Điều này giúp MQ-1 mở đường cho một hình thức tác chiến không người lái mới, nền tảng sau đó được MQ-9 phát triển và tối ưu hóa mạnh mẽ hơn.

Các nỗ lực tích hợp tên lửa không đối không tầm ngắn lên MQ-1 cho kết quả không mấy khả quan, điều từng được thể hiện trong các cuộc thử nghiệm chiến đấu chống lực lượng Iraq vào đầu những năm 2000. Sau đó, không có nỗ lực tương tự nào được thực hiện đối với MQ-9.

Một chiếc UAV MQ-9 Reaper của Quân đội Mỹ. Ảnh: MW.

MQ-9 được phát triển như một phiên bản kế nhiệm lớn hơn và có năng lực vượt trội hơn MQ-1, đồng thời kế thừa nhiều đặc điểm thiết kế tương tự.

Khả năng tác chiến của MQ-9 vượt xa người tiền nhiệm. Dòng Reaper hoạt động gần giống một máy bay cường kích hạng nhẹ, có khả năng yểm trợ hỏa lực tầm gần, thực hiện các nhiệm vụ ngăn chặn và tiến hành các đòn tấn công chính xác trên phạm vi rộng.

Ưu thế vượt trội đó đã khiến Không quân Mỹ quyết định loại biên MQ-1 vào năm 2018.

Những tổn thất rất lớn của phi đội MQ-9 được cho là yếu tố chính dẫn tới quyết định triển khai trở lại các UAV MQ-1, vốn hiện được xem là dễ chấp nhận mất mát hơn, cho các nhiệm vụ trinh sát và có thể cả các hoạt động tấn công ở mức độ hạn chế.

Theo đánh giá của giới quan sát, việc phải khôi phục hoạt động một dòng UAV đã nghỉ hưu từ lâu là dấu hiệu cho thấy mức độ ảnh hưởng đáng kể mà cuộc chiến hiện nay đang gây ra đối với lực lượng vũ trang Mỹ.

Theo MW

Huyền Chi