Mỹ chuẩn bị áp trừng phạt thị thực đối với Trung Quốc liên quan vấn đề người di cư

Người di cư chờ xét duyệt bên ngoài Cơ quan kiểm soát biên phòng Mỹ, sau khi vượt qua biên giới Mexico. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Theo hãng tin Reuters, động thái trên được đưa ra chỉ vài ngày trước chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Trump tới Bắc Kinh từ ngày 14-15/5. Trong khuôn khổ chuyến đi, nhà lãnh đạo Mỹ dự kiến sẽ nêu vấn đề trục xuất trong các cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Chuyến công du này được đánh giá có ý nghĩa quan trọng đối với Tổng thống Trump trong bối cảnh ông tìm kiếm các nhượng bộ thương mại từ Trung Quốc nhằm củng cố vị thế chính trị trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Nhiều cuộc thăm dò gần đây cho thấy đảng Cộng hòa có nguy cơ đối mặt với những tổn thất nhất định.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025, Tổng thống Trump đã nhiều lần đe dọa áp thuế và trừng phạt đối với các quốc gia không hợp tác trong việc tiếp nhận công dân bị trục xuất. Đây là một trong những trụ cột chính trong chiến dịch tranh cử cũng như chính sách nhập cư cứng rắn của ông.

Trong nhiều năm qua, Trung Quốc bị Mỹ cáo buộc không tích cực đáp ứng các yêu cầu từ phía Mỹ về việc tiếp nhận hàng chục nghìn công dân đã ở lại quá hạn thị thực hoặc nhập cảnh trái phép. Sau khi ông Trump nhậm chức, Bắc Kinh từng phát tín hiệu sẵn sàng tiếp nhận “các công dân Trung Quốc đã được xác nhận” sau khi hoàn tất quá trình xác minh, song nhấn mạnh việc này cần thêm thời gian.

Theo quan chức Mỹ giấu tên, Trung Quốc đã tiếp nhận khoảng 3.000 người bị trục xuất thông qua các chuyến bay thuê riêng và thương mại vào đầu năm 2025. Tuy nhiên, trong vòng sáu tháng trở lại đây, mức độ phối hợp giữa hai bên đã giảm đáng kể.

Quan chức này nhận định Trung Quốc từ chối hợp tác đầy đủ với Mỹ trong việc tiếp nhận công dân của mình, đồng thời cho rằng đây là vi phạm các nghĩa vụ và trách nhiệm quốc tế. Washington cảnh báo nếu tình hình không được cải thiện, Mỹ có thể xem xét tăng mức tiền bảo lãnh đối với đơn xin thị thực, hạn chế cấp thị thực mới và siết chặt kiểm soát tại các cửa khẩu biên giới.

“Một khi chính phủ Trung Quốc không có hành động cụ thể, điều đó có thể ảnh hưởng đến việc nhập cảnh trong tương lai của các công dân Trung Quốc tuân thủ pháp luật”, quan chức này nhấn mạnh.

Hiện phía Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa đưa ra phản hồi chính thức trước các thông tin trên. Trước đó, Bắc Kinh từng khẳng định phản đối di cư bất hợp pháp, đồng thời cho rằng đây là vấn đề mang tính toàn cầu cần sự hợp tác giữa các quốc gia.

Chính quyền Tổng thống Trump thời gian qua đã triển khai hàng loạt biện pháp nhằm kiểm soát nhập cư, bao gồm tăng cường trục xuất, thu hồi thị thực và thẻ xanh, cũng như rà soát các hoạt động trên mạng xã hội và phát biểu trước đây của người nhập cư.

Trong giai đoạn chính quyền tiền nhiệm, số lượng công dân Trung Quốc vượt biên trái phép qua biên giới phía Nam nước Mỹ gia tăng đáng kể, từ mức không đáng kể lên hàng chục nghìn người. Nguyên nhân do những khó khăn kinh tế trong nước và việc tiếp cận thị thực Mỹ trở nên phức tạp hơn sau các hạn chế thời kỳ COVID-19.

Một quan chức Mỹ cho biết hiện có hơn 100.000 công dân Trung Quốc không có giấy tờ hợp lệ tại nước này. Trong đó, hơn 30.000 người đã nhận lệnh trục xuất; khoảng 1.500 người đang bị tạm giữ để chờ thi hành quyết định. Phần lớn các trường hợp này có liên quan đến các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Theo ModernDiplomacy, các ước tính độc lập về số lượng người nhập cư Trung Quốc không có giấy tờ tại Mỹ có sự chênh lệch đáng kể. Theo Viện Chính sách Di cư, vào giữa năm 2022, con số này có thể lên tới 239.000 người. Cũng theo quan chức Mỹ, một số quốc gia khác có lượng lớn công dân cư trú bất hợp pháp tại Mỹ, trong đó có Ấn Độ, đang hợp tác tích cực với Washington trong vấn đề hồi hương.

Phía Mỹ mong muốn Trung Quốc đẩy nhanh việc cấp giấy tờ đi lại cho công dân bị trục xuất và chấp thuận các chuyến bay thuê riêng do Cơ quan Hải quan và Biên phòng Mỹ tổ chức, đưa những người này trở về nước.

Theo Điều 243(d) của Đạo luật Nhập cư và Quốc tịch Mỹ, Washington có thể áp dụng các biện pháp trừng phạt thị thực đối với những quốc gia bị coi là không hợp tác trong việc tiếp nhận công dân bị trục xuất.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc