Mỹ cho phép Nvidia xuất siêu chip H200 sang Trung Quốc

Tổng thống Donald Trump cho phép Nvidia bán dòng chip H200 sang thị trường Trung Quốc

Động thái này đánh dấu một sự thay đổi chiến lược đầy bất ngờ so với các lệnh cấm vận nghiêm ngặt trước đây, thiết lập một khung quy định mới dự kiến sẽ khởi động lại dòng chảy công nghệ cao giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, cái gật đầu của Nhà Trắng không phải là vô điều kiện mà đi kèm với hàng loạt rào cản kỹ thuật phức tạp cùng một khoản phí đặc biệt lên tới 25%.

Quyết định này đang châm ngòi cho một cuộc tranh luận gay gắt tại Washington, nơi phe "diều hâu" lo ngại rằng nước Mỹ đang tự tay trao vũ khí cho đối thủ, trong khi các cố vấn của ông Trump lại tin rằng đây là cách duy nhất để triệt tiêu động lực tự chủ công nghệ của Bắc Kinh.

Những rào cản kỹ thuật và "thuế quan chiến thắng" 25%

Quy định mới được công bố không đồng nghĩa với việc mở toang cánh cửa biên giới cho công nghệ Mỹ tràn sang Trung Quốc một cách tự do. Thay vào đó, nó thiết lập một cơ chế kiểm soát tinh vi và đa lớp, được thiết kế để đảm bảo lợi ích kinh tế cho Mỹ nhưng vẫn cố gắng duy trì sự giám sát an ninh.

Theo đó, mỗi lô hàng chip H200 trước khi rời cảng đều phải trải qua sự thẩm định gắt gao của một phòng thí nghiệm thử nghiệm bên thứ ba. Nhiệm vụ của các phòng lab này là xác nhận độc lập các khả năng kỹ thuật AI của chip, đảm bảo chúng nằm trong giới hạn cho phép và không bị can thiệp để mở khóa các tính năng cao cấp hơn vốn bị cấm.

Bên cạnh sự kiểm duyệt kỹ thuật, chính quyền Trump còn áp đặt một hạn ngạch thương mại cứng rắn dựa trên nguyên tắc "Nước Mỹ trên hết". Quy định nêu rõ rằng Trung Quốc sẽ không được phép nhận quá 50% tổng số lượng chip mà Nvidia bán cho các khách hàng tại Mỹ. Nvidia sẽ phải chịu trách nhiệm chứng nhận rằng nguồn cung H200 tại thị trường nội địa Mỹ là đủ đáp ứng nhu cầu trước khi nghĩ đến việc xuất khẩu.

Điều này nhằm đảm bảo rằng các công ty công nghệ Mỹ như Microsoft, Google hay Meta luôn được ưu tiên tiếp cận nguồn tài nguyên phần cứng quý giá nhất để duy trì vị thế dẫn đầu trong cuộc đua AI toàn cầu, tránh tình trạng khan hiếm trong nước do xuất khẩu quá mức.

Về phía người mua, các khách hàng Trung Quốc cũng phải vượt qua những bài kiểm tra về độ tin cậy. Họ buộc phải chứng minh được rằng mình đang sở hữu các quy trình bảo mật đầy đủ để ngăn chặn việc rò rỉ công nghệ và quan trọng nhất là cam kết không sử dụng các con chip này cho mục đích quân sự.

Tuy nhiên, điểm nhấn gây chú ý nhất trong thỏa thuận này chính là yếu tố tài chính mang đậm phong cách của Tổng thống Trump. Ông Trump đã tuyên bố vào tháng trước rằng việc cho phép bán chip sẽ đi kèm với một khoản phí 25% nộp trực tiếp cho chính phủ Mỹ.

Đây có thể được xem như một dạng thuế quan đặc biệt, biến nhu cầu công nghệ của Trung Quốc thành nguồn thu trực tiếp cho ngân sách Mỹ. Đối với ông Trump, đây là một thương vụ đôi bên cùng có lợi: các công ty Mỹ bán được hàng, chính phủ có thêm tiền, và Trung Quốc vẫn phải phụ thuộc vào công nghệ Mỹ thay vì tự phát triển.

Học thuyết "David Sacks": Kìm hãm đối thủ bằng sự phụ thuộc hay tự bắn vào chân mình?

Đằng sau quyết định gây tranh cãi này là một sự thay đổi căn bản trong tư duy chiến lược của Nhà Trắng, được dẫn dắt bởi "Sa hoàng AI" David Sacks. Nếu như chính quyền tiền nhiệm của ông Joe Biden lựa chọn phương án cấm vận toàn diện các dòng chip AI tiên tiến nhằm bóp nghẹt khả năng tiếp cận công nghệ của Trung Quốc, thì đội ngũ của ông Trump lại tiếp cận vấn đề theo một góc nhìn ngược lại.

Họ lập luận rằng việc cấm đoán hoàn toàn đã vô tình tạo ra một tác dụng phụ nguy hiểm: nó buộc Trung Quốc phải dồn toàn lực vào con đường tự chủ. Sự trỗi dậy của Huawei với các dòng chip nội địa trong thời gian qua chính là minh chứng cho thấy áp lực từ Mỹ đã trở thành động lực để Bắc Kinh tăng tốc nghiên cứu và phát triển.

Học thuyết mà David Sacks đang theo đuổi là sử dụng chính sự ưu việt của công nghệ Mỹ để kìm hãm đối thủ. Bằng cách cho phép xuất khẩu các dòng chip tiên tiến như H200 sang Trung Quốc, Mỹ sẽ tiếp tục duy trì sự phụ thuộc của các công ty công nghệ Trung Quốc vào hệ sinh thái của Nvidia và AMD.

Khi nguồn cung chip Mỹ chất lượng cao luôn sẵn có, động lực để các công ty Trung Quốc đầu tư hàng tỉ USD và chấp nhận rủi ro để phát triển các giải pháp thay thế nội địa sẽ giảm đi đáng kể. Mục tiêu sâu xa là làm nản lòng các đối thủ cạnh tranh như Huawei, khiến họ không thể bắt kịp trình độ thiết kế chip của Mỹ nếu thị trường nội địa của họ vẫn ưa chuộng hàng nhập khẩu hơn.

Tuy nhiên, lập luận này đang vấp phải sự phản đối dữ dội từ phe "diều hâu" và các chuyên gia an ninh quốc gia tại Washington. Họ cảnh báo rằng H200 là một trong những dòng chip mạnh mẽ nhất thế giới hiện nay, có khả năng xử lý các mô hình ngôn ngữ lớn và các tác vụ tính toán phức tạp với tốc độ kinh hoàng. Việc cung cấp công cụ này cho Bắc Kinh, dù có đi kèm với cam kết "không sử dụng cho quân sự", vẫn là một canh bạc đầy rủi ro.

Ranh giới giữa ứng dụng dân sự và quân sự trong lĩnh vực AI là vô cùng mong manh. Một con chip dùng để tối ưu hóa thuật toán thương mại điện tử cũng hoàn toàn có thể được dùng để thiết kế khí tài quân sự hoặc tấn công mạng. Những người phản đối cho rằng Mỹ đang vì lợi ích kinh tế ngắn hạn mà đánh đổi lợi thế chiến lược dài hạn, vô tình "tiếp đạn" cho sự trỗi dậy của quân đội Trung Quốc.

Hơn nữa, tính khả thi của việc thực thi các quy định này cũng là một dấu hỏi lớn. Liệu chính quyền Mỹ có đủ nguồn lực để giám sát đích đến cuối cùng của từng con chip trong một thị trường rộng lớn và phức tạp như Trung Quốc? Và liệu Bắc Kinh có dễ dàng chấp nhận việc các công ty của mình bị kiểm soát và phải trả thêm khoản phí 25% hay không, hay họ sẽ coi đây là một sự sỉ nhục và áp đặt các biện pháp trả đũa?

Khi Tổng thống Trump tuyên bố xuất khẩu chip dưới các điều kiện đảm bảo an ninh quốc gia, ông đã mở ra một chương mới trong cuộc chiến công nghệ. Nhưng liệu chương mới này sẽ là một thắng lợi chiến lược của Mỹ hay là sai lầm lịch sử giúp Trung Quốc thu hẹp khoảng cách AI, câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước.

Bùi Tú