Mỹ: 25 bang kiện chính phủ về đợt áp thuế mới

Quang cảnh cảng hàng hóa Los Angeles ở California, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Các bang tham gia vụ kiện, trong đó có Oregon và New York, đều có thống đốc hoặc tổng chưởng lý thuộc Đảng Dân chủ. Đơn kiện được nộp lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ tại New York, tiếp nối các vụ kiện trước đó do các doanh nghiệp nhỏ của Mỹ khởi xướng nhằm ngăn chặn các mức thuế ngay từ khi chúng có hiệu lực vào tháng 7/2026. Trước đó, cả các bang và doanh nghiệp nhỏ đều đã giành chiến thắng trong các vụ kiện liên quan đến những mức thuế quan toàn cầu mà Tổng thống Donald Trump áp đặt trong nhiệm kỳ hai. Tuy nhiên, bất chấp hàng loạt thất bại pháp lý, Tổng thống Trump vẫn tiếp tục triển khai các gói thuế quan mới.

Ngày 24/7, chính quyền Tổng thống Trump áp mức thuế mới 10% và 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 đối tác thương mại, trong đó có Liên minh châu Âu (EU), với cáo buộc các đối tác này chưa có đủ biện pháp ngăn chặn việc xuất khẩu những sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Các mức thuế này có hiệu lực ngay sau khi mức thuế toàn cầu 10% trước đó hết hiệu lực.

Đáp lại, người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai khẳng định các mức thuế này là biện pháp phù hợp và hợp pháp nhằm đối phó với các hành vi thương mại không công bằng của các nước khác. Ông Desai cho rằng việc một quốc gia không cấm hoặc không thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức là hành vi "không hợp lý", gây tổn hại đến thương mại của Mỹ cũng như người lao động nước này và cần phải được xử lý.

Thuế quan là một trong những trụ cột trong chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump, ngay cả sau khi ông chịu thất bại nặng nề tại Tòa án Tối cao Mỹ. Ngày 20/2, tòa án này đã bác bỏ phần lớn các mức thuế quan diện rộng của ông Trump, kết luận rằng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không trao quyền cho tổng thống đơn phương áp thuế đối với các đối tác thương mại.

Sau phán quyết trên, ông Trump tiếp tục đẩy mạnh cuộc chiến thương mại, chỉ trích các thẩm phán Tòa án Tối cao là "không trung thành" và ban hành mức thuế tạm thời 10% theo một cơ sở pháp lý khác mà trước đây cũng chưa từng có tổng thống nào sử dụng để áp thuế. Những mức thuế này sau đó cũng bị Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ tuyên là trái luật, song vẫn được duy trì trong thời gian chính quyền kháng cáo.

Đợt thuế quan toàn cầu mới nhất được ban hành theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, quy định nhằm xử lý các hành vi kinh tế không công bằng hoặc mang tính phân biệt đối xử của các quốc gia khác. Các mức thuế được áp dụng trong tháng 7 ảnh hưởng tới hơn 99% lượng hàng hóa nhập khẩu của Mỹ.

Khác với IEEPA hoặc cơ chế áp thuế toàn cầu tạm thời, Điều 301 từng được các đời tổng thống trước sử dụng. Tuy nhiên, các bang và doanh nghiệp nhỏ lập luận trong đơn kiện rằng các biện pháp theo Điều 301 trước đây chỉ nhắm tới những quốc gia hoặc ngành cụ thể, trong khi cách áp dụng trên diện rộng của ông Trump là chưa từng có tiền lệ. Theo các nguyên đơn, việc đánh thuế trên diện rộng đối với hàng nhập khẩu sẽ không giải quyết được vấn đề lao động cưỡng bức đang tồn tại ở nhiều nơi trên thế giới.

Minh Trang (Tổng hợp)