Muốn pháp luật đi nhanh vào cuộc sống thì phải đưa cuộc sống vào pháp luật

Ngày 16-6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chủ trì, phối hợp với Chính phủ và các cơ quan liên quan tổ chức Hội nghị triển khai định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định trong phát biểu khai mạc Hội nghị đã trình bày những nội dung cốt lõi cần quán triệt từ Kết luận 17 của Bộ Chính trị.

Bước phát triển mới trong tư duy lập pháp

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Kết luận 17 được Bộ Chính trị ban hành trên cơ sở Đề án định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI do Đảng ủy Quốc hội chủ trì, phối hợp với Chính phủ và các cơ quan liên quan xây dựng “rất công phu, toàn diện, bài bản”. Cùng với Nghị quyết 66 và Kết luận 09, Kết luận 17 tiếp tục thể hiện tầm nhìn và quan điểm chỉ đạo chiến lược của Đảng đối với công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật trong giai đoạn mới.

Ngày 22-5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Kế hoạch 64 về triển khai thực hiện Kết luận 17 và Đề án định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, trên cơ sở tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp thứ Nhất và góp ý của Chính phủ, các cơ quan hữu quan. Hội nghị hôm nay là bước tiếp theo nhằm triển khai đồng bộ, toàn diện trong toàn hệ thống chính trị.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự hội nghị và sẽ có phát biểu kết luận. Ảnh: QH

Theo ông Nguyễn Khắc Định, đây là nhiệm vụ chính trị “rất quan trọng và rất nặng nề”, đòi hỏi không chỉ nỗ lực của riêng Quốc hội mà cần sự đồng lòng, vào cuộc quyết liệt, phối hợp chặt chẽ của tất cả các cơ quan, tổ chức trong toàn hệ thống chính trị.

Pháp luật dân chủ, đồng bộ, mở đường cho kiến tạo

Kết luận 17 xác định mục tiêu công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là tạo lập khuôn khổ pháp lý thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2026-2031, gắn với định hướng phát triển đất nước và các nhiệm vụ trọng tâm, đột phá chiến lược theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Đến năm 2030, Việt Nam cần có hệ thống pháp luật “dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển, huy động mọi nguồn lực của người dân và doanh nghiệp tham gia phát triển kinh tế”. Tầm nhìn đến năm 2045 là xây dựng được hệ thống pháp luật “chất lượng cao, tiên tiến, hiện đại, phù hợp thực tiễn đất nước và thông lệ quốc tế”.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh kết quả công tác lập pháp trong nhiệm kỳ này sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng thể chế phát triển đất nước, góp phần thực hiện cả hai mục tiêu chiến lược 2030 và 2045 mà Đảng đề ra.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nói kết quả lập pháp sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng thể chế phát triển đất nước. Ảnh: QH

Chín định hướng trong ba nhóm trọng tâm

Bộ Chính trị xác định chín định hướng lập pháp trong nhiệm kỳ khóa XVI, không chỉ định hướng chương trình lập pháp mà còn là những định hướng lớn về hoàn thiện thể chế phát triển đất nước. Tổng thể, các định hướng này tập trung vào ba nhóm vấn đề.

Nhóm thứ nhất là tiếp tục hoàn thiện thể chế tổ chức và vận hành Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Trọng tâm là thể chế hóa các chủ trương của Đảng để đổi mới, hoàn thiện tổ chức bộ máy, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền ba cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rõ trách nhiệm và tăng cường kiểm soát quyền lực. Đồng thời, chuẩn bị nghiên cứu, tổng kết việc sửa đổi Hiến pháp năm 2013 sau khi có quyết định của cấp có thẩm quyền.

Ông Nguyễn Khắc Định lưu ý mục tiêu sâu xa của nhóm này không chỉ là hoàn thiện các quy định về tổ chức bộ máy mà là xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Nhóm thứ hai là tập trung hoàn thiện thể chế phát triển, tạo động lực tăng trưởng nhanh và bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tinh thần xuyên suốt là hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng khuôn khổ pháp lý thuận lợi cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; khơi thông, phát huy các nguồn lực cho phát triển; tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Điểm mới nổi bật của nhóm định hướng này, theo Phó Chủ tịch Quốc hội, là lập pháp không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho các lĩnh vực hiện hữu mà phải chủ động tạo lập hành lang pháp lý, thúc đẩy phát triển các công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới, phương thức quản trị mới và các động lực tăng trưởng mới.

Tinh thần của Hội nghị là muốn pháp luật nhanh chóng đi vào cuộc sống thì phải đưa cuộc sống vào pháp luật. Ảnh: QH

Nhóm thứ ba là bảo vệ vững chắc Tổ quốc, nâng cao vị thế quốc gia, hoàn thiện pháp luật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế. Yêu cầu đặt ra là bảo đảm hài hòa giữa phát triển với quốc phòng, an ninh, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế, thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV rằng quốc phòng, an ninh, đối ngoại là nhiệm vụ trọng yếu thường xuyên.

“Đột phá của đột phá”: Ba nhiệm vụ trọng tâm

Về nhiệm vụ, giải pháp, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý đặc biệt ba nội dung. Thứ nhất, đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật. Ông Nguyễn Khắc Định khẳng định công tác xây dựng pháp luật phải được xác định là đột phá của đột phá trong hoàn thiện thể chế, đồng thời yêu cầu dứt khoát từ bỏ tư duy không quản được thì cấm, chuyển từ tư duy tiền kiểm sang chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà phải tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, phát huy quyền tự do kinh doanh, đổi mới sáng tạo, để thể chế và pháp luật thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển.

Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quyền lực, kiên quyết phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và loại bỏ lợi ích nhóm, cục bộ trong công tác xây dựng pháp luật.

Thứ hai, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Thường xuyên tổng kết thực tiễn, đánh giá hiệu quả chính sách pháp luật; lấy kết quả phát triển kinh tế-xã hội và chất lượng đời sống người dân làm thước đo, kịp thời phát hiện bất cập và đề xuất sửa đổi, tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế. “Muốn đưa pháp luật nhanh chóng đi vào cuộc sống thì trước hết phải đưa cuộc sống vào pháp luật” - Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào quy trình lập pháp, hiện đại hóa toàn diện phương thức xây dựng pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại trong bối cảnh kinh tế số, xã hội số phát triển nhanh chóng.

CHÂN LUẬN