Muốn ngăn chặn thực phẩm 'bẩn' cần hoàn thiện hành lang pháp lý

Phát hiện hàng tấn thực phẩm "bẩn"

Ngày 4-6, Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) Hà Nội phối hợp với Công an thành phố Hà Nội kiểm tra các kho hàng tại Khu công nghiệp Quang Minh, xã Quang Minh. Qua kiểm tra kho đông lạnh An Việt 2 (Công ty TNHH An Việt Hà Nội), cơ quan chức năng phát hiện hơn 1.000 tấn chân gà, trong đó có 260 tấn chân gà đông lạnh hết hạn sử dụng.

Lực lượng chức năng xác định, từ năm 2023 đến 2026, Công ty CP Xuất nhập khẩu thực phẩm ABF đã nhập khẩu 339 container chân gà giá trị gần 350 tỷ đồng (theo diện sản xuất, gia công rồi xuất khẩu), với khối lượng 1,2 triệu tấn. Nhưng sau khi nhập khẩu số chân gà trên, công ty không chuyển đổi mục đích sử dụng mà bán ra thị trường nội địa hơn 10.000 tấn.

Đại tá Chu An Thanh, Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế (Công an thành phố Hà Nội) cho biết, đây chỉ là vụ việc điển hình trong nhiều vụ buôn bán, vận chuyển thực phẩm “bẩn” mà lực lượng chức năng phát hiện trong 6 tháng đầu năm 2026.

Thông tin từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), từ đầu năm đến nay, lực lượng QLTT đã kiểm tra 23.715 trường hợp, xử lý gần 20.000 vụ vi phạm, với tổng số tiền xử lý hơn 330 tỷ đồng; riêng lĩnh vực an toàn thực phẩm (ATTP) xử lý 2.124 vụ, xử phạt 16,9 tỷ đồng.

Lực lượng QLTT Hà Nội bắt giữ lạp sườn nhập lậu tại phường Đông Ngạc. Ảnh: Hoài Nam

Thông tin về những thủ đoạn tàng trữ, vận chuyển, tiêu thụ thực phẩm “bẩn”, Trưởng phòng Nghiệp vụ quản lý thị trường (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước) Trần Việt Hùng cho biết, hầu hết thực phẩm “bẩn” được các đối tượng cất giữ trong các kho lạnh nằm ở khu vực thưa dân cư; quy trình thu mua - sơ chế - bảo quản - vận chuyển diễn ra khép kín và rất nhanh, hàng hóa sau đó được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Đặc biệt, hoạt động lưu trữ, vận chuyển tiêu thụ chủ yếu vào thời điểm rạng sáng, khiến việc giám sát, phát hiện gặp nhiều khó khăn.

Cùng với sự phát triển của thương mại điện tử và mạng xã hội, các hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn ngày càng tinh vi. Các đối tượng thường lợi dụng nhu cầu tiêu dùng cao, chia nhỏ hàng hóa, che giấu nguồn gốc, sử dụng các phương thức giao dịch điện tử để né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng.

Cần siết chặt chế tài quản lý

Phân tích về tình trạng vi phạm về ATTP vẫn diễn ra phổ biến, nhiều chuyên gia nhận định, nguyên nhân chính là do ý thức yếu kém trong chấp hành pháp luật, coi nhẹ đạo đức kinh doanh, sẵn sàng vi phạm pháp luật, coi thường tính mạng, sức khỏe của người khác chỉ vì lợi nhuận. Trong khi đó, hệ thống pháp luật và cơ chế chính sách còn nhiều bất cập nhưng chậm được sửa đổi, bổ sung. Việc xử lý còn gặp những khó khăn về nhân lực, về cơ chế phối hợp, về phương tiện vật chất kỹ thuật, về xác định hậu quả làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự.

Chi Cục trưởng Chi Cục QLTT Hà Nội Trịnh Quang Đức cho hay, theo quy định của pháp luật, muốn xác định cơ sở kinh doanh thực phẩm có vi phạm hay không phải mang mẫu vật đi xét nghiệm tại phòng kiểm nghiệm được chỉ định. “Nhưng hiện số lượng phòng kiểm nghiệm chất lượng rất ít, khiến thời gian cho kết quả kiểm nghiệm kéo dài gây khó cho hoạt động thanh tra, kiểm tra", ông Đức nêu.

QLTT Hà Nội bắt giữ xúc xích nhập lậu tại phường Yên Hòa. Ảnh: QLTT

Theo Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Kiều Oanh, Chính phủ đã ban hành Luật ATTP năm 2020. Tuy nhiên, Luật cũng quy định có tới 3 bộ gồm: Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương và Y tế cùng tham gia quản lý, dẫn đến việc thiếu phân định rõ trách nhiệm từng ngành, chồng lấn hoặc bỏ sót trách nhiệm trong quá trình kiểm tra, kiểm soát.

“Cốt lõi nhất là pháp luật cần quy định những điều cấm các cơ sở sản xuất, tổ chức, cá nhân kinh doanh các mặt hàng thực phẩm. Cần nghiêm trị với các đối tượng bao che, cản trở các cơ quan chức năng thực hiện nhiệm vụ”, bà Oanh nhấn mạnh.

Tại Hội nghị toàn quốc sơ kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả 6 tháng đầu năm do Ban chỉ đạo 389 quốc gia vừa tổ chức, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho biết, Chính phủ sẽ ban hành nghị định về quản lý ATTP theo hướng giao một cơ quan đầu mối quản lý xuyên suốt từ sản xuất, chế biến đến tiêu dùng.

Thông tin từ Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), Bộ Y tế đang phối hợp kiến nghị sửa đổi Luật An toàn thực phẩm theo hướng chuyển từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm". Đặc biệt thống nhất một đầu mối toàn bộ máy quản lý ATTP, trước mắt đề nghị Bộ Công an và Bộ Công Thương tăng cường phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm tập trung vào các điểm nóng như chợ đầu mối, kho lạnh, cơ sở giết mổ và các nền tảng thương mại điện tử.

Lê Nam