Muốn đi xa hơn, bóng đá trẻ Việt Nam cần nhiều 'mùa giải thực thụ'

U14 Hà Nội ăn mừng chức vô địch Giải U14 các câu lạc bộ khu vực phía bắc 2025-2026. (Ảnh: Hà Nội FC)

Việc U23 Việt Nam giành Huy chương Đồng tại Vòng chung kết U23 châu Á 2026 sau chiến thắng nghẹt thở trước U23 Hàn Quốc ở trận tranh hạng Ba là thành quả xứng đáng cho một hành trình đầy nỗ lực. Trận đấu khép lại với tỷ số hòa 2-2 sau 120 phút thi đấu kiên cường, trước khi thầy trò huấn luyện viên Kim Sang Sik thể hiện bản lĩnh trong loạt sút luân lưu, giành chiến thắng chung cuộc 7-6.

Đáng chú ý hơn cả là hành trình ấn tượng của U23 Việt Nam ngay từ vòng bảng. Lần lượt vượt qua U23 Jordan với tỷ số 2-0, U23 Uzbekistan 2-1 và chủ nhà U23 Saudi Arabia 1-0, đội tuyển U23 Việt Nam toàn thắng vòng bảng, thể hiện sự tiến bộ rõ nét về tổ chức lối chơi, bản lĩnh và tâm lý thi đấu. Ở vòng tứ kết, chiến thắng 3-2 trước U23 UAE tiếp tục khẳng định năng lực cạnh tranh của bóng đá trẻ Việt Nam ở sân chơi châu lục, trước khi dừng bước tại bán kết trước U23 Trung Quốc.

Từ những giải đấu trẻ, nhiều nhân tố như Đình Bắc có thể được "trau chuốt" để cống hiến cho bóng đá Việt Nam. (Ảnh: AFC)

Thành tích ấy cho thấy tiềm năng lớn của bóng đá trẻ Việt Nam. Tuy nhiên, nếu đặt trong tương quan với nhà vô địch U23 Nhật Bản - quốc gia sở hữu hệ thống bóng đá học sinh, sinh viên và các giải trẻ vận hành bài bản, liên thông, có thể thấy bóng đá Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để hoàn thiện. Nhiều chuyên gia nhận định, “căn bệnh” kéo dài của bóng đá trẻ Việt Nam chính là thiếu quỹ trận đấu chính thức, khiến cầu thủ trẻ ít có cơ hội cọ xát, rèn luyện bản lĩnh và trưởng thành một cách liên tục.

Trong bối cảnh đó, vừa qua, Giải U14 các câu lạc bộ khu vực phía bắc 2025-2026 lần đầu tiên được tổ chức đã trở thành một điểm sáng đáng chú ý. Giải đấu khép lại với chức vô địch thuộc về U14 Hà Nội, hạng Nhì là U14 Sông Lam Nghệ An và hạng Ba thuộc về U14 Công an Hà Nội. Quan trọng hơn kết quả, giải đấu đã nhận được sự đánh giá cao từ giới chuyên môn ngay từ khi khởi tranh bởi cách tổ chức mới mẻ, bài bản và tiệm cận mô hình chuyên nghiệp.

Lần đầu tiên, thể thức thi đấu theo mùa (League) được áp dụng ở cấp độ bóng đá trẻ tại Việt Nam, đánh dấu bước chuyển mang tính đột phá trong tư duy phát triển từ gốc rễ. Giải do Trung tâm Đào tạo bóng đá trẻ Hà Nội (Công ty CP Thể thao Hà Nội T&T) làm đầu mối tổ chức, quy tụ tám đội bóng gồm Hà Nội, Công an Hà Nội, Thể Công-Viettel, PVF, Hải Phòng, Đông Á Thanh Hóa, Sông Lam Nghệ An và Hoài Đức.

Các đội thi đấu vòng tròn hai lượt, diễn ra vào 14 giờ thứ Bảy hằng tuần, kéo dài từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026, mô phỏng đầy đủ cách vận hành của một mùa giải chuyên nghiệp. Mỗi đội có 14 trận đấu chính thức, bảo đảm các cầu thủ từ 11 đến 13 tuổi được ra sân đều đặn mỗi tuần, thay vì chỉ “tập chay quanh năm” như trước đây.

Hệ thống tổ chức từ đăng ký cầu thủ, trang phục, điều lệ, trọng tài đến lịch thi đấu đều tuân theo chuẩn chuyên nghiệp, chỉ điều chỉnh thời lượng trận đấu xuống 40 phút mỗi hiệp để phù hợp với thể lực lứa tuổi. Phần thưởng vật chất không lớn, song giá trị tinh thần, niềm tự hào thi đấu và ý thức chuyên nghiệp hình thành từ sớm mới là điều quan trọng nhất đối với các cầu thủ nhí.

So với các giải trẻ trước đây, mỗi đội chỉ thi đấu từ 3 đến 9 trận mỗi năm, thể thức hai lượt đi-về đã giúp số trận tăng lên gấp 3-5 lần. Theo Giám đốc kỹ thuật Hà Nội FC Yusuke Adachi, mô hình League tạo ra chu trình phát triển liên tục “trận đấu-tập luyện-trận đấu”, điều mà các giải đấu cúp ngắn ngày khó có thể mang lại, đặc biệt trong việc phát triển năng lực cá nhân và tư duy chiến thuật của cầu thủ suốt cả năm.

Giải đấu năm nay cũng ghi nhận nhiều dấu ấn chuyên môn đáng chú ý: 56 trận đấu với tổng cộng 218 bàn thắng (trung bình 3,89 bàn/trận); trước vòng đấu cuối vẫn còn bốn đội cạnh tranh chức vô địch; lần đầu tiên áp dụng thể thức ba hiệp, trong đó hiệp thứ ba dành cho các cầu thủ dự bị chưa được thi đấu, bảo đảm cơ hội ra sân đồng đều. Sức hút truyền thông của giải đấu được đánh giá cao, không thua kém các giải U13 hay U15 do Liên đoàn Bóng đá Việt Nam tổ chức.

Các cầu thủ trẻ thi đấu tại Giải U14 các câu lạc bộ khu vực phía bắc 2025-2026.

Bên cạnh đó là những câu chuyện giàu giá trị nhân văn và tinh thần thể thao. U14 Công an Hà Nội gây ấn tượng mạnh khi vươn từ vị trí thứ bảy lên hạng Ba chung cuộc với một lượt về toàn thắng. U14 Đông Á Thanh Hóa và U14 Hoài Đức, dù gặp nhiều khó khăn về chuyên môn và tài chính, vẫn nỗ lực thi đấu đến vòng cuối cùng, thể hiện tinh thần đồng hành và cống hiến đáng trân trọng.

Thành công của Giải U14 các câu lạc bộ khu vực phía bắc cho thấy, để bóng đá Việt Nam phát triển bền vững, cần bắt đầu từ nền móng đào tạo trẻ với những mô hình thi đấu thực chất, dài hơi và chuyên nghiệp. Những nỗ lực như Trung tâm Đào tạo bóng đá trẻ Hà Nội (Công ty CP Thể thao Hà Nội T&T) đang thực hiện rất cần được nhân rộng, với sự chung tay của các địa phương, câu lạc bộ và tổ chức xã hội.

Từ “nấc thang đầu tiên” ấy, bóng đá trẻ Việt Nam đang từng bước bước vào một giai đoạn phát triển mới, bài bản hơn, bền vững hơn và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Nếu được duy trì và mở rộng sang các lứa tuổi U17, U19, U21, mô hình League hoàn toàn có thể trở thành bước ngoặt lịch sử, đặt nền móng cho những thế hệ cầu thủ trưởng thành từ những mùa giải thực thụ, đủ năng lực đưa bóng đá Việt Nam vươn xa hơn những thành tích đã đạt được.

PHAN THẠCH