Mức kỷ luật viên chức có thể giảm nhẹ nếu tự nhận lỗi

Rõ quy trình, thêm tình tiết giảm nhẹ

Theo Bộ Nội vụ, mục tiêu ban hành Nghị định quy định về xử lý kỷ luật viên chức nhằm thể chế hóa các quy định của Đảng, Luật Viên chức năm 2025 về xử lý kỷ luật viên chức; bảo đảm thống nhất khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương sang 2 cấp sau khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) năm 2025 có hiệu lực thi hành. Đồng thời, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong sử dụng và quản lý viên chức.

Dự thảo Nghị định này sẽ thay thế các quy định hiện hành tại Nghị định 112/2020 và Nghị định 71/2023 về xử lý kỷ luật đối với viên chức.

Với bố cục 5 chương, 27 điều, dự thảo Nghị định quy định về nguyên tắc xử lý kỷ luật; việc áp dụng các hình thức kỷ luật; thẩm quyền, trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật đối với viên chức.

Một trong những điểm đáng chú ý là dự thảo bổ sung quy định về tình tiết giảm nhẹ khi xem xét xử lý kỷ luật đối với viên chức vi phạm. Theo đó, viên chức có thể được xem xét giảm nhẹ mức kỷ luật nếu chủ động báo cáo hành vi vi phạm của mình, tự giác nhận trách nhiệm cá nhân về khuyết điểm và đề xuất hình thức kỷ luật tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm trước hoặc trong quá trình kiểm tra, giám sát.

Ngoài ra, việc chủ động cung cấp thông tin, hồ sơ, tài liệu và phản ánh đầy đủ, trung thực về những người cùng vi phạm cũng được xem là tình tiết giảm nhẹ. Quy định này nhằm khuyến khích sự hợp tác của viên chức trong quá trình làm rõ sai phạm, góp phần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động công vụ.

Một số tình tiết khác cũng được đưa vào dự thảo như việc viên chức tự chấm dứt hành vi vi phạm, tích cực tham gia ngăn chặn hành vi sai phạm, hoặc tự giác nộp lại tài sản tham nhũng, bồi thường thiệt hại và khắc phục hậu quả do mình gây ra.

Dự thảo cũng quy định rõ các trường hợp viên chức bị xem xét xử lý kỷ luật. Trong đó bao gồm các hành vi vi phạm quy định của Đảng và pháp luật liên quan đến hoạt động nghề nghiệp; vi phạm nghĩa vụ của viên chức; thực hiện những việc viên chức không được làm; vi phạm đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, văn hóa giao tiếp tại công sở hoặc trong giao tiếp với người dân.

Theo dự thảo, có 4 hình thức kỷ luật đối với viên chức, gồm: khiển trách, cảnh cáo, cách chức (đối với viên chức quản lý) và buộc thôi việc. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, cơ quan có thẩm quyền sẽ quyết định áp dụng hình thức kỷ luật phù hợp.

Khuyến khích tự giác, hợp tác xử lý vi phạm

Nghị định quy định về xử lý kỷ luật viên chức được xây dựng nhằm hoàn thiện khung pháp lý, giải quyết những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong sử dụng và quản lý viên chức. Vậy, đâu là những nội dung nổi bật, đáng chú ý của Dự thảo này?

TS Nguyễn Thị Việt Nga

Phóng viên Kênh VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi cùng TS Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội.

PV: Thưa bà, bà đánh giá đâu là những nội dung nổi bật, đáng chú ý của Dự thảo Nghị định quy định về xử lý kỷ luật viên chức do Bộ Nội vụ soạn thảo?

TS Nguyễn Thị Việt Nga: Điểm đáng chú ý đầu tiên thì đây không chỉ là một văn bản thay thế kỹ thuật đơn thuần cho các quy định cũ, mà nó là một bước hoàn thiện lại khung kỷ luật viên chức theo đúng tinh thần của Luật Viên chức 2025. Đồng thời Nghị định cũng đồng bộ hơn với các quy định của Đảng và những yêu cầu quản trị trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, tức là Nghị định lần này mang tính cập nhật thể chế rất rõ.

Điểm nổi bật thứ 2 là Dự thảo nhấn mạnh một cách mạnh mẽ nguyên tắc xử lý kỹ luật là phải khách quan, công bằng, công khai, nghiêm minh, chính xác, kịp thời và đúng thẩm quyền, đúng thủ tục. Thứ 3 là Dự thảo đã tăng cường tính liên thông giữa kỷ luật Đảng với kỷ luật hành chính.

Theo Dự thảo thì viên chức đã bị xử lý kỷ luật về Đảng thì trong thời hạn là 30 ngày, cơ quan đơn vị phải thực hiện quy trình xử lý kỷ luật hành chính và hình thức kỷ luật hành chính cũng phải tương xứng với kỷ luật Đảng. Tôi cho rằng, đây là một điểm rất đáng chú ý vì nó đã khắc phục được tình trạng xử lý thiếu đồng bộ, thiếu nghiêm giữa các hệ thống đã từng diễn ra. Và thứ 4 là dự thảo không chỉ siết kỷ luật mà còn bắt đầu tiếp cận vấn đề kỷ luật theo hướng công bằng hơn và phân hóa rõ hơn.

PV: Một trong những điểm đáng chú ý là Dự thảo bổ sung quy định về việc viên chức có thể được xem xét giảm nhẹ kỷ luật nếu chủ động nhận trách nhiệm, hợp tác làm rõ sai phạm hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả, nộp lại tài sản tham nhũng. Bà đánh giá thế nào về nội dung này?

TS Nguyễn Thị Việt Nga: Tôi đánh giá đây là nội dung rất đúng hướng, cần thiết và cũng thể hiện được tư duy xử lý kỷ luật ngày càng thực chất hơn. Quy định này sẽ khuyến khích sự thành khẩn và tinh thần chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, tôi cũng muốn nhấn mạnh một điểm quan trọng, đấy là việc chúng ta giảm nhẹ không có nghĩa là dung túng. Đây tuyệt đối không được hiểu là cứ vi phạm rồi nộp lại tài sản là xong hay là việc nhận lỗi là có thể bỏ qua trách nhiệm bởi vậy việc xem xét giảm nhẹ thực sự chỉ nên đặt trong tổng thể đánh giá về tính chất, mức độ vi phạm hay là về động cơ, hậu quả và thái độ khắc phục.

Với những hành vi tham nhũng hay là vụ lợi nghiêm trọng xâm phạm đến niềm tin của người dân thì dù có khắc phục hậu quả cũng không thể làm nhẹ đi bản chất nguy hiểm của hành vi. Đây là quy định nhân văn nhưng chắc chắn là phải đi cùng nguyên tắc rất nghiêm là chúng ta khuyến khích thành khẩn, khuyến khích khắc phục nhưng không được biến chính sách khoan giảm trở thành kẽ hở cho người vi phạm tính toán cái đường lùi cho mình.

PV: Theo bà, để Nghị định này phát huy hiệu quả trong thực tiễn cần các giải pháp triển khai ra sao?

TS Nguyễn Thị Việt Nga: Dự thảo Nghị định này sẽ có tác động tích cực khá rõ ràng đối với việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong khu vực sự nghiệp công lập. Tôi cho rằng hiệu quả của nó không chỉ phụ thuộc vào văn bản mà còn phụ thuộc rất lớn vào khâu thực thi. Nếu như mà chúng ta ban hành được một Nghị định chặt chẽ nhưng mà khâu tổ chức thực hiện chưa thực sự nghiêm minh, vẫn còn những tâm lý nể nang hay là còn có việc né tránh hoặc là áp dụng không thống nhất thì tác dụng của quy định sẽ bị giảm đi rất là nhiều.

Còn nếu như mà thực hiện công khai, công bằng, không có ngoại lệ thì Nghị định này sẽ là một công cụ hết sức quan trọng để xây dựng một đội ngũ viên chức có kỷ cương hơn, chuyên nghiệp hơn và có trách nhiệm hơn với nhà nước và nhân dân. Điều này góp phần rất lớn xây dựng một đội ngũ viên chức đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ ngày càng cao của giai đoạn mới.

PV: Vâng, xin được cảm ơn bà!

4 mức kỷ luật viên chức: hợp lý nhưng cần rõ tiêu chí áp dụng

Dự thảo Nghị định quy định về xử lý kỷ luật viên chức đã nhấn mạnh yêu cầu xử lý, kỷ luật công chức một cách khách quan, công bằng và nhân văn. PV/VOV-Giao thông đã có cuộc trao đổi cùng ông Ngô Vĩnh Bạch Dương - Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam về những đóng góp cho Dự thảo này.

Ông Ngô Vĩnh Bạch Dương

PV: Thưa ông, việc viên chức có thể được xem xét giảm nhẹ kỷ luật nếu chủ động nhận trách nhiệm, hợp tác làm rõ sai phạm hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả, nộp lại tài sản tham nhũng, theo ông có ý nghĩa ra sao?

Ông Ngô Vĩnh Bạch Dương: Tôi đánh giá đây là một quy định hợp lý nếu áp dụng đúng và chặt chẽ, trong thực tế khi có vi phạm xảy ra thì điều khó nhất không chỉ là phát hiện sai phạm mà còn là làm rõ trách nhiệm, thu hồi, khắc phục hậu quả, và ổn định hoạt động của cơ quan đơn vị.

Nếu người vi phạm chủ động nhận trách nhiệm, hợp tác cung cấp thông tin, trung thực, tự nguyện bồi thường, khắc phục thiệt hại hoặc nộp lại tài sản có được từ hành vi sai phạm thì rõ ràng việc xử lý sẽ hiệu quả hơn rất nhiều. Vì vậy, coi đây là một tình tiết giảm nhẹ là hoàn toàn có cơ sở. Nhưng cũng phải nói thêm rằng, việc giảm nhẹ không có nghĩa là bỏ qua vi phạm, người vi phạm vẫn phải bị xử lý.

Vấn đề là mức xử lý có thể được cân nhắc nếu họ có thái độ thành khẩn, có trách nhiệm và góp phần khắc phục hậu quả. Đây là cách tiếp cận vừa nghiêm minh vừa khuyến khích người vi phạm thay đổi hành vi của mình thay vì đối phó hoặc quanh co che giấu vi phạm và hậu quả của vi phạm. Tuy nhiên, điểm này chỉ phát huy tác dụng nếu như tiêu chí áp dụng thật rõ và việc xem xét giảm nhẹ được thực hiện một cách nghiêm túc, công bằng.

PV: Về 4 hình thức kỷ luật đối với viên chức là khiển trách, cảnh cáo, cách chức và buộc thôi việc được nêu trong Dự thảo Nghị định quy định về xử lý kỷ luật viên chức. Ông có đóng góp gì với nội dung này?

Ông Ngô Vĩnh Bạch Dương: Tôi cho rằng việc giữ 4 hình thức kỷ luật như trong Dự thảo là hợp lý. Đây là hệ thống tương đối rõ, có sự phân tầng từ nhẹ đến nặng nên thuận lợi cho việc áp dụng trong thực tế. Điều quan trọng không chỉ là có hình thức kỷ luật mà là tiêu chí áp dụng, từng hình thức phải thật rõ. Dự thảo đã cố gắng gắn mỗi hình thức với tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm.

Tuy nhiên, theo tôi thì dự thảo này vẫn nên tiếp tục rà soát để bảo đảm sự thống nhất trong cách phân loại mức độ vi phạm. Khung 4 hình thức là phù hợp nhưng chất lượng của Nghị định sẽ phụ thuộc nhiều vào việc làm rõ các căn cứ áp dụng đối với từng mức kỷ luật để bảo đảm xử lý kỷ luật được minh bạch và tránh sự tùy nghi.

PV: Theo ông, khi Nghị định này ban hành sẽ giúp tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động công vụ như thế nào?

Ông Ngô Vĩnh Bạch Dương: Dự thảo này được hoàn thành và ban hành, tôi cho rằng sẽ có tác dụng tích cực. Trước hết, nó giúp tạo ra một khung pháp lý rõ hơn cho việc xử lý vi phạm của viên chức. Từ đó, giúp các cơ quan, đơn vị có căn cứ thống nhất hơn khi áp dụng chế tài hoặc áp dụng các quy trình kỷ luật. Khi quy trình và thẩm quyền cũng như hậu quả pháp lý được quy định rõ thì sẽ hạn chế được nơi làm nghiêm và nơi làm lỏng hoặc có những lúng túng trong xử lý.

Thứ hai, Nghị định sẽ góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động công vụ vì viên chức sẽ thấy rõ hơn trách nhiệm nghề nghiệp và hậu quả pháp lý nếu vi phạm. Điều này có nghĩa không chỉ ở mặt răn đe mà còn ở tính nhất là phòng ngừa. Nếu được thực hiện đúng tinh thần của dự thảo thì Nghị định có thể góp phần xây dựng văn hóa công vụ có trách nhiệm hơn, nghiêm với vi phạm nhưng cũng bao dung đối với những hành động hối cải, thành khẩn.

Dự thảo này có thể góp phần siết chặt kỷ cương và nâng cao chất lượng quản trị trong các cơ quan đơn vị sự nghiệp công lập, với điều kiện văn bản cuối cùng phải được hoàn thiện thật chật chẽ và áp dụng một cách thống nhất.

PV: Vâng, xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

Nguyễn Yên/VOV-Giao thông