Mùa hè Phượng đỏ và lớp học tiếng Khmer nơi cửa thiền

Mỗi độ Hè về, khi tiếng ve bắt đầu ngân vang trên những tán cây và sắc phượng đỏ rực nhuộm thắm các con đường quê Nam Bộ, trước cổng nhiều ngôi chùa Nam tông Khmer lại xuất hiện những tấm bảng chiêu sinh giản dị. Đó không chỉ là lời mời gọi đến một lớp học mùa hè, mà còn là sự tiếp nối âm thầm của hành trình gìn giữ tiếng nói, chữ viết và bản sắc văn hóa dân tộc Khmer qua nhiều thế hệ.

Tại vùng đất Nam Bộ, nhiều ngôi chùa Nam tông Khmer từ lâu đã trở thành những trung tâm văn hóa cộng đồng. Bên cạnh vai trò là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, các chùa còn là không gian lưu giữ và truyền trao tri thức dân tộc. Trong đó, việc tổ chức dạy và học tiếng Khmer cho thanh thiếu niên vào dịp hè là nét đẹp đáng trân trọng đã được duy trì qua nhiều năm.

Nhắc đến hoạt động này, nhiều người thường nghĩ ngay đến những địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống như Sóc Trăng, nơi từng hình thành nhiều trung tâm dạy tiếng Khmer khá nổi tiếng. Tuy nhiên, qua những chuyến đi thực tế, điều để lại nhiều xúc cảm không hẳn là những lớp học quy mô lớn, mà chính là những lớp học bình dị, được duy trì bền bỉ bằng tâm huyết của chư tăng và sự đồng hành của cộng đồng địa phương.

Một trong những nơi như thế là chùa Phú Giao, nằm không xa địa phận Bạc Liêu. Giữa cái nắng rực rỡ của mùa hè phương Nam, ngôi chùa hiện lên nổi bật với những gam màu vàng, đỏ đặc trưng của kiến trúc Phật giáo Nam tông Khmer. Những mái chùa cong vút, những hoa văn tinh xảo ánh lên dưới nắng khiến không gian càng thêm trang nghiêm mà gần gũi.

Khi chúng tôi ghé thăm, khuôn viên chùa đang tất bật chuẩn bị cho năm học mới của lớp tiếng Khmer mùa hè. Các vị sư cùng nhau lao tác, người trộn hồ, người vận chuyển vật liệu bằng những chiếc xe thô sơ. Không khí làm việc khẩn trương nhưng tràn đầy niềm vui. Đáng quý hơn, vị sư cả còn rất trẻ cũng trực tiếp tham gia công việc cùng đại chúng với tinh thần nhiệt thành và trách nhiệm.

Trong cuộc trò chuyện ngắn, vị sư cho biết nhà chùa đang gấp rút hoàn thiện những phần việc cuối cùng để đón các em học sinh trong vùng đến học tiếng Khmer. Trước cổng chùa, tấm bảng chiêu sinh đã được dựng lên từ nhiều ngày trước. Bên cạnh đó, cây phượng vĩ già ven Quốc lộ 1 đang nở đỏ rực, gợi nhớ hình ảnh quen thuộc của những sân trường mỗi dịp hè về. Lá cờ Tổ quốc tung bay trong gió càng làm cho khung cảnh thêm sinh động và ấm áp.

Ngày 06/06 tới đây, lớp học tiếng Khmer tại Chùa Phú Giao sẽ chính thức khai giảng. Một mùa học mới lại bắt đầu nơi cửa Phật. Những trang sách, những nét chữ Khmer đầu tiên sẽ được các vị sư tận tình hướng dẫn. Tiếng đọc bài của học trò sẽ hòa cùng tiếng chuông chùa, tiếng kinh kệ và nhịp sống thanh bình của vùng quê Nam Bộ.

Đối với nhiều em nhỏ, đây không đơn thuần là một lớp học ngoại khóa trong dịp nghỉ hè. Sau những tháng ngày học tập tại trường phổ thông, các em có cơ hội trở về với tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình; được tìm hiểu thêm về truyền thống văn hóa, đạo đức và những giá trị tốt đẹp mà cha ông đã vun bồi qua bao thế hệ. Trong không gian rộng mở của ngôi chùa, giữa nắng gió mùa hè và những hàng cây xanh mát, việc học trở nên nhẹ nhàng và gần gũi hơn.

Sư cả cho biết lớp học tiếng Khmer ở chùa Phú Giao đã được tổ chức từ trước khi thầy về đảm nhiệm công việc trụ trì. Qua nhiều năm, lớp học vẫn được duy trì đều đặn như một phần không thể thiếu trong sinh hoạt của nhà chùa và cộng đồng địa phương. Dù điều kiện còn nhiều hạn chế, chư tăng vẫn cố gắng chăm chút từng năm học với mong muốn các em nhỏ không quên tiếng mẹ đẻ, đồng thời nuôi dưỡng niềm tự hào về cội nguồn văn hóa dân tộc.

Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều đổi thay, những lớp học mùa hè như ở chùa Phú Giao mang ý nghĩa vượt lên khuôn khổ của hoạt động giáo dục thông thường. Đó là nơi kết nối các thế hệ, nơi truyền trao tri thức và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc bằng những việc làm cụ thể, thiết thực và bền bỉ.

Những ngày này, nếu đi ngang cầu Phú Giao trên Quốc lộ 1, hướng về Trà Cuôn và khu vực trạm dừng Minh Khải, người ta dễ dàng bắt gặp tấm bảng chiêu sinh đặt trước cổng chùa. Dưới sắc đỏ của mùa phượng nở, cánh cổng chùa đang rộng mở chờ đón những học trò nhỏ bước vào một mùa hè đầy ý nghĩa, mùa hè của tiếng Khmer, của truyền thống dân tộc và của những bài học đầu đời được gieo mầm nơi cửa thiền.

Bài và ảnh: Nguyễn Thành Công