Mưa bão ập đến, các điểm du lịch lập tức đổi 'kịch bản'

Ảnh minh họa: Thảo Chi

Không đợi mưa lớn mới tính chuyện an toàn

Với những người làm du lịch lâu năm, thời tiết xấu chưa bao giờ là chuyện có thể xử lý bằng một phương án chung cho tất cả điểm đến. Cùng là mưa, nhưng ở khu vực ven biển, trên đảo, miền núi hay những nơi có hoạt động đường thủy, mức độ rủi ro lại rất khác nhau. Vì thế, điều quan trọng nhất là phải biết trước điểm nào có thể bị ảnh hưởng và chuẩn bị phương án từ khi thời tiết chưa chuyển xấu.

Vừa qua, trước diễn biến phức tạp của bão số 4 và mưa lớn, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã yêu cầu 16 tỉnh, thành phố phía Bắc rà soát các khu, điểm du lịch và tuyến tham quan có khả năng chịu tác động của thời tiết xấu.

Nhóm được lưu ý nhiều là các tuyến đường rừng, đường thủy, khu vực miền núi, ven sông, suối, thác, hồ, biển và địa hình dốc. Đây đều là những nơi mà một sự thay đổi nhanh của thời tiết có thể khiến điều kiện di chuyển thay đổi chỉ trong thời gian ngắn.

Bởi vậy, yêu cầu “tạm dừng” không nên được hiểu đơn giản là đóng cửa khi bão đến. Phía sau quyết định ấy là cả một quá trình theo dõi dự báo, đánh giá điều kiện thực tế và cân nhắc khả năng đưa khách ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Thực tế tại Quảng Ninh cho thấy cách chuẩn bị này đã được triển khai khá rõ. Trước ảnh hưởng của bão số 4, nhiều tàu du lịch được đưa về khu neo đậu tránh trú bão của Công ty đóng tàu Hạ Long, gia cố dây neo để hạn chế nguy cơ va đập khi gió mạnh, mưa lớn. Mỗi tàu bố trí hai người trực, thường xuyên kiểm tra dây neo và tình trạng phương tiện. Khi có thông báo, các đội tàu dừng vận chuyển khách và đưa phương tiện về nơi neo đậu an toàn theo hướng dẫn…

Tại Ninh Bình, Khu du lịch sinh thái Tràng An tạm dừng toàn bộ hoạt động từ ngày 23.8 cho đến khi có thông báo mới...

Những quyết định như vậy cho thấy một nguyên tắc khá đơn giản nhưng không phải lúc nào cũng dễ thực hiện trong mùa cao điểm: khi điều kiện không còn bảo đảm, lịch trình phải nhường chỗ cho an toàn.

Theo yêu cầu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các điểm đến không bảo đảm điều kiện an toàn phải tạm dừng đón khách; doanh nghiệp lữ hành không tổ chức tour hoặc tiếp tục đưa khách tới khu vực đã được cảnh báo nguy hiểm. Danh sách điểm du lịch, tuyến tham quan và tour phải tạm dừng hoặc hạn chế hoạt động cũng cần được công khai, cập nhật thường xuyên, trong đó nêu rõ khu vực chịu ảnh hưởng, thời gian áp dụng và điều kiện để hoạt động trở lại.

Điều này đặc biệt quan trọng với khách đang ở giữa hành trình. Một cảnh báo đến chậm có thể khiến du khách vẫn tiếp tục di chuyển trong khi đường đi đã trở nên nguy hiểm. Vì vậy, thông tin về thời tiết, giao thông và khu vực cần tránh phải được chuyển đến khách càng sớm càng tốt.

Từ khu vui chơi đến tour đường thủy: phải có phương án khi mọi thứ đổi khác

Không phải hoạt động nào cũng có thể chờ đến lúc xảy ra sự cố mới xử lý. Với các khu vui chơi dưới nước, phương tiện vận chuyển khách hay những tour khám phá địa hình tự nhiên, phương án an toàn cần được tính ngay từ lúc xây dựng sản phẩm.

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã yêu cầu tăng cường kiểm tra các khu, điểm du lịch, cơ sở kinh doanh dịch vụ và doanh nghiệp vận chuyển khách; đặc biệt không sử dụng phương tiện không đủ điều kiện kinh doanh, không bảo đảm an toàn để phục vụ du khách. Các khu vui chơi, giải trí dưới nước phải chuẩn bị phương án cứu hộ, cứu nạn, tăng cường kiểm tra, giám sát và công khai đường dây nóng để tiếp nhận, xử lý phản ánh.

Ở cấp địa phương, yêu cầu cũng ngày càng cụ thể hơn. TP.HCM đề nghị các điểm du lịch, khu di tích, danh lam thắng cảnh chủ động tạm ngừng tiếp nhận khách và các hoạt động ngoài trời khi có cảnh báo thiên tai. Các cơ sở phải rà soát, gia cố công trình, bố trí nhân lực, phương tiện, trang thiết bị và nhu yếu phẩm cần thiết; những khu vực trũng thấp, ven sông, ven biển, ven đồi núi phải có sẵn phương án sơ tán, di dời.

Đáng chú ý, khi có gió mạnh, mưa lớn hoặc ngập lụt, khách không được tắm biển, tham gia trò chơi dưới nước, trò chơi ngoài trời; tàu, thuyền du lịch không được xuất bến.

Với các doanh nghiệp lữ hành, vấn đề cũng không dừng ở việc kiểm tra phương tiện. Thời tiết trên đường bộ, đường sắt, đường thủy hay hàng không đều có thể khiến lịch trình ban đầu không còn phù hợp. Vì vậy, doanh nghiệp phải theo dõi dự báo, sẵn sàng đổi lịch, rút ngắn hành trình, hoãn hoặc hủy chuyến và thông báo đầy đủ cho khách.

Các chuyên gia du lịch cho rằng, việc bảo đảm an toàn phải được thực hiện đồng bộ giữa doanh nghiệp, đơn vị vận tải và du khách. Trước mỗi chuyến đi, hướng dẫn viên cần phổ biến quy định, kỹ năng và những lưu ý phù hợp với từng điểm đến; trong hành trình tiếp tục cập nhật điều kiện thời tiết, địa hình và các khuyến cáo mới.

Một vấn đề đáng lưu ý là xu hướng du lịch tự túc. Sự chủ động giúp du khách linh hoạt hơn nhưng cũng đồng nghĩa họ phải tự chịu trách nhiệm nhiều hơn với lựa chọn của mình. Việc tự tìm đến bãi biển không có lực lượng cứu hộ, khu vực không có cảnh báo hoặc cố tiếp tục hành trình khi thời tiết đã chuyển xấu có thể biến một chuyến nghỉ ngơi thành tình huống nguy hiểm.

Theo các chuyên gia du lịch, công tác an toàn cần chuyển từ tư duy “xử lý sự cố” sang “phòng ngừa rủi ro”. Với từng loại hình, từng khu vực, cần xác định trước nguy cơ, xây dựng phương án ứng phó và quy định rõ trách nhiệm của đơn vị quản lý điểm đến, doanh nghiệp lữ hành, đơn vị vận tải, thuyền trưởng và hướng dẫn viên.

Chỉ thị 24/CT-TTg ngày 28.5.2026 của Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu các tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ du lịch và cộng đồng doanh nghiệp chủ động xây dựng quy trình ứng phó khẩn cấp, bảo đảm an toàn cho du khách và người lao động; đồng thời tập huấn để nhân viên nắm chắc, thực hiện thành thạo các kỹ năng xử lý tình huống.

Với du lịch, an toàn vì thế không nên là một “phần việc thêm vào” khi có bão. Nó phải nằm ngay trong cách một sản phẩm được thiết kế và vận hành, từ việc kiểm tra phương tiện, theo dõi thời tiết, bố trí cứu hộ đến việc chấp nhận thay đổi lịch trình. Bởi lẽ, du khách có thể tiếc một chuyến đi bị hoãn, nhưng sẽ không ai muốn đánh đổi sự an toàn chỉ để giữ nguyên một lịch trình.

PHÚC BÌNH