MSCI sẽ tiếp tục theo dõi những cải cách trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Rạng sáng 19/6 (giờ Việt Nam), MSCI công bố Báo cáo đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu năm 2026 (Global Market Accessibility Review 2026), trong đó ghi nhận Việt Nam tiếp tục thúc đẩy chương trình cải cách thị trường vốn với nhiều thay đổi quan trọng liên quan đến khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

Tới đây, Báo cáo rà soát phân loại thị trường thường niên năm 2026 (Annual Market Classification Review 2026) dự kiến sẽ được MSCI công bố vào rạng sáng ngày 24/6 theo giờ Việt Nam. Đây tài liệu được giới đầu tư quan tâm hơn do liên quan trực tiếp đến khả năng nâng hạng hay vào danh sách theo dõi nâng hạng của các thị trường.

Nhiều cải cách được MSCI ghi nhận

Trong báo cáo mới nhất, MSCI cho biết Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh chương trình cải cách thị trường vốn trong kỳ đánh giá vừa qua. Trong đó, nổi bật là việc triển khai mô hình giao dịch thông qua nhà môi giới toàn cầu (Global Broker), cho phép nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường mà không cần mở tài khoản giao dịch trong nước.

Đây được xem là một trong những cải cách được cộng đồng đầu tư quốc tế quan tâm trong nhiều năm qua, nhằm đơn giản hóa thủ tục tham gia thị trường và từng bước tiệm cận các thông lệ quốc tế.

Bên cạnh đó, MSCI cũng ghi nhận việc chính thức thành lập Công ty TNHH MTV Bù trừ Trung tâm CCP (CCP), với kế hoạch đưa vào vận hành từ đầu năm 2027. Khi đi vào hoạt động, CCP được kỳ vọng sẽ đóng vai trò nền tảng cho việc hoàn thiện cơ chế thanh toán và bù trừ theo chuẩn quốc tế, đồng thời hỗ trợ triển khai đầy đủ mô hình giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (non-prefunding).

Một nội dung khác được MSCI nhắc tới là lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh. Theo đó, Bộ Tài chính đang triển khai yêu cầu công bố thông tin bằng tiếng Anh theo từng giai đoạn từ ngày 1/1/2025 đến ngày 1/1/2028, hướng tới nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin của nhà đầu tư quốc tế.

Đối với giới hạn sở hữu nước ngoài, MSCI cho biết các quy định mới đã ngăn doanh nghiệp tự áp dụng mức sở hữu nước ngoài thấp hơn mức trần pháp lý cho phép. Đồng thời, các công ty đại chúng được yêu cầu công bố giới hạn sở hữu nước ngoài áp dụng trước tháng 9/2026. Cơ quan quản lý cũng đang xem xét khả năng nới hạn chế tại một số lĩnh vực.

Tuy nhiên, MSCI cũng nhấn mạnh và nhắc lại nhiều lần việc sẽ tiếp tục theo dõi quá trình triển khai các cải cách này.

Nhiều nút thắt vẫn cần thêm thời gian xử lý

Dù ghi nhận những tiến bộ mới, MSCI vẫn tiếp tục chỉ ra một số điểm nghẽn trong khả năng tiếp cận thị trường Việt Nam. Theo báo cáo, các giới hạn sở hữu nước ngoài trong những ngành nghề kinh doanh có điều kiện vẫn dao động từ 0% đến 75%, ảnh hưởng tới hơn 10% quy mô thị trường cổ phiếu Việt Nam. Tình trạng kín room ngoại tại nhiều doanh nghiệp lớn tiếp tục được đề cập. MSCI cho biết hơn 1% chỉ số MSCI Vietnam IMI vẫn chịu tác động bởi hạn chế này.

Ở tiêu chí bình đẳng giữa nhà đầu tư trong và ngoài nước, tổ chức xếp hạng lưu ý rằng thông tin doanh nghiệp chưa phải lúc nào cũng sẵn có bằng tiếng Anh, trong khi quyền tiếp cận của nhà đầu tư ngoại vẫn bị giới hạn bởi các quy định về tỷ lệ sở hữu.

Đối với thị trường ngoại hối, MSCI đánh giá Việt Nam chưa có thị trường ngoại tệ offshore. Ngoài ra, giao dịch ngoại hối trong nước vẫn gắn với các giao dịch chứng khoán cơ sở, khiến mức độ linh hoạt chưa cao so với nhiều thị trường mới nổi khác.

Về thanh toán và bù trừ, dù giải pháp non-prefunding đã được triển khai, MSCI cho rằng khuôn khổ hoàn chỉnh vẫn cần chờ việc vận hành đầy đủ mô hình CCP trong năm 2027.

Báo cáo cũng ghi nhận hoạt động chuyển nhượng ngoài sàn đã được cải thiện sau các điều chỉnh về quy định, tuy nhiên một số giao dịch vẫn cần thời gian để VSDC rà soát hồ sơ trước khi thực hiện.

Báo cáo công bố ngày 19/6 chủ yếu tập trung đánh giá khả năng tiếp cận thị trường. Trong khi đó, câu chuyện nâng hạng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào kết quả của Báo cáo rà soát phân loại thị trường thường niên năm 2026 dự kiến công bố ngày 24/6.

Những nội dung vừa được MSCI ghi nhận cho thấy Việt Nam đã có thêm bước tiến trong quá trình hoàn thiện hạ tầng và khung pháp lý thị trường vốn. Đồng thời, thông điệp xuyên suốt của MSCI là các cải cách cần thêm thời gian để chứng minh hiệu quả vận hành thực tế.

Tùng Linh