'Mr Pips' và kỳ án Viện Pháp y tâm thần lên sân khấu '81 mùa bình yên'

Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Quyền - Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc CATP Hà Nội, NSND Trung Hiếu – Giám đốc Nhà hát kịch Hà Nội, lãnh đạo Phòng Công tác chính trị CATP tại buổi sơ duyệt tối 3-8

Tối 13/8, tại khu vực Tượng đài “Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh”, Công an thành phố Hà Nội tổ chức sơ duyệt Chương trình nghệ thuật chính luận “81 mùa bình yên” – một trong những hoạt động điểm nhấn hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân Việt Nam, 21 năm Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Dự và chỉ đạo buổi sơ duyệt có Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Quyền - Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc CATP Hà Nội. Về phía đơn vị nghệ thuật có NSND Trung Hiếu – Giám đốc Nhà hát kịch Hà Nội cùng NSUT Trường Bắc – Phó giám đốc Nhà hát ca múa nhạc Việt Nam và ê-kíp sáng tạo, nghệ sĩ, diễn viên và các cán bộ, chiến sĩ tham gia biểu diễn.

Đây là điểm khác biệt lớn nhất của chương trình "81 mùa bình yên" do CATP Hà Nội tổ chức không phải những chiến công được kể lại bằng lời bình trên màn hình, đó là hai vụ án còn nóng hổi trên mặt báo, được Công an TP Hà Nội khám phá gần dây, nay được dựng thành kịch, diễn ngay giữa phố đi bộ, trước hàng nghìn người dân và du khách.

Hình ảnh vở kịch về hành trình phá vụ án "Mr Pips" của Công an thành phố Hà Nội

"Đấu trí": Khi bàn phím trở thành hung khí

Ánh đèn tối 13-8 trên sân khấu sơ duyệt chương trình bên Hồ Gươm với những dãy bàn kê san sát, màn hình máy tính, tai nghe, những nhân viên trẻ đang gọi điện thoại.
Nhìn từ ngoài, đó là một văn phòng tư vấn tài chính hiện đại. Rồi cửa bật tung. Đội hình Cảnh sát cơ động ập vào từ hai hướng, họng súng nâng ngang tầm mắt, tiếng hô cắt ngang tất cả. Hàng chục người ôm đầu, thu mình xuống gầm bàn. Một đối tượng bị quật xuống nền, khóa tay trong vài giây.

Đó là lát cắt của "Đấu trí", vở chính kịch được xây dựng từ chất liệu chuyên án đấu tranh với đường dây lừa đảo đầu tư ngoại hối xuyên quốc gia "Mr Pips". Chuyên án này đã được truyền thông nhắc đến nhiều. Nhưng đây là lần đầu tiên nó được thể hiện bằng ngôn ngữ sân khấu.

Người xem hẳn còn nhớ những con số. "Đế chế" lừa đảo ngoại hối xuyên quốc gia do Phó Đức Nam (Mr Pips) và Lê Khắc Ngọ (Mr Hunter) cầm đầu bị triệt phá từ những ngày đầu tháng 10-2024.

Chiến công này được xem là một trong những chuyên án tiêu biểu của Công an TP Hà Nội, không chỉ bởi việc khởi tố hàng chục đối tượng mà còn bởi quy mô truy vết, phong tỏa tài sản chưa từng có tiền lệ: hơn 5.300 tỷ đồng bị phong tỏa, từ xe sang, bất động sản trong và ngoài nước, tài khoản ngân hàng quốc tế, cho tới 246kg vàng nguyên khối.

Thủ đoạn của chúng nằm gọn trong một sự thật lạnh người: nhà đầu tư tưởng mình đang giao dịch với thị trường thế giới, thực ra đang chơi với chính chủ sàn.

Các trang web đều đã được lập trình sẵn, không đối ứng ra thị trường thế giới. Khách hàng đầu tư trên trang web thực chất là chơi với chủ sàn (admin), khi khách hàng thua là chủ sàn được hưởng số tiền đó. Theo Công an Hà Nội, đây là đường dây lừa đảo lớn nhất Việt Nam trong lĩnh vực ngoại hối, chứng khoán. Đa số nạn nhân sập bẫy vì tin vào sự hào nhoáng, giàu có của Nam và Ngọ.

Trên sân khấu, tội phạm không xuất hiện với dáng vẻ của kẻ phạm tội. Chúng ẩn sau lời mời gọi đầu tư hấp dẫn, sau viễn cảnh sinh lời, sau những chiếc "bẫy" dựng ngày càng tinh vi trên không gian mạng. Phía sau con số lợi nhuận đầy mê hoặc có thể là tài sản tích cóp cả đời. Phía sau một cú nhấp chuột có thể là niềm tin của cả một gia đình.

"Đấu trí" vì thế không dừng ở việc kể lại một chuyên án. Nó là hồi chuông cảnh tỉnh. Và qua ngôn ngữ sân khấu, người chiến sĩ Công an Thủ đô hiện lên không chỉ ở sự dũng cảm, mà ở trí tuệ, bản lĩnh và khả năng ứng biến trước những tình huống phức tạp: giữa một thành phố vận động từng phút, có những cuộc chiến không tiếng súng vẫn diễn ra.

Kỳ án tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương

Vở kịch thứ hai đưa khán giả tới một nơi hoàn toàn khác. Một khoảng sân đầy nắng. Những bộ quần áo kẻ sọc. Những chiếc áo blouse trắng. Người quỳ, người níu tay, người ngồi lặng ở bậc thềm. Không gian tưởng như của một cơ sở điều trị. Nhưng đó chính là nơi công lý từng bị đem ra mua bán.

"Lằn ranh công lý" lấy chất liệu từ vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, do các đạo diễn, biên kịch, diễn viên Nhà hát Kịch Hà Nội phối hợp cùng Công an TP sáng tạo và thể hiện. Tháng 6-2025, dư luận chấn động khi những sai phạm đặc biệt nghiêm trọng tại đây được CATP Hà Nội lật tẩy và thông tin.

Mọi chuyện bắt đầu từ một dấu hiệu rất nhỏ. Khoảng tháng 6-2024, Cơ quan CSĐT - CATP Hà Nội phát giác những bất thường trong quá trình chữa bệnh tâm thần bắt buộc đối với hai bị can Nguyễn Thị Mai Anh và Lê Văn Đông. Với các điều tra viên dày dạn kinh nghiệm, Mai Anh là một bị can khá "đặc biệt": liên tục phạm tội nhưng lần nào cũng có trong tay "bảo bối" là hồ sơ bệnh án tâm thần và được chữa bệnh bắt buộc.

Chỉ đạo xuyên suốt chuyên án được tóm trong một câu của người chỉ huy. Trước tính chất tinh vi, phức tạp, có sự cấu kết chặt chẽ giữa đối tượng hình sự với cán bộ, giám định viên tại các cơ quan pháp y tâm thần, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT đã chỉ đạo phương châm tác chiến là phải có được "điểm nổ" để tạo đột phá cho toàn bộ chuyên án.

"Điểm nổ" ấy đến vào một đêm hè, bên bờ biển. Đêm 7-6-2025, sau nhiều ngày đêm kiên trì thực hiện các biện pháp nghiệp vụ, Cơ quan CSĐT - CATP Hà Nội phối hợp với các lực lượng thuộc Công an tỉnh Thanh Hóa bắt giữ Lê Văn Đông, Nguyễn Thị Mai Anh cùng 5 đối tượng, trong đó có cả nhân viên và bệnh nhân của Viện Pháp y tâm thần Trung ương, khi các đối tượng đang tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy tại bãi biển thuộc khu du lịch Sầm Sơn.

Ngay trong đêm 7, rạng sáng 8-6, cơ quan điều tra triệu tập 14 cán bộ, nhân viên thuộc Khoa điều trị bắt buộc nam của Viện, đang nghỉ dưỡng tại cùng một khách sạn với vợ chồng Đông - Mai Anh.

Chi tiết ấy giải thích vì sao trên màn hình LED của sân khấu, phía sau những chiếc bàn quầy bar phủ khăn trắng, lại hiện lên một vịnh biển đêm với trăng non treo trên rặng núi. Sự tương phản giữa phông nền thanh bình và những gì đang diễn ra ở tiền cảnh chính là thủ pháp mạnh nhất của phân đoạn này.

Từ "điểm nổ" đó, cả một đường dây bị bóc trần. Ngày 18-6-2025, Cơ quan CSĐT - CATP Hà Nội khởi tố vụ án, khởi tố 40 bị can, trong đó 36 bị can là lãnh đạo, cán bộ Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Kết quả điều tra cho thấy, trong thời gian chữa bệnh bắt buộc, Mai Anh đã hối lộ lãnh đạo, nhân viên của Viện để mỗi người được bố trí một phòng riêng có điều hòa và thiết bị âm thanh, tổ chức ăn chơi, thậm chí sử dụng ma túy ngay tại Viện và được ra ngoài. Không chỉ vậy, vợ chồng "nữ quái" còn đi du lịch, nghỉ mát và mời cả một khoa của Viện đi cùng.

Đáng nói hơn cả là cơ chế "chạy" kết luận. Một số trường hợp Mai Anh nhận hàng tỷ đồng, sau đó chuyển cho nguyên Viện trưởng vài trăm triệu đồng. Người này giữ lại một phần và chia cho các thành viên hội đồng giám định. Từ đó, các giám định viên viết thêm vào hồ sơ bệnh án những biểu hiện của bệnh tâm thần hoặc viết không đúng về tình trạng bệnh để có kết luận phù hợp.

Nơi vốn ra phán quyết cao nhất đối với "số phận pháp lý" của một con người trong vụ án hình sự đã bị biến thành nơi mua bán kết luận... Và đó chính là "lằn ranh" mà vở kịch đặt ra: giữa thiện và ác, đúng và sai, đôi khi chỉ là một ranh giới rất mong manh.

Quy mô rà soát sau chuyên án cho thấy sức nặng của chiến công. Gần 1.300 hồ sơ giám định tâm thần có dấu hiệu nghi vấn trên toàn quốc đã được rà soát; qua đó đã chứng minh làm rõ hàng chục trường hợp kết luận giám định sai lệch nội dung, giúp đưa các đối tượng phạm tội thực sự về đúng vị trí để xử lý theo pháp luật. Công tác thu hồi tài sản được thực hiện triệt để, với hơn 10 tỷ đồng tiền mặt, gần 60.000 USD cùng nhiều bất động sản và phương tiện giá trị.

Theo Trung tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thanh Tùng - Giám đốc CATP Hà Nội, thành công của chuyên án không chỉ vạch trần, ngăn chặn tội phạm, mà qua đó kiến nghị, cảnh báo những sơ hở trong quản lý Nhà nước về y tế và tư pháp; góp phần lấy lại niềm tin của nhân dân vào sự công bằng của pháp luật.

Sân khấu thực cảnh và người diễn chính là người trong cuộc

Thoát khỏi khung hình của những sân khấu truyền thống, "81 mùa bình yên" được dàn dựng dưới dạng thực cảnh, kết hợp giữa ngôn ngữ chính kịch, âm nhạc, múa, điện ảnh và công nghệ trình chiếu hiện đại. Chương trình do Phòng Công tác chính trị (CATP Hà Nội) thực hiện, dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của Tổng đạo diễn - NSƯT Trường Bắc; kịch bản do NSND Trung Hiếu đảm nhiệm, phối hợp cùng NSƯT Thiện Tùng, Tiến sĩ Kim Nguyên Bảo và nhóm tác giả là cán bộ, chiến sỹ Công an Hà Nội.

Điểm khiến hai vở kịch có độ chân thực khác hẳn mọi tác phẩm về đề tài Công an từ trước tới nay: hàng trăm cán bộ, chiến sĩ đang công tác tại các đơn vị thuộc CATP Hà Nội sẽ đứng chung sân khấu với các nghệ sĩ tên tuổi và dàn diễn viên chuyên nghiệp, trực tiếp tái hiện những trải nghiệm, nhiệm vụ thường nhật của chính mình bằng ngôn ngữ nghệ thuật.

Bên cạnh những nghệ sĩ gạo cội như NSND Thu Hà, NSƯT Quang Thắng, NSƯT Linh Huệ, NSƯT Ngọc Quỳnh, NSƯT Dương Đức Quang, chương trình còn quy tụ nhiều gương mặt quen thuộc với khán giả truyền hình như Thanh Hương, Tiến Lộc, Tiến Huy, Huyền Thạch, Trường Hoàng… Phần âm nhạc có sự góp mặt của Dương Hoàng Yến, Nguyễn Trần Trung Quân, Hoàng Hồng Ngọc, Việt Danh, Việt Dũng, Hà Myo cùng nghệ sĩ violin Anh Tú; hai MC Hồng Nhung và Hạnh Phúc dẫn dắt dòng chảy câu chuyện.

Phú Khánh