Một tuần gây tranh cãi của ông Trump khiến nội bộ đảng Cộng hòa lo ngại

Tổng thống Mỹ Donald Trump mở đầu tuần mới hôm 13/7 bằng tuyên bố sẽ áp mức phí 20% đối với các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Ông khẳng định Mỹ sẽ trở thành lực lượng bảo vệ tuyến hàng hải chiến lược này.

Tuyên bố lập tức khiến các đồng minh của Mỹ và ngay cả nhiều trợ lý tại Nhà Trắng bất ngờ. Theo các nguồn tin thân cận, các quan chức phải khẩn trương xây dựng phương án triển khai một cơ chế thu phí chưa từng có, từ cách thu đến đối tượng phải nộp.

Ban đầu, nhiều chuyên gia nhận định các hãng vận tải biển sẽ là bên chịu chi phí. Tuy nhiên, đến cuối ngày, ông Trump lại cho biết các quốc gia đồng minh vùng Vịnh mới là những bên phải thanh toán khoản phí này.

Động thái khiến lãnh đạo nhiều nước vùng Vịnh nhanh chóng liên lạc với ông Trump để thuyết phục ông từ bỏ kế hoạch.

Chỉ một ngày sau, Tổng thống Mỹ thông báo hủy bỏ ý tưởng trên, cho biết các quốc gia trong khu vực đã cam kết tăng đầu tư vào Mỹ.

Quyết định này giúp nhiều nghị sĩ đảng Cộng hòa và các trợ lý Nhà Trắng thở phào. Họ lo ngại việc thu phí sẽ làm giá năng lượng tăng, ảnh hưởng đến đời sống người dân và gây bất lợi cho đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Cũng trong ngày 13/7, ông Trump bất ngờ khi biết Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa Markwayne Mullin quyết định cấm đặc vụ Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) chặn xe để bắt người sau các vụ nổ súng khiến hai người nhập cư thiệt mạng.

Lệnh cấm được đưa ra giữa lúc các cuộc biểu tình phản đối ICE lan rộng tại Maine và Texas. Tuy nhiên, theo các nguồn tin, ông Trump không được báo trước về quyết định này và cho rằng nó khiến ông trở nên yếu thế.

Đến sáng 15/7, ông Trump lập tức đảo ngược quyết định của Bộ trưởng Mullin.

"Chúng ta phải mạnh mẽ, cứng rắn và khôn ngoan. Chúng ta không thể từ bỏ một trong những công cụ chống tội phạm quan trọng và hiệu quả nhất của ICE", ông viết trên mạng xã hội Truth Social.

Cũng trong ngày 15/7, ông Trump tiếp tục gây chú ý khi lên tiếng ủng hộ việc xây dựng thêm các trung tâm dữ liệu và chỉ trích Thống đốc bang New York Kathy Hochul vì tạm dừng cấp phép các dự án mới trong một năm.

Ông mô tả các trung tâm dữ liệu là "lớn, mạnh, táo bạo và là những cỗ máy in tiền".

Quan điểm này trái ngược với kết quả khảo sát của Gallup hồi tháng 3, cho thấy hơn 70% người Mỹ không muốn các trung tâm dữ liệu mới được xây dựng gần nơi sinh sống. Một số cố vấn chính trị lo ngại phát biểu của ông Trump có thể gây bất lợi cho đảng Cộng hòa.

Những tranh cãi tiếp tục nối dài khi ông Trump thông báo sẽ có bài phát biểu trên truyền hình tối 16/7 để công bố các thông tin mà ông gọi là "chấn động" liên quan cuộc bầu cử tổng thống năm 2020.

Theo các nguồn tin, nhiều thành viên đảng Cộng hòa và cả một số cố vấn thân cận đã khuyên ông không nên khơi lại chủ đề này, mà nên tập trung vào các vấn đề kinh tế và an ninh.

Sau khi tái đắc cử, ông Trump bổ nhiệm ông Bill Pulte làm quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia và giao nhiệm vụ điều tra các cáo buộc gian lận bầu cử. Quyết định này cũng khiến một số trợ lý Nhà Trắng lo ngại do ông Pulte có ít kinh nghiệm trong lĩnh vực tình báo.

Trong bài phát biểu kéo dài 25 phút, ông Trump chủ yếu lặp lại các cáo buộc gian lận bầu cử từng bị các tòa án bác bỏ sau cuộc bầu cử năm 2020 và không đưa ra bằng chứng mới.

Một số đồng minh cho rằng việc nhấn mạnh tính liêm chính của bầu cử sẽ giúp củng cố sự ủng hộ từ cử tri bảo thủ. Tuy nhiên, nhiều thành viên đảng Cộng hòa lại bày tỏ sự mệt mỏi, cho rằng Tổng thống nên tập trung nhiều hơn vào kinh tế và các vấn đề đối ngoại, đặc biệt là xung đột với Iran, khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần

Thượng nghị sĩ John Kennedy nhận định điều người dân quan tâm nhất vẫn là chi phí sinh hoạt, trong khi Thượng nghị sĩ Thom Tillis ví bài phát biểu của ông Trump như "một chương trình truyền hình rất hay, nhưng đã được phát đi phát lại quá nhiều lần".

Việt Hùng