Một thập kỷ Brexit: Cổ phiếu và đồng Bảng Anh 'hụt hơi' so với Phố Wall và châu Âu

Gần một thập kỷ sau khi cử tri Anh chọn rời EU vào ngày 23/6/2016, chỉ số FTSE 100 – chỉ số theo dõi 100 công ty lớn nhất được niêm yết trên Sàn Chứng khoán London – hiện đang liên tục chạm đỉnh. Tuy nhiên, hệ quả tài chính của cuộc trưng cầu dân ý năm 2016 đối với nước Anh vẫn còn nguyên vẹn.

Bài phân tích mới đây của Morningstar với tiêu đề “Thập kỷ Brexit” chỉ rõ: Kể từ cuộc trưng cầu dân ý, các quỹ cổ phiếu Anh đã ghi nhận dòng vốn rút ròng lũy kế khoảng 160 tỷ USD, cho thấy sự suy giảm niềm tin dài hạn đối với thị trường tài chính Anh.

Thị trường chứng khoán và tiền tệ cùng suy giảm

Chỉ số chứng khoán FTSE 100 đã tụt lại phía sau Phố Wall và châu Âu lục địa. Tính tới ngày 5/5, chỉ số này đã tăng 62% kể từ Brexit, tương đương tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm chỉ dưới 5% trong 10 năm.

Trong khi đó, chỉ số S&P 500 của Phố Wall đã bứt phá 253% trong cùng giai đoạn, đạt lợi nhuận bình quân hàng năm là 13,4% – gần gấp ba lần tốc độ tăng trưởng của các cổ phiếu vốn hóa lớn tại Anh. Tại châu Âu, chỉ số DAX của Đức đã sinh lời 151% và Euro STOXX 50 tăng 109%, cho thấy Brexit đã đặt gánh nặng lớn hơn lên London so với các đối thủ châu Âu lục địa khác.

Tương tự như thị trường chứng khoán, đồng Bảng Anh đã mất chỗ đứng so với hai đồng tiền dự trữ hàng đầu thế giới là USD và Euro.

Tính tới ngày 5/5, đồng tiền này đã giảm khoảng 10% so với USD và 12% so với Euro kể từ cuộc bỏ phiếu Brexit. Nếu như vào đêm trước cuộc trưng cầu dân ý, 1 Bảng Anh mua được 1,31 Euro, thì gần một thập kỷ sau, con số đó chỉ còn là 1,15 Euro.

Tỷ giá của đồng Bảng Anh càng rõ hơn khi so sánh với đồng tiền của các nước Trung và Đông Âu. Sức mua của đồng Bảng Anh đã giảm hơn 20% so với đồng Koruna của Czech và 13% so với đồng Zloty của Ba Lan – hai nền kinh tế đã hấp thụ năng lực sản xuất và nguồn FDI mà lẽ ra đã có thể chảy về Anh.

Đáng chú ý, sức mua của đồng Bảng Anh chỉ nhỉnh hơn 1,8% so với đồng Forint của Hungary – một trong những đồng tiền biến động mạnh nhất châu Âu.

Brexit chỉ là chất xúc tác

Theo Morningstar, Brexit chỉ là chất xúc tác, không phải là nguyên nhân gốc rễ khiến thị trường Anh tụt lại phía sau.

Trước khi bước vào cuộc trưng cầu dân ý năm 2016, thị trường cổ phiếu Anh đã phải đối mặt với một số trở ngại mang tính hệ thống, bao gồm nhu cầu hưu trí trong nước suy giảm, dòng vốn dịch chuyển sang các thị trường tăng trưởng của Mỹ, và một cơ cấu ngành bất lợi nghiêng về năng lượng, ngân hàng và khai khoáng thay vì các nền tảng công nghệ vốn thống trị thập niên 2010.

Brexit đã khuếch đại và làm tăng tốc những xu hướng này, đẩy phần bù rủi ro của Anh lên cao và làm tổn hại niềm tin của nhà đầu tư vào một thời điểm then chốt. Hành vi của giới đầu tư kể từ đó rất rõ ràng: nguồn vốn phân bổ vào Anh đã được tái cơ cấu một cách hệ thống sang Mỹ; các chiến lược thụ động trở nên phổ biến hơn trong bối cảnh thị trường cổ phiếu Anh xấu đi.

Dấu ấn của Anh trong các chỉ số chuẩn toàn cầu đã giảm khoảng một nửa trong hai thập kỷ qua, giảm từ gần 10% trong MSCI ACWI xuống chỉ còn khoảng 4% hiện tại. Trong danh mục quỹ phân bổ Bảng Anh tích cực nhất mà Morningstar theo dõi, tỷ trọng cổ phiếu Anh bình quân đã sụt từ 40% xuống 18%, với phần vốn giải phóng được tái phân bổ một cách hệ thống sang cổ phiếu Mỹ.

Ngành công nghiệp quản lý tài sản đã hứng chịu những hệ quả trực tiếp nhất. Khoảng 380 chiến lược đầu tư cổ phiếu tại Anh đã ngừng hoạt động từ năm 2016, trong khi chỉ có hơn 200 chiến lược mới được ra mắt. Tỷ lệ tổng tài sản nằm trong các phương tiện cổ phiếu thụ động của Anh đã tăng từ 22% lên 46% trong cùng giai đoạn.

Bên cạnh đó, Covid-19, cú sốc lạm phát toàn cầu, xung đột địa chính trị, FDI giảm, xuất khẩu hàng hóa yếu đi và những sai lầm chính sách trong nước đã làm tình hình thêm trầm trọng – đặc biệt là cuộc khủng hoảng thị trường trái phiếu chính phủ Anh mùa Thu năm 2022.

Liệu có bước ngoặt cho thị trường Anh?

Theo Morningstar, tình hình thị trường Anh không còn chỉ là một bức tranh tiêu cực. Kể từ năm 2022, cổ phiếu Anh đã vượt trội so với thị trường Mỹ và toàn cầu, được thúc đẩy bởi sự chuyển dịch giá trị mạnh mẽ và mức cổ tức bền vững – dù không có sự mở rộng bội số định giá đáng kể.

Tuy nhiên, các định giá vẫn phản ánh tâm lý bi quan. Cổ phiếu Anh hiện giao dịch ở mức chiết khấu P/E từ 30-35% so với cổ phiếu Mỹ, trong đó nhóm vốn hóa nhỏ và vừa bị định giá thấp nhất trong lịch sử cũng như so với các thị trường phát triển khác.

Hoạt động sáp nhập và mua lại (M&A) tăng cao cùng số lượng kỷ lục các thương vụ mua lại cổ phiếu cho thấy nội bộ các doanh nghiệp và các bên mua nước ngoài đã tìm thấy giá trị, ngay cả khi các nhà đầu tư công còn nhiều hoài nghi.

Một số nhà quản lý quỹ coi đây là một thời điểm lý tưởng. Bà Natalie Bell, nhà quản lý quỹ thuộc nhóm Liontrust Economic Advantage, nhận định "mức định giá vẫn còn thấp đáng kể so với mức trung bình trong dài hạn và các thị trường tương tự". Bà Bell nhận thấy cơ hội đảo ngược định giá trên diện rộng cho cổ phiếu Anh, đặc biệt ở phân khúc vốn hóa nhỏ và siêu nhỏ, dù thời điểm và quy mô còn khó dự đoán.

Một số chuyên gia khác lại thận trọng hơn. Ông Mislav Matejka, người đứng đầu bộ phận chiến lược cổ phiếu toàn cầu và châu Âu tại JP Morgan, lập luận rằng cổ phiếu Anh thường thể hiện tốt khi nhà đầu tư trở nên bi quan với mọi tài sản khác, nhờ tính chất phòng vệ và thanh khoản cao của FTSE 100.

Ông Matejka dự báo, chỉ số này có thể tăng 5-10% trong năm 2026 nhưng không nắm tỷ trọng vượt trội, do Anh thiếu một chất xúc tác tăng trưởng rõ ràng như ở Đức hay Trung Quốc.

Mười năm sau cuộc bỏ phiếu lịch sử, câu hỏi đặt ra cho nhà đầu tư quốc tế không còn là liệu Brexit có làm tổn thương thị trường Anh hay không, mà là liệu mức ‘chiết khấu’ hiện tại đã trở thành một cơ hội đầu tư hay chưa.

(theo Euro News)

Minh Nhuận