Một 'ngôi nhà Nhân Dân' trên đất Pháp

Ngày 15/4/1998, những phóng viên thường trú đầu tiên của Báo Nhân Dân có mặt ở Pháp, đến nay đã gần 28 năm. Qua một chặng đường dài với nhiều khó khăn từ thuở ban đầu, các thế hệ phóng viên thường trú của Báo Nhân Dân đã không ngừng nỗ lực trên hành trình trưởng thành về tư duy, bản lĩnh nghề nghiệp và quan hệ đối ngoại để xây dựng “một ngôi nhà Nhân Dân,” như các bạn Pháp và kiều bào hay gọi, ở đất nước in đậm dấu chân Bác Hồ.

Đến Pháp vào đầu năm 1998, “4 không” ở Pháp đối với hai phóng viên thường trú đầu tiên là: Không có trụ sở, phòng làm việc và nơi ở chính thức, không có phương tiện làm việc; không có nhiều thời gian nghiên cứu trước về nước Pháp cho một chuyến đi công tác nhiều năm. Dù vậy, ê-kíp đầu tiên, các nhà báo Xuân Hiệu (Trưởng cơ quan đại diện) và Đặng Dũng lại mang theo mình “4 có” quý báu: Có quyết tâm lớn thực hiện Chỉ thị của Ban Bí thư Trung ương Đảng và của Ban Biên tập, lập Cơ quan Thường trú Báo Nhân Dân tại Pháp và Tây Âu; có toàn thể Ban Biên tập Báo Nhân Dân làm hậu phương vững chắc; có sự ủng hộ và giúp đỡ hết lòng của Ban Đối ngoại Trung ương, Bộ Ngoại giao, cùng với Đại sứ quán nước Việt Nam tại Pháp; và có sức mạnh từ mối quan hệ hữu nghị tốt đẹp giữa hai chính phủ Việt Nam và Pháp trải dài nhiều thập kỷ.

Tác giả - phóng viên thường trú Lê Khải Hoàn giới thiệu phụ san đặc biệt của Báo Nhân Dân kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước với các bạn Pháp.

Khóa thường trú đầu tiên của Báo Nhân Dân Pháp và châu Âu đã trải qua những ngày đầu gian khó, thiếu thốn đủ bề. Cơ chế hoạt động phóng viên thường trú ở nước ngoài hồi ấy phải hạn chế vì kinh phí hạn hẹp, mất nhiều thời gian thiết lập các mối quan hệ đầu tiên để phục vụ công tác chuyên môn. Tới năm 1999, khi có Trụ sở cơ quan thường trú ở Thành phố Aubervilliers thuộc ngoại ô phía bắc Paris, các phóng viên thường trú “yên tâm công tác” hơn rất nhiều, đã có nhiều kinh nghiệm và mối quan hệ hơn để hoạt động hết công suất ở địa bàn lớn và sôi động như nước Pháp.

Từ lúc ban đầu chỉ có fax để gửi tin, bài về nước và các điều kiện làm việc hạn chế, các khóa thường trú sau này “dễ thở” hơn nhờ đã có internet, máy ảnh và nhất là kinh nghiệm được truyền lại từ những người đi trước. Do vậy, khối lượng “sản phẩm” gửi về nhiều hơn theo năm tháng để phục vụ các ấn phẩm của báo, kể cả truyền hình, từ năm 2015. Địa bàn hoạt động cũng mở rộng hơn sang các nước chung quanh Pháp mỗi khi có các sự kiện lớn, do vậy khả năng tác nghiệp ngày càng được nâng cao.

Pháp là một địa bàn lớn và sôi động tại châu Âu, là nơi giao thoa của các dòng chảy quốc tế trong mọi lĩnh vực cùng với sự khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa, luật pháp, hành chính, cách thức truyền thông. Do đó, tác nghiệp báo chí đòi hỏi mỗi chi tiết thông tin, thuật ngữ và cách thức diễn đạt đều cần được cân nhắc lựa chọn một cách kỹ lưỡng, nhằm bảo đảm truyền tải đúng bản chất sự việc và thông điệp trong bối cảnh quốc tế phức tạp. Đây là thách thức cũng là cơ hội để các phóng viên thường trú thể hiện bản lĩnh nghiệp vụ và chính trị trên mặt trận thông tin, tuyên truyền ở ngoài nước.

Có thể nói, làm phóng viên thường trú ở Pháp luôn bận rộn vì các sự kiện quốc tế liên quan đến Việt Nam diễn ra liên tục, nhất là các hoạt động quan trọng như các chuyến thăm cấp cao của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, các chuyến đi về những nơi từng ghi dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian ở Pháp, các vụ khủng bố ở Paris năm 2015, đại dịch Covid-19 và các đợt tuyên truyền về những kiện trọng đại của đất nước...

Ngoài vai trò cơ quan đại diện báo chí chiến lược của Đảng và Nhà nước tại Pháp, cơ quan thường trú còn góp phần đưa hình ảnh một Việt Nam thân thiện, cởi mở, thịnh vượng và có trách nhiệm tới cộng đồng quốc tế tại các sự kiện hay gặp gỡ với bạn bè quốc tế và kiều bào. Nhiều năm qua, cơ quan thường trú đã mở rộng quan hệ với các cơ quan Pháp, tổ chức quốc tế, giới trí thức, chuyên gia, bạn bè Pháp gắn bó với Việt Nam trong nhiều thập kỷ và cộng đồng người Việt có truyền thống yêu nước. Những “mắt xích” này không chỉ giúp phóng viên thường trú mở rộng nguồn tin, tìm hiểu sâu sắc từng lĩnh vực tại nước sở tại, mà còn góp phần lan tỏa các quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Bà Raymonde Dien, một người bạn Pháp gắn bó và hết lòng ủng hộ Việt Nam, tới thăm Cơ quan thường trú Báo Nhân Dân tại Pháp, năm 2012.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng của Cơ quan thường trú tại Pháp là tham gia các hoạt động và tổ chức một gian trưng bày của Báo Nhân Dân tại hội báo của Đảng Cộng sản Pháp và Đảng Cộng sản Bồ Đào Nha vào tháng 9 hằng năm. Đây là dịp để các phóng viên thường trú gặp gỡ bạn bè quốc tế, giới thiệu về những thành tựu to lớn của đất nước cũng như những bước phát triển của Báo Nhân Dân. Đồng chí Fabien Gay, Thượng nghị sĩ và Tổng Biên tập báo L’Humanité (Nhân đạo) nhận xét: “Các phóng viên của Báo Nhân Dân đã làm tốt nhiệm vụ thường trú, không chỉ trong công tác tuyên truyền và quảng bá đất nước, theo dõi sát sao tình hình sở tại để có những đề xuất thật ý nghĩa như trao tặng hàng chục nghìn khẩu trang trong đợt dịch Covid-19 năm 2020, mà còn góp phần gìn giữ và phát huy truyền thống đoàn kết và hữu nghị tốt đẹp giữa nhân dân hai nước”.

Tại lễ kỷ niệm 100 năm báo chí cách mạng Việt Nam ở Paris năm 2025, Đại sứ Đinh Toàn Thắng nhấn mạnh: Những năm qua, phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Pháp luôn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ, thể hiện rõ vai trò của phóng viên báo Đảng, giữ vững tinh thần “vững vàng về tư tưởng, chính trị, giỏi về nghiệp vụ, am hiểu sâu sắc về tình hình địa bàn” và phương châm “nhanh, đúng, trúng, hay”. Có thể nói, Cơ quan thường trú của Báo Nhân Dân tại Pháp là một “chấm đỏ” ngày càng tỏa sáng, góp phần tích cực vào việc quảng bá đất nước và con người Việt Nam.

Nhìn lại chặng đường đã qua, từng bài báo, từng tấm hình và thước phim được gửi về tòa soạn từ nước Pháp xa xôi không chỉ phản ánh trung thực các diễn biến tại địa bàn Pháp và khu vực, mà còn thể hiện sự nỗ lực và tinh thần không ngại dấn thân của các thế hệ phóng viên thường trú.

Nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Báo Nhân Dân ra số đầu tiên (11/3/1951-11/3/2026), ông Nguyễn Thanh Tòng, nguyên Phó Chủ tịch Hội người Việt Nam tại Pháp, chia sẻ: “Tôi cũng như nhiều Việt kiều và bạn bè Pháp luôn coi Cơ quan thường trú của Báo Nhân Dân ở Pháp là điểm đến ưa thích hay cũng có thể nói là “ngôi nhà Nhân Dân”. Bởi từ khi có sự hiện diện của “ngôi nhà” này với các phóng viên thường trú từ hàng chục năm qua, Báo Nhân Dân được biết đến rộng rãi hơn và gần gũi hơn, không chỉ qua các ấn phẩm báo chí và cả tinh thần “Việt Nam”.

Như vậy để nói, ngoài hoạt động chuyên môn, Báo Nhân Dân đã làm rất tốt công tác đối ngoại với cộng đồng người Việt và cả bạn bè Pháp. Những nhiệm kỳ qua, các phóng viên thường trú tại Pháp đã nỗ lực xây nên “một ngôi nhà Nhân Dân” với tất cả tinh thần và trách nhiệm vì đất nước Việt Nam thân yêu. Báo Nhân Dân đã có bước tiến mạnh mẽ trong thời gian gần đây và tôi tin rằng, báo sẽ tiếp tục tích cực với việc cổ vũ công cuộc phát triển đất nước ngày càng hùng cường, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới”.

Niềm tin ấy thật sự là vinh dự của những phóng viên Báo Nhân Dân đi làm nhiệm vụ thường trú, theo dấu chân nhà báo cách mạng vĩ đại của dân tộc - nhà báo Hồ Chí Minh.

KHẢI HOÀN - MINH DUY