Một không gian phát triển mới cho Huế

 Cảng biển Chân Mây tạo điều kiện thuận lợi cho tàu cỡ lớn vào nhập hàng. Ảnh: M. Văn

Chân Mây - Lăng Cô hội tụ những điều kiện hiếm có. Theo thông tin Bộ Xây dựng công bố khi thẩm định đồ án điều chỉnh quy hoạch năm 2024, Khu kinh tế có diện tích 27.108ha, được định hướng là đầu mối giao thông quốc gia, quốc tế, cửa ngõ ra biển và không gian đô thị trên hành lang kết nối Huế - Đà Nẵng. Giá trị của vị trí này nằm ở khả năng kết nối các dòng hàng hóa, du khách, vốn đầu tư và nhân lực, tạo thị trường lớn hơn cho Huế.

Tuy nhiên, lợi thế chưa tự chuyển thành sức mạnh. Nghị quyết nhìn thẳng vào những hạn chế: không gian đô thị phân tán, chưa rõ khu vực hạt nhân; liên kết cảng biển, công nghiệp, logistics, du lịch và dịch vụ đô thị chưa chặt chẽ; hạ tầng còn thiếu, một số dự án chậm triển khai. Nhận diện ấy cho thấy yêu cầu cấp thiết là tổ chức lại các nguồn lực thành một hệ thống vận hành hiệu quả.

Mục tiêu đạt tiêu chuẩn đô thị loại III, tiến tới thành lập phường trước năm 2030 vì thế cần được hiểu là quá trình nâng chất lượng phát triển. Các chỉ tiêu tăng tổng sản phẩm trên địa bàn bình quân trên 12%/năm, vốn đầu tư thực hiện trên 17%/năm, thu nhập bình quân đạt 120 - 150 triệu đồng/người/năm vào năm 2030 thể hiện kỳ vọng lớn. Để hiện thực hóa, phải tạo việc làm có năng suất cao, dịch vụ tốt và môi trường sống hấp dẫn.

Cảng Chân Mây cần trở thành điểm kết nối giữa sản xuất, vận tải và thị trường. Khi công nghiệp thiếu dịch vụ logistics, cảng thiếu nguồn hàng ổn định, đô thị thiếu nhà ở và tiện ích, hiệu quả đầu tư sẽ bị chia cắt. Bởi vậy, cần ưu tiên hạ tầng nối cảng với khu công nghiệp, trung tâm logistics và các trục giao thông; đồng thời phát triển dịch vụ hỗ trợ, đào tạo nghề, nhà ở công nhân. Một đô thị cảng phải có năng lực giữ chân người lao động.

Chiều sâu của không gian mới còn nằm trong sự giao hòa giữa biển, đầm phá và rừng núi. Lăng Cô được trao danh hiệu vịnh đẹp thế giới năm 2009; cùng đầm An Cư, còn gọi là Lập An, và cảnh quan Bạch Mã - Hải Vân, hình thành nguồn lực cho nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái và trải nghiệm văn hóa. Đó là nền tảng để Huế phát triển những sản phẩm bổ sung cho du lịch di sản, kéo dài hành trình và nâng giá trị mỗi chuyến đi.

Môi trường phải thực sự được xem là tài sản kinh tế dài hạn. Nước biển sạch, mặt đầm thông thoáng, rừng được bảo vệ, bờ biển còn không gian công cộng sẽ quyết định sức hấp dẫn của điểm đến. Quy hoạch cần phân định rõ khu vực công nghiệp, cảng, dân cư và du lịch; giữ hành lang thoát lũ, kiểm soát san lấp, nước thải và mật độ xây dựng. Mỗi dự án phải được đánh giá trong tương quan với sức chịu tải của toàn vùng.

Di sản cũng cần trở thành một cấu phần của mô hình phát triển. Chân Mây - Lăng Cô nằm trên con đường di sản miền Trung, kết nối Cố đô Huế, Hội An và Mỹ Sơn. Từ lợi thế ấy, có thể tổ chức hành trình kết hợp văn hóa cung đình, cảnh quan Hải Vân, nghỉ dưỡng biển và trải nghiệm cộng đồng. Ẩm thực, nghề truyền thống, ký ức làng biển và sinh hoạt cư dân cần được gìn giữ, đưa vào sản phẩm bằng sự tham gia của người dân.

Du khách check-in ở đầm Lập An (Lăng Cô). Ảnh: Ngọc Hòa 

Liên kết với Đà Nẵng là hướng mở đặc biệt quan trọng. Hai thành phố cần cùng tổ chức thị trường du lịch, kết nối vận tải, đào tạo nhân lực và xúc tiến đầu tư. Lăng Cô có thể khai thác nguồn khách, dịch vụ hàng không và hệ sinh thái doanh nghiệp của Đà Nẵng; đồng thời bổ sung không gian nghỉ dưỡng, trải nghiệm sinh thái và chiều sâu văn hóa Huế. Tư duy hợp tác cần hướng đến tăng giá trị của cả hành trình, để mỗi địa phương phát huy thế mạnh riêng.

Xa hơn, Chân Mây - Lăng Cô cần được đặt trong mạng lưới kinh tế biển Nam Trung Bộ. Sự kết nối với các trung tâm công nghiệp, cảng biển và du lịch phía Nam có thể mở rộng nguồn hàng, tuyến vận tải và chuỗi cung ứng. Điều cần thiết là xác định chức năng bổ trợ, tránh đầu tư trùng lặp hoặc cạnh tranh bằng ưu đãi thiếu bền vững. Huế nên lựa chọn phân khúc phù hợp, gắn cảng biển với công nghiệp sạch, dịch vụ chất lượng cao và du lịch văn hóa - sinh thái.

Để nghị quyết đi vào cuộc sống, cần sớm cụ thể hóa thành danh mục dự án, thứ tự ưu tiên, nguồn vốn và trách nhiệm thực hiện. Ngân sách phải tập trung vào hạ tầng tạo kết nối và những thiếu hụt dân sinh; vốn tư nhân cần được dẫn dắt bằng quy hoạch minh bạch, mặt bằng sẵn sàng và thủ tục thông suốt. Tái định cư phải gắn với việc làm, trường học, y tế. Người dân cần được hưởng lợi và tham gia giám sát quá trình chuyển đổi.

Một không gian phát triển mới cho Huế chỉ thực sự hình thành khi các nguồn lực được kết nối và lợi ích được lan tỏa. Chân Mây - Lăng Cô cần trở thành nơi cảng biển tạo động lực, đô thị nâng chất lượng sống, thiên nhiên được bảo vệ và di sản tạo bản sắc. Đó cũng là thước đo để Huế mở rộng tầm vóc: tăng sức cạnh tranh bằng năng lực tổ chức phát triển, xây dựng cực tăng trưởng phía nam bền vững trong liên kết miền Trung.

Hương Bình