Mong muốn đóng góp cho xã hội hơn là 'trở thành ai'

Quan tâm đến hiệu quả và giá trị thực tiễn

Với sự tham gia của 23.510 đoàn viên, thanh niên trong độ tuổi 16-35 trên cả nước; khảo sát không chỉ phản ánh rõ nét nhận thức, nhu cầu mà còn cho thấy xu hướng vận động của thanh niên trong bối cảnh xã hội chuyển biến nhanh chóng; đặc biệt dưới tác động của chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Thanh niên tình nguyện hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả lũ lụt năm 2025

Điểm nổi bật đầu tiên có thể nhận thấy là sự thống nhất rất cao trong nhận thức của thanh niên về các giá trị cốt lõi cần được bồi dưỡng. Các nhóm giá trị như đạo đức, lối sống; lòng yêu nước, tự hào dân tộc; giá trị sống, kỹ năng sống và lý tưởng cách mạng đều nhận được sự đồng thuận ở mức trên 87%. Trong đó, đạo đức, lối sống và lòng yêu nước là những yếu tố được ưu tiên hàng đầu, được thanh niên đồng thuận lần lượt 93,7% và 92,8%. Điều này cho thấy, giữa bối cảnh nhiều biến động, thanh niên vẫn đặt trọng tâm vào việc xây dựng nền tảng nhân cách và bản lĩnh - những yếu tố mang tính “gốc rễ” cho sự phát triển lâu dài.

Không chỉ dừng lại ở nhận thức, thanh niên còn thể hiện kỳ vọng rõ ràng đối với việc đổi mới công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống. Những giải pháp gắn với ứng dụng công nghệ số, tăng tính trải nghiệm thực tiễn hay đổi mới phương pháp giáo dục đều nhận được sự đồng thuận cao. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy thế hệ trẻ không thụ động tiếp nhận mà mong muốn được tham gia, được trải nghiệm và được phát triển trong môi trường giáo dục hiện đại, linh hoạt.

Tinh thần xung kích, tiên phong tình nguyện vì cộng đồng tiếp tục là một điểm sáng nổi bật. Kết quả khảo sát cho thấy động cơ tham gia hoạt động tình nguyện của thanh niên mang tính tích cực và bền vững. Nổi bật nhất là mong muốn cống hiến cho cộng đồng, với 95,7% thanh niên lựa chọn, tiếp đến là nhu cầu rèn luyện kỹ năng, trải nghiệm bản thân và ý thức trách nhiệm của đoàn viên, thanh niên. Điều này cho thấy thanh niên ngày càng nhìn nhận hoạt động tình nguyện như một môi trường học tập phi chính thức, là nhu cầu tự thân nhằm phát triển kỹ năng mềm, kinh nghiệm thực tiễn và năng lực xã hội.

Đa số thanh niên đánh giá khá tích cực vai trò của tổ chức Đoàn - Hội trong việc dẫn dắt và tổ chức các hoạt động tình nguyện. Bên cạnh đó, một bộ phận thanh niên đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đổi mới về nội dung và phương thức tổ chức theo hướng thực chất, chuyên nghiệp và thích ứng với chuyển đổi số.

Trong đó, yêu cầu “gắn với nhu cầu thực tế của cộng đồng” được đặt lên hàng đầu (đạt 94,7%), cho thấy thanh niên ngày càng quan tâm đến hiệu quả và giá trị thực tiễn của hoạt động. Song song với đó, xu hướng tăng tính bền vững, lâu dài, gắn với chuyên môn, nghề nghiệp và ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số cũng được nhấn mạnh. Thanh niên mong muốn hoạt động tình nguyện phải giải quyết vấn đề cụ thể, mang lại giá trị thiết thực thay vì hình thức.

Chủ động, sáng tạo và tự khẳng định mình

Ở một khía cạnh khác, khảo sát đã làm rõ xu hướng nổi bật của thanh niên trong lĩnh vực khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ. Với 66,9% thanh niên bày tỏ sự quan tâm, trong đó tỉ lệ “rất quan tâm” chiếm một phần đáng kể, có thể thấy khởi nghiệp sáng tạo đang dần trở thành một định hướng nghề nghiệp quan trọng. Thế hệ trẻ ngày nay không chỉ tìm kiếm sự ổn định mà đang hướng tới sự chủ động, sáng tạo và tự khẳng định mình.

Trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, các vấn đề như chuyển đổi số trong đời sống và công việc, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp công nghệ, sở hữu trí tuệ hay bảo hộ thương hiệu đều nhận được sự quan tâm cao. Đặc biệt, các lĩnh vực như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử, môi trường - năng lượng hay nông nghiệp công nghệ cao đang trở thành những hướng đi tiềm năng, thu hút sự chú ý của đông đảo người trẻ.

Tuy nhiên, một điểm đáng lưu ý là dù nhận thức rõ vai trò của khoa học - công nghệ, nhiều thanh niên vẫn e dè về khả năng tiếp cận và làm chủ công nghệ. Điều này đặt ra yêu cầu cần “bình dân hóa” công cụ số, mở rộng cơ hội tiếp cận và xây dựng các trung tâm chuyển giao công nghệ, qua đó giúp thanh niên biến nhận thức thành hành động cụ thể. Nhu cầu hỗ trợ của thanh niên trong lĩnh vực này cũng rất rõ ràng. Họ mong muốn được đào tạo kỹ năng, kiến thức khởi nghiệp, kết nối với doanh nghiệp và thị trường, tiếp cận chuyên gia, cố vấn, cũng như được hỗ trợ về vốn, pháp lý và không gian làm việc.

Tổng thể, kết quả điều tra cho thấy một thế hệ thanh niên Việt Nam năng động, có lý tưởng, giàu khát vọng cống hiến và sẵn sàng thích ứng với những thay đổi của thời đại. Họ không chỉ quan tâm đến việc “trở thành ai” mà còn đặt câu hỏi “đóng góp được gì” cho xã hội.

LƯU TRINH