Mỗi mẫu ADN thêm hy vọng đưa các liệt sĩ trở về

Mong ngày đoàn tụ

Mỗi khi nhắc tới người con trai là liệt sĩ Nguyễn Văn Diện, cụ Nguyễn Thị Mạc (99 tuổi) ở tổ dân phố Thuyền, phường Bắc Giang lại xúc động. Đầu năm 1972, người con trai cả ấy của cụ Mạc lên đường nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ. Trước lúc chia tay, anh dặn mẹ giữ gìn sức khỏe, đợi đất nước hòa bình, anh sẽ về cưới vợ. Hai năm sau, gia đình nhận giấy báo tử.

Lực lượng chức năng thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ ở phường Bắc Giang.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, điều khiến cụ Mạc đau đáu nhất là con trai chưa được trở về với gia đình. “Chỉ mong tìm thấy hài cốt của con, dù chỉ còn là nắm đất, tôi cũng mãn nguyện” - Cụ Mạc nghẹn ngào.

Câu chuyện của cụ Mạc cũng là nỗi niềm chung của hàng nghìn gia đình liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Ông Lê Sơn Hà (sinh năm 1956) ở phường Bắc Giang cho biết, anh trai ông là liệt sĩ Lê Chí Yên (sinh năm 1954), nhập ngũ năm 1971, hy sinh tháng 8/1972 khi chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Những năm qua, gia đình đã hàng chục lần vào Quảng Trị tìm kiếm nhưng vẫn chưa tìm được phần mộ của liệt sĩ Yên.

Tại xã Sơn Động, ông Nông Văn Đông (sinh năm 1972) cho biết, mình có người anh cả là liệt sĩ Nông Văn Diện (sinh năm 1957). Khi anh trai lên đường nhập ngũ hy sinh năm 1975, ông Đông mới ba tuổi. Vì thế, hình ảnh người anh chỉ còn qua lời kể của cha mẹ và đồng đội. Nhiều năm qua, gia đình kiên trì tìm kiếm nhưng vẫn chưa xác định được nơi an nghỉ của liệt sĩ Diện. Theo đồng đội kể lại, ông bị thương nặng, được điều trị tại Khánh Hòa rồi an táng tại khu vực Đồng Đế, phường Nha Trang. Sau nhiều lần quy tập, nơi an nghỉ của liệt sĩ vẫn chưa được xác định.

Khi khoa học thắp thêm hy vọng

Để những thân nhân liệt sĩ chỉ mất ít phút hoàn thành việc lấy mẫu là cả quá trình chuẩn bị công phu, kéo dài suốt ba năm của lực lượng công an từ tỉnh đến cơ sở. Trung tá Nguyễn Xuân Nam, Phó Trưởng Công an phường Vũ Ninh cho biết, từ năm 2024, đơn vị đã phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ dân phố rà soát, xác minh, cập nhật thông tin thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Danh sách được cập nhật, đối chiếu qua nhiều đợt để bảo đảm chính xác trước khi triển khai. "Chúng tôi kỳ vọng nguồn dữ liệu ADN lần này sẽ giúp xác định danh tính nhiều liệt sĩ. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là trách nhiệm, việc làm mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc", Trung tá Nam chia sẻ.

Ở phường Vũ Ninh, mỗi cảnh sát khu vực được giao phụ trách một địa bàn, trực tiếp đến từng gia đình xác minh thông tin, hướng dẫn người dân về quy trình thu nhận mẫu ADN theo dòng mẹ và phát giấy mời. Đối với những thân nhân tuổi cao, sức khỏe yếu hoặc không có điều kiện đi lại, Công an phường xây dựng phương án hỗ trợ riêng, bố trí phương tiện đưa đón hoặc phối hợp với đơn vị chuyên môn đến tận nhà thu nhận mẫu. Trước ngày triển khai, toàn bộ cán bộ Tổ Cảnh sát khu vực đều xuống địa bàn rà soát hồ sơ, hoàn thiện thủ tục, bảo đảm không bỏ sót trường hợp nào.

Bảo đảm chất lượng từng mẫu sinh phẩm

Theo Thượng tá Ngô Văn Kiên, Phó Trưởng Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an tỉnh), đây là đợt thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính có quy mô lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn tỉnh, nằm trong đợt cao điểm triển khai trên phạm vi toàn quốc. Việc thu mẫu được thực hiện đối với thân nhân bên ngoại của liệt sĩ (theo dòng mẹ), nguồn dữ liệu có ý nghĩa quan trọng trong đối sánh, xác định danh tính.

Từ ngày 4 đến 8/7/2026, tỉnh Bắc Ninh triển khai thu nhận hơn 14.500 mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 18 điểm thu mẫu tập trung.

Theo đó, để hoàn thành mục tiêu thu nhận hơn 14.500 mẫu sinh phẩm trong 5 ngày (từ ngày 4 đến 8/7/2026), Công an tỉnh huy động tối đa lực lượng, phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an), Công ty cổ phần GeneStory cùng công an các xã, phường và chính quyền địa phương triển khai đồng thời 5 tổ công tác tại 18 điểm thu nhận mẫu ở các địa phương của tỉnh. Các tổ làm việc liên tục, cuốn chiếu theo từng địa bàn nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng. "Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là hoàn thành tiến độ mà còn phải bảo đảm chất lượng từng mẫu sinh phẩm", Thượng tá Ngô Văn Kiên nhấn mạnh.

Đồng hành cùng lực lượng công an trong đợt cao điểm là đội ngũ kỹ thuật của Công ty cổ phần GeneStory, đơn vị trực tiếp thực hiện thu nhận và xử lý mẫu sinh phẩm. Chị Hoàng Hồng Phương, cán bộ điều phối thu mẫu cho biết, toàn bộ quy trình được thực hiện theo tiêu chuẩn chuyên môn nghiêm ngặt, từ thu nhận, mã hóa, bảo quản đến vận chuyển mẫu. Theo chị Phương, mỗi mẫu sinh phẩm đều được quản lý bằng mã định danh riêng và được kiểm soát chặt chẽ qua nhiều bước trước khi đưa vào ngân hàng ADN nhằm hạn chế tối đa sai sót.

Ở các xã, phường, tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng những việc làm rất đỗi bình dị. Thượng tá Lý Văn Đồng, Trưởng Công an phường Bắc Giang cho biết, đơn vị huy động 100% cán bộ, chiến sĩ, kể cả trong ngày nghỉ cuối tuần, cùng lực lượng an ninh cơ sở tham gia chiến dịch. Ngoài việc bảo đảm an ninh, trật tự, cán bộ, chiến sĩ còn trực tiếp hướng dẫn người dân hoàn thiện thủ tục; chuẩn bị nước uống, sữa, hoa quả, bố trí phương tiện đưa đón và sẵn sàng đến tận nhà thu nhận mẫu đối với những thân nhân không thể đi lại.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Mỗi mẫu ADN được bổ sung vào ngân hàng dữ liệu không chỉ là cơ sở khoa học phục vụ đối sánh mà còn mở thêm hy vọng đoàn tụ cho biết bao gia đình liệt sĩ.

Bài, ảnh: Tuyết Mai