Mở ra nhiều cơ hội mới, những động lực quan trọng nhằm tiếp tục thúc đẩy mối quan hệ hữu nghị và hợp tác Việt Nam-Thổ Nhĩ Kỳ

Nhân dịp Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-152) tại Istanbul và tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ, Đại sứ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ Đặng Thị Thu Hà đã chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân về ý nghĩa và những nội dung trọng tâm của chuyến công tác.

Phóng viên: Đại sứ đánh giá như thế nào về mối quan hệ Việt Nam-Thổ Nhĩ Kỳ trước đây cũng như hiện nay? Đại sứ cho biết những điểm nhấn hiện nay trong quan hệ giữa hai nước?

Đại sứ Đặng Thị Thu Hà: Thổ Nhĩ Kỳ có vị trí địa chiến lược đặc biệt quan trọng, nằm tại điểm giao thoa giữa châu Âu, châu Á và Trung Đông, đóng vai trò là cầu nối về kinh tế, chính trị và văn hóa giữa các khu vực này. Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 7/6/1978 và có quan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt. Tháng 2/1997, Thổ Nhĩ Kỳ mở Đại sứ quán tại Hà Nội. Tháng 10/1999, Việt Nam mở Văn phòng Đại diện Thương mại tại thành phố Istanbul. Tháng 10/2003, Việt Nam nâng Tổng Lãnh sự quán Istanbul lên Đại sứ quán và chuyển về thủ đô Ankara.

Chiều 24/9/2025, giờ địa phương (rạng sáng 25/9, giờ Hà Nội), tại thành phố New York, Chủ tịch nước Lương Cường đã gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan. (Ảnh: TTXVN)

Trải qua gần 5 thập kỷ, quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ đang ngày càng phát triển tích cực.

Về chính trị-ngoại giao, Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ duy trì trao đổi đoàn thường xuyên ở các cấp. Chỉ trong năm 2025, Chủ tịch nước Lương Cường và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tại Đại hội đồng Liên hợp quốc (tháng 9/2025) và Hội nghị Thượng đỉnh G20 (tháng 11/2025), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải thăm chính thức Thổ Nhĩ Kỳ (tháng 9/2025), Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ thăm Việt Nam (9/2025), Chủ tịch Cơ quan Công nghiệp Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ thăm Việt Nam (10/2025)… Hai nước cũng đã thành lập các cơ chế hợp tác quan trọng như: Ủy ban hỗn hợp liên chính phủ và Tham vấn chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao.

Về kinh tế-thương mại, Thổ Nhĩ Kỳ liên tục trong nhiều năm là đối tác thương mại phi dầu mỏ lớn thứ hai của Việt Nam tại Trung Đông. Thổ Nhĩ Kỳ là một trong những nhà đầu tư hàng đầu của Việt Nam ở khu vực, trong khi Việt Nam là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ ở Đông Nam Á. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt gần 2,3 tỷ USD. Hãng hàng không quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ-Turkish Airlines mỗi tuần thực hiện 20 chuyến bay thẳng từ Việt Nam sang Thổ Nhĩ Kỳ và ngược lại. Hiện Thổ Nhĩ Kỳ có 49 dự án đầu tư vào Việt Nam với tổng số vốn gần 1,8 tỷ USD.

Hợp tác quốc phòng và khoa học công nghệ phục vụ quốc phòng có các bước phát triển vượt bậc. Trong năm 2025, hai nước đã ký 2 thỏa thuận quan trọng về hợp tác quốc phòng và hợp tác công nghiệp quốc phòng. Văn phòng Tùy viên Quốc phòng cũng vừa được thành lập tại mỗi nước.

Thời gian vừa qua, mối quan hệ Việt Nam-Thổ Nhĩ Kỳ phát triển tích cực trên kênh Quốc hội. Hai bên duy trì trao đổi đoàn, phối hợp tại Liên minh Nghị viện thế giới (IPU), Hội đồng Nghị viện châu Á (APA) và nhiều diễn đàn nghị viện khác. Hai nước đã thành lập Nhóm Nghị sĩ hữu nghị tại Quốc hội mỗi nước, Hội Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam-Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang trong quá trình thành lập.

Tình hữu nghị giữa hai nước còn được thể hiện qua tinh thần giúp đỡ nhau trong khó khăn, hoạn nạn. Việt Nam đã cử hai đoàn cứu hộ sang hỗ trợ người dân Thổ Nhĩ Kỳ trong thảm họa động đất đầu năm 2023. Hiện có khoảng 200 người Việt Nam đang sinh sống, học tập tại Thổ Nhĩ Kỳ. Mặc dù số lượng còn khiêm tốn song cộng đồng người Việt tại Thổ Nhĩ Kỳ đã và đang tích cực hội nhập vào đời sống sở tại, trở thành cầu nối hiệu quả cho quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước.

Phóng viên Báo Nhân Dân tác nghiệp trong trận động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ năm 2023.

Phóng viên: Trong bối cảnh Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ thúc đẩy quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt, trên nhiều lĩnh vực, theo Đại sứ, việc Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-152) tại Istanbul và tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ có ý nghĩa đặc biệt như thế nào?

Đại sứ Đặng Thị Thu Hà: Từ ngày 15-18/4/2026, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ tham dự Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-152) tại Istanbul và tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Việc Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Trần Thanh Mẫn tham dự kỳ họp Đại hội đồng IPU-152, một hoạt động ngoại giao nghị viện ở tầm cao, kết hợp đối ngoại đa phương và song phương, có ý nghĩa vô cùng quan trọng trên nhiều phương diện.

Hội đàm giữa Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng Việt Nam với Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ ngày 11/9/2025. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Trước hết, đây là chuyến công tác nước ngoài chính thức đầu tiên của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ngay sau thành công của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 và việc kiện toàn bộ máy Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhiệm kỳ mới. Đây là sự triển khai cụ thể đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng lần thứ XIV: độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; phát triển đường lối đối ngoại trong kỷ nguyên mới tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước. Đồng thời, đây cũng là hoạt động triển khai cụ thể các văn bản chỉ đạo quan trọng của Bộ Chính trị, Ban Bí thư liên quan đối ngoại và hội nhập quốc tế, đối ngoại đa phương, trong đó có đối ngoại Quốc hội.

Thêm vào đó, IPU-152 là hội nghị lớn nhất của các Chủ tịch Quốc hội thế giới trong năm 2026. Kể từ khi được kết nạp (năm 1979) đến nay, Quốc hội Việt Nam luôn là thành viên tích cực, tiên phong trong việc thúc đẩy các khuôn khổ hợp tác của Liên minh Nghị viện thế giới. Việt Nam luôn chủ động đưa ra nhiều sáng kiến thiết thực và sẵn sàng đồng hành cùng IPU và các quốc gia thành viên hiện thực hóa các mục tiêu duy trì hòa bình và phát triển bền vững toàn cầu. Sự hiện diện và tham dự tích cực, thực chất tại diễn đàn Liên minh Nghị viện thế giới giúp Việt Nam trực tiếp tham gia vào việc định hình các quy luật và chuẩn mực chung, tiếp tục khẳng định vị thế, vai trò, đóng góp tích cực, thực chất và có trách nhiệm của Việt Nam tại IPU và trong khuôn khổ Đại hội đồng IPU-152; khẳng định sự ủng hộ đối với chủ nghĩa đa phương và các thể chế đa phương; đồng thời thúc đẩy quan hệ song phương với các nước, các nghị viện thành viên IPU. Đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong các hoạt động ngoại giao nghị viện đa phương, nhằm thúc đẩy và bảo vệ các lợi ích của Việt Nam, đồng thời tham khảo quan điểm các nước về các vấn đề quốc tế và thể hiện quan điểm của Việt Nam về các mối quan tâm chung trên toàn cầu.

Ngoài ra, ở góc độ song phương, chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ góp phần củng cố hơn nữa mối quan hệ hữu nghị tốt đẹp giữa Việt Nam với Thổ Nhĩ Kỳ và các nước. Nhân dịp hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ tiến hành nhiều cuộc gặp gỡ, tiếp xúc với lãnh đạo IPU, các tổ chức quốc tế và nghị viện các nước, trao đổi các biện pháp nhằm thúc đẩy quan hệ và hợp tác. Đây cũng là cơ hội để chia sẻ về những thành tựu kinh tế-xã hội của Việt Nam, về đường lối đối ngoại của ta, về khát vọng phát triển của dân tộc ta trong kỷ nguyên vươn mình, đồng thời tăng cường đoàn kết, hợp tác quốc tế vì hòa bình và thịnh vượng cho mọi quốc gia, khu vực và thế giới.

Lễ tiễn Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân tại Sân bay quốc tế Nội Bài, Hà Nội. (Ảnh: TTXVN)

Phóng viên: Việt Nam sẽ có những đóng góp cụ thể nào tại Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-152), thưa Đại sứ?

Đại sứ Đặng Thị Thu Hà: Với chủ đề xuyên suốt "Nuôi dưỡng hy vọng, bảo đảm hòa bình và thực thi công lý cho các thế hệ tương lai", Đại hội đồng IPU-152 tập trung vào việc phát huy vai trò của ngoại giao nghị viện trong việc thúc đẩy các giải pháp hòa bình và giải quyết xung đột. Đại hội đồng sẽ thông qua các nghị quyết về tình trạng khẩn cấp và các vấn đề do Ủy ban thường trực về Hòa bình và An ninh quốc tế đưa ra với tiêu đề “Vai trò của các nghị viện trong việc thiết lập các cơ chế quản lý mạnh mẽ sau xung đột và khôi phục hòa bình công bằng và lâu dài” và các vấn đề của Ủy ban thường trực về Phát triển Bền vững với tiêu đề “Xây dựng nền kinh tế toàn cầu công bằng và bền vững: Vai trò của nghị viện trong chống chủ nghĩa bảo hộ, giảm thuế và ngăn chặn trốn thuế doanh nghiệp”.

Bên cạnh các vấn đề địa chính trị, chương trình nghị sự của IPU-152 cũng đi sâu vào các thách thức phát triển bền vững như biến đổi khí hậu và vấn đề đại dương, thúc đẩy đối thoại liên tôn giáo, trao quyền cho người khuyết tật và bảo vệ nhân quyền. Về mặt tổ chức nội bộ, trọng tâm của kỳ họp lần này là tiến hành bầu Tổng Thư ký mới và chính thức thông qua Chiến lược IPU giai đoạn 2027–2032, định hình tầm nhìn, cơ chế hợp tác đa phương và phương hướng hành động của liên minh trong thời gian tới.

Tại IPU-152, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ dự Lễ Khai mạc và phát biểu tại Phiên thảo luận chung về chủ đề: “Nuôi dưỡng hy vọng, bảo đảm hòa bình và bảo vệ công lý cho các thế hệ tương lai”, bày tỏ lập trường của Việt Nam đối với tình hình an ninh, chính trị và kinh tế-xã hội cũng như các thách thức của quốc tế và khu vực; nhấn mạnh yêu cầu củng cố niềm tin vào hòa bình, công lý, đề cao vai trò của nghị viện và hợp tác liên nghị viện trong giải quyết các thách thức hiện tại và định hình tương lai bền vững cho thế hệ sau; chia sẻ các thành tựu phát triển kinh tế quan trọng của đất nước ta sau hành trình 40 năm Đổi mới và tầm nhìn, định hướng, chiến lược phát triển đất nước, đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV; và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực lập pháp, giám sát và đẩy mạnh hợp tác đa phương.

Bên cạnh đó, các đại biểu của Quốc hội cũng sẽ tham dự các phiên thảo luận tại Hội đồng điều hành, các Ủy ban Thường trực về các vấn đề hòa bình và an ninh quốc tế, phát triển bền vững, dân chủ và nhân quyền, các vấn đề Liên hợp quốc, các diễn đàn Nghị sĩ trẻ, Địa chính trị châu Á-Thái Bình Dương; tham dự và phát biểu tại Tọa đàm “Công ước Liên hợp quốc về chống Tội phạm mạng: Góc nhìn nghị viện trong phê chuẩn và thực thi”, thể hiện vai trò chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác quốc tế về an ninh mạng, tiếp nối thành công đăng cai Lễ mở ký Công ước tại Hà Nội tháng 10 năm 2025.

Với chủ đề xuyên suốt "Nuôi dưỡng hy vọng, bảo đảm hòa bình và thực thi công lý cho các thế hệ tương lai", Đại hội đồng IPU-152 tập trung vào việc phát huy vai trò của ngoại giao nghị viện trong việc thúc đẩy các giải pháp hòa bình và giải quyết xung đột.

Quốc hội Việt Nam cũng sẽ cùng Nghị viện các nước thảo luận về lộ trình nâng cao năng lực lập pháp, giám sát và đẩy mạnh hợp tác đa phương; đề xuất một số định hướng, giải pháp củng cố chủ nghĩa đa phương, phát huy các giá trị cốt lõi và tầm quan trọng của hệ thống đa phương, các nguyên tắc của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, tăng cường hợp tác và đoàn kết quốc tế, đẩy mạnh hợp tác liên nghị viện trong hoàn thiện hệ thống pháp luật, giám sát thực thi và tạo điều kiện triển khai chính sách để bảo đảm công lý, công bằng xã hội, thúc đẩy phát triển, quản trị và hợp tác quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ mới nổi, vì hòa bình, phát triển bền vững của khu vực và thế giới.

Việt Nam cũng sẽ đóng góp ý kiến đối với các dự thảo Nghị quyết của IPU-152 về chủ đề: “Vai trò của các nghị viện trong việc thiết lập các cơ chế quản lý mạnh mẽ sau xung đột và khôi phục hòa bình công bằng và lâu dài” và “Xây dựng nền kinh tế toàn cầu công bằng và bền vững: Vai trò của nghị viện trong chống chủ nghĩa bảo hộ, giảm thuế và ngăn chặn trốn thuế doanh nghiệp” cũng như các chủ đề thảo luận về tình hình khẩn cấp.

Đại sứ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ Đặng Thị Thu Hà và ông Mehmet SÜLÜN, Phó Thống đốc Thành phố Istanbul tại chương trình "Xuân Quê hương 2026". (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ)

Phóng viên: Theo Đại sứ, chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lần này sẽ mở ra những cơ hội nào để thúc đẩy quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ?

Đại sứ Đặng Thị Thu Hà: Trong chuyến công tác đến Thổ Nhĩ Kỳ lần này, ngoài các hoạt động trong khuôn khổ IPU-152, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ có cuộc gặp với Chủ tịch Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều hoạt động khác như: Chủ trì Tọa đàm Đối thoại chính sách thúc đẩy hợp tác Việt Nam-Thổ Nhĩ Kỳ, gặp gỡ các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp, lãnh đạo địa phương, gặp gỡ các cán bộ nhân viên Đại sứ quán và cộng đồng người Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ...

Với sự tương đồng về các giá trị văn hóa, lịch sử, trên cơ sở hợp tác toàn diện hiện nay, mối quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ đang trên đà phát triển rất tích cực, với nhiều tiềm năng.

Lãnh đạo cấp cao hai nước được kỳ vọng sớm có chuyến thăm lẫn nhau để nâng cấp quan hệ lên tầm chiến lược. Hai bên đang thúc đẩy tổng thể quan hệ thông qua việc tăng cường trao đổi đoàn các cấp, các kênh, đồng thời tiếp tục triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện nay. Hai nước chủ trương nỗ lực đa dạng chuỗi cung ứng và tăng cường hợp tác thương mại, phát huy vai trò cửa ngõ chiến lược của nhau: Việt Nam sẵn sàng là cửa ngõ để Thổ Nhĩ Kỳ tiếp cận thị trường ASEAN, và Thổ Nhĩ Kỳ có thể là cửa ngõ để hàng hóa Việt Nam thâm nhập thị trường các nước Trung Đông, Nam Âu. Hai bên nhất trí làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hợp tác quốc phòng trên cơ sở triển khai hiệu quả các thỏa thuận đã ký kết, phù hợp với nhu cầu và khả năng của mỗi nước. Hai nước cũng có nhiều tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực khoa học-công nghệ, nông nghiệp công nghệ cao, hợp tác Halal, kết nối địa phương, giao lưu nhân dân, du lịch, văn hóa...

Tôi tin tưởng rằng chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lần này sẽ mở ra nhiều cơ hội mới và những động lực quan trọng nhằm tiếp tục thúc đẩy mối quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ giành được những thành công mới, đặc biệt trong bối cảnh hai nước đang hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1978-2028).

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Đại sứ!

KHÁNH LINH