Mô hình trồng lúa phù hợp vùng thiếu nguồn nước tưới

Mô hình ứng dụng công nghệ cơ giới hóa sạ hàng trên đất khô được triển khai tại Hợp tác xã (HTX) Xuân Tiến, xã Xuân Phú, từ đầu tháng 12/2025 cho vụ Đông Xuân 2025 - 2026, bước đầu cho thấy một số lợi ích về kỹ thuật, hiệu quả kinh tế, môi trường.

Theo kết quả tổng kết, mô hình canh tác này giúp giảm lượng giống 25% (tương đương giảm 20kg so với mức 80kg/ha trong canh tác truyền thống - sạ lan). Nhờ ứng dụng công nghệ sạ chính xác với hỗ trợ khí động “ghim” hạt giống vào đất kết hợp vùi phân, cùng hiệu ứng hàng biên; giúp tăng khả năng quang hợp, cây lúa trong mô hình phát triển tốt hơn ngay từ giai đoạn đầu. Ruộng lúa thông thoáng, tăng khả năng trao đổi oxy, hạn chế sâu bệnh và giảm nguy cơ đổ ngã khi thu hoạch.

Theo đánh giá của nông dân tại HTX Xuân Tiến, năng suất lúa trong mô hình sạ hàng kết hợp vùi phân (NPK) tăng khoảng 15 - 20% so với phương pháp sạ lan truyền thống.

Phát biểu tại sự kiện, PGS. TS Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia IRRI cho rằng, công nghệ sạ hàng trên đất khô đã chứng minh tiềm năng rõ rệt trong điều kiện sản xuất lúa tại các vùng đất cao, nơi nguồn nước còn hạn chế. Sạ khô không cần ngập nước lúc xuống giống, giúp tiết kiệm nước đáng kể (thường trên 20%) và có thể giảm đến 30% phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa, đồng thời hạn chế rủi ro dịch bệnh, giảm tổn thất sau thu hoạch và tăng năng suất lên đến 20%.

Theo đại diện Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam, công nghệ này phù hợp với các vùng sản xuất phụ thuộc vào nước mưa hoặc chưa chủ động nguồn nước tưới như khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực tài nguyên nước ngày càng gia tăng, đây được xem là giải pháp có tính thực tiễn cao, góp phần thúc đẩy chuyển đổi sang hệ thống canh tác lúa hiệu quả cao, bền vững và phát thải thấp tại Việt Nam.

Đại diện Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Nai cho rằng, trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững và giảm phát thải, việc đưa cơ giới hóa và tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất là yêu cầu cấp thiết.

Đánh giá về tiềm năng mô hình, đại diện Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, kết quả bước đầu là rất tích cực, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải. Trung tâm sẽ xem xét đưa công nghệ này vào các chương trình hoạt động và phối hợp các địa phương để từng bước nhân rộng trong thời gian tới.

Nguyễn Hạnh