Mô hình nào cho Trung tâm Tài chính quốc tế TP Hồ Chí Minh?

Thành phố Hồ Chí Minh đang xây dựng cơ sở hạ tầng Trung tâm Tài chính quốc tế trải dài từ phường Sài Gòn qua Thủ Thiêm. Ảnh: Nguyễn Lê

Nền tảng định hình trung tâm tài chính quốc tế

Theo Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh (trực thuộc UBND thành phố Hồ Chí Minh), đến cuối năm 2020, thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 873 doanh nghiệp đang hoạt động trong ngành dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, chiếm 24% tổng số doanh nghiệp lĩnh vực này của cả nước.

Đây phần lớn là doanh nghiệp tài chính (610 doanh nghiệp, chiếm gần 70%). Với ngành ngân hàng, đến cuối năm 2020, có 2.164 đơn vị tổ chức tín dụng hoạt động trên địa bàn. Mật độ tập trung của các định chế tài chính trên địa bàn thành phố hiện vào loại cao nhất so với các địa phương khác trên cả nước.

Thành phố Hồ Chí Minh cũng là hệ sinh thái Fintech hàng đầu của Việt Nam với trên 50% công ty khởi nghiệp fintech của quốc gia. Theo báo cáo hệ sinh thái khởi nghiệp StartupBlink năm 2023, hệ sinh thái fintech của Việt Nam đứng thứ 53 trên toàn cầu. Thành phố Hồ Chí Minh có nền tảng vững chắc để trở thành trung tâm dịch vụ tài chính số của nước ta.

Thành phố Hồ Chí Minh có hoạt động kinh tế sôi động ngay cả ban đêm. Ảnh: Nguyễn Lê

Tuy nhiên, theo xếp hạng Chỉ số trung tâm tài chính toàn cầu (GFCI), thành phố Hồ Chí Minh hiện tại đang xếp hạng thấp hơn so với các Trung tâm Tài chính toàn cầu lớn trên tất cả các khía cạnh về năng lực cạnh tranh (bao gồm 5 khía cạnh chính: môi trường kinh doanh, nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng, độ phát triển lĩnh vực tài chính và danh tiếng).

Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Hồ Chí Minh cho biết, có nhiều con đường khác nhau để xây dựng trung tâm tài chính toàn cầu, nhưng ở giai đoạn đầu, các trung tâm tài chính cần tập trung chuyên môn hóa vào thị trường và các sản phẩm có thế mạnh cạnh tranh. Thành phố Hồ Chí Minh đang ở giai đoạn đầu tiên của hành trình này, rất cần tham vấn các tổ chức, chuyên gia trong và ngoài nước để định hướng mô hình hoạt động của Trung tâm Tài chính quốc tế tối ưu.

Xây dựng mô hình tùy chỉnh, chú trọng khác biệt

Theo các chuyên gia từ GFCI, thành phố Hồ Chí Minh cần phát triển tất cả các khía cạnh để vươn lên trong bảng xếp hạng và trở thành một Trung tâm Tài chính toàn cầu. Đặc biệt, 3 khía cạnh chính thành phố Hồ Chí Minh cần chú trọng xây dựng, gồm: Môi trường thân thiện với doanh nghiệp; các định chế tài chính uy tín; nguồn nhân lực trình độ cao để thúc đẩy tăng trưởng. Việc tạo điều kiện cho sự luân chuyển của dòng vốn là rất quan trọng để xây dựng một thị trường mạnh mẽ và hấp dẫn.

Lượng luân chuyển hàng hóa qua cảng thành phố Hồ Chí Minh lớn nhất cả nước, nên có tiềm năng rất lớn phát triển sản phẩm tài chính hàng hải. Ảnh: SNP

Còn theo Boston Consulting Group (công ty tư vấn chiến lược có trụ sở chính tại Hoa Kỳ, viết tắt BCG), xây dựng Trung tâm Tài chính là một hành trình kéo dài 20 - 30 năm. Trong đó, trong 3 - 5 năm đầu tiên là tối quan trọng để xây dựng nền tảng trung tâm tài chính và phát triển các yếu tố khác biệt. Thành phố nên xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế theo mô hình tùy chỉnh, kết hợp đặc thù Việt Nam và kinh nghiệm từ mô hình của Thượng Hải (Trung Quốc) hay sự linh hoạt của Astana (Kazakhstan).

BCG gợi ý 3 giai đoạn phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh, gồm: Giai đoạn 1, hoạt động huy động vốn cho khách hàng định chế, thanh toán xuyên biên giới và tín dụng thương mại, ngân hàng số, thí điểm fintech, thiết lập thị trường giao dịch hàng hóa; giai đoạn 2, mở rộng thị trường (niêm yết xuyên biên giới, cho vay vốn lưu động bằng USD) và sản phẩm phái sinh; giai đoạn 3, định hình trung tâm tài chính hoàn chỉnh, bao gồm dịch vụ quản lý tài sản cho khu vực, các sản phẩm phái sinh nâng cao và hệ sinh thái tài sản số.

Nguồn vốn huy động trên sàn HOSE (Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh) rất lớn. Ảnh: HOSE

Ông Arnaud Ginolin, Giám đốc điều hành Hội đồng thành viên BCG cho rằng, thành phố Hồ Chí Minh có thể phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế dựa trên 4 nhóm sản phẩm - dịch vụ chính, gồm: Thị trường vốn quốc tế; tài chính phục vụ thương mại quốc tế; ngân hàng số và fintech; các sản phẩm ngách (giao dịch hàng hóa, tài chính xanh, tài chính hàng hải). Thành phố Hồ Chí Minh cũng có thể phát triển chuyên môn hóa fintech phù hợp với nhu cầu quốc tế và nội địa, dựa trên thế mạnh hiện có và chính sách cởi mở.

Còn ông Hoàng Đức Trung, Giám đốc VinaCapital Venture (quỹ đầu tư mạo hiểm thuộc Tập đoàn VinaCapital) đề xuất Trung tâm Tài chính quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh nên thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm, Nhà nước tham gia như một cổ đông chiến lược, giữ vai trò dẫn dắt. Song song đó, thành phố xây dựng chính sách thu hút nguồn vốn tư nhân đầu tư vào quỹ này.

Nhiều chuyên gia cho rằng, đối với thị trường tài chính còn non trẻ, thành phố Hồ Chí Minh xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế bằng phương pháp tiếp cận theo giai đoạn để xây dựng nền tảng và mở rộng quy mô.

BCG khuyến nghị cơ cấu tổ chức cho cơ quan thực thi Trung tâm Tài chính quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh: Thành lập Công ty Trung tâm Tài chính thành phố Hồ Chí Minh (100% vốn nhà nước) và Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế thành phố Hồ Chí Minh trực thuộc UBND thành phố Hồ Chí Minh, qua đó triển khai 5 nhóm công việc trọng tâm, gồm: Thiết kế khung chính sách và xây dựng sản phẩm; marketing và phát triển kinh doanh; phát triển công nghệ và số hóa hệ thống; phát triển không gian và hệ sinh thái; xây dựng tháp kiểm soát và văn phòng quản lý dự án.

Nguyễn Lê