Microsoft chỉ ra 40 công việc dễ bị AI thay thế, trong đó có cả giáo viên, biên dịch

AI tạo sinh đang bước sâu vào các công việc dựa trên xử lý thông tin, từ viết lách, nghiên cứu đến bán hàng và giáo dục. Ảnh: Shutterstock

Một nghiên cứu mới từ các nhà khoa học của Microsoft đang thu hút sự chú ý rộng rãi khi chỉ ra 40 nghề nghiệp có mức độ “phơi nhiễm” cao nhất với trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh. Đáng chú ý, danh sách này không chỉ bao gồm các công việc văn phòng truyền thống mà còn có cả giáo viên, nhà báo, nhà nghiên cứu và nhiều nghề đòi hỏi bằng đại học - những lĩnh vực vốn từng được xem là tương đối ổn định.

AI không “xóa sổ” việc làm, nhưng đang tái định hình công việc

Báo cáo dựa trên phân tích 200.000 cuộc hội thoại thực tế của người dùng Copilot, kết hợp với dữ liệu nghề nghiệp, nhằm đo lường mức độ tương đồng giữa các nhiệm vụ công việc và khả năng hiện tại của AI tạo sinh. Những nghề có “điểm ứng dụng AI” cao là các công việc mà phần lớn nhiệm vụ có thể được AI hỗ trợ hoặc thực hiện một phần.

Microsoft nhấn mạnh rằng “mức độ ứng dụng AI cao” không đồng nghĩa các nghề này chắc chắn sẽ biến mất. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang điều chỉnh chiến lược nhân sự để tận dụng công nghệ, nghiên cứu này được xem như một chỉ dấu quan trọng về những lĩnh vực chịu tác động mạnh trong ngắn và trung hạn.

Sự tham gia của AI tạo sinh làm dấy lên câu hỏi lớn về mức độ ổn định của nhiều nghề từng được xem là “an toàn”. Ảnh: iStock

Theo đó, biên - phiên dịch, nhà sử học, nhà văn, biên tập viên, nhà báo, chuyên viên phân tích quản lý, chuyên gia quan hệ công chúng, nhân viên chăm sóc khách hàng và đại diện bán hàng nằm trong nhóm có mức phơi nhiễm cao nhất. Đây chủ yếu là các nghề lao động tri thức, xoay quanh xử lý thông tin, viết, nghiên cứu, tổng hợp và giao tiếp - những năng lực cốt lõi của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).

Nhóm nghiên cứu lưu ý, AI hiện hỗ trợ tốt các nhiệm vụ riêng lẻ như soạn thảo văn bản, tóm tắt, phân tích dữ liệu cơ bản hay trả lời câu hỏi, nhưng chưa thể thực hiện trọn vẹn một nghề độc lập. Tuy vậy, khi các doanh nghiệp tích hợp AI vào quy trình làm việc, cấu trúc công việc và nhu cầu nhân lực có thể thay đổi đáng kể.

Sức ép từ thực tiễn thị trường lao động

Kết quả nghiên cứu xuất hiện trong bối cảnh nhiều tập đoàn công nghệ và dịch vụ công khai đẩy mạnh tự động hóa. Một số doanh nghiệp đã tạm dừng tuyển mới hoặc cắt giảm vị trí, với kỳ vọng AI sẽ đảm nhiệm một phần công việc trong vài năm tới. Điều này làm gia tăng lo ngại trong lực lượng lao động, đặc biệt là nhóm làm việc văn phòng và mới gia nhập thị trường.

Đáng chú ý, nhiều nghề trong nhóm “phơi nhiễm cao” thường yêu cầu bằng cử nhân. Theo các nhà nghiên cứu, điều này cho thấy bằng cấp đại học, vốn lâu nay được xem là “tấm vé an toàn” không còn là yếu tố bảo đảm trước làn sóng chuyển đổi công nghệ.

Bằng cấp đại học không còn là yếu tố bảo đảm trước làn sóng chuyển đổi công nghệ. Ảnh: Getty Images

“Chúng tôi ghi nhận mức độ ứng dụng AI cao hơn ở các nghề yêu cầu bằng cử nhân so với các nghề có yêu cầu học vấn thấp hơn”, nhóm tác giả viết. Nhận định này phản ánh thực tế rằng AI tạo sinh đặc biệt mạnh ở các nhiệm vụ mang tính ngôn ngữ và phân tích - vốn phổ biến trong nhóm nghề tri thức.

Giáo dục và truyền thông không nằm ngoài xu thế

Một điểm đáng chú ý là lĩnh vực giáo dục cũng xuất hiện trong danh sách. Dù kịch bản “giáo viên AI” thay thế hoàn toàn con người còn xa vời, công nghệ có thể thay đổi cách giảng dạy, thiết kế bài giảng, chấm điểm và hỗ trợ học tập cá nhân hóa.

Tương tự, các nghề trong truyền thông như nhà báo, biên tập viên, người viết nội dung kỹ thuật hay chuyên viên quan hệ công chúng cũng chịu tác động rõ rệt. AI có thể hỗ trợ soạn thảo, chỉnh sửa, phân tích dữ liệu và theo dõi xu hướng, qua đó làm thay đổi yêu cầu kỹ năng và quy mô nhân sự.

Hàng chục công việc đang đứng trước nguy cơ bị cắt giảm do trí tuệ nhân tạo, nhưng nhiều công việc khác sẽ được giữ lại. Ảnh: Getty

Những nghề ít bị ảnh hưởng: Lao động thủ công và vận hành thiết bị

Ở chiều ngược lại, nhóm nghề ít chịu tác động của AI tạo sinh chủ yếu là các công việc đòi hỏi thao tác vật lý trực tiếp và vận hành thiết bị chuyên dụng. Các công việc này khó tự động hóa bằng mô hình ngôn ngữ, dù trong tương lai vẫn có thể chịu tác động từ các dạng AI khác như robot hoặc hệ thống điều khiển tự động.

Tương lai việc làm: Thích nghi hơn là đối đầu

Lãnh đạo nhiều tập đoàn công nghệ cho rằng AI sẽ ảnh hưởng đến mọi nghề theo cách này hay cách khác. Tuy nhiên, thay vì thay thế hoàn toàn, xu hướng chủ đạo có thể là tái cấu trúc công việc, trong đó con người và AI phối hợp.

Đại diện nhóm nghiên cứu Microsoft cho biết mục tiêu của họ là xác định nơi AI có thể thay đổi cách công việc được thực hiện, chứ không khẳng định việc làm sẽ biến mất. Theo đó, việc nâng cao kỹ năng số, khả năng làm việc với AI và các kỹ năng mềm như tư duy phản biện, sáng tạo và giao tiếp phức tạp được xem là hướng thích ứng quan trọng.

Việc nâng cao kỹ năng số, khả năng làm việc với AI và các kỹ năng mềm được xem là hướng thích ứng quan trọng trong kỷ nguyên AI.

Nghiên cứu cũng thừa nhận phạm vi đo lường hiện chỉ tập trung vào AI tạo sinh. Các ứng dụng AI khác, như hệ thống tự lái hay tự động hóa công nghiệp, có thể tác động tới những nhóm nghề khác trong tương lai.

Trong bối cảnh chuyển đổi công nghệ diễn ra nhanh, bức tranh việc làm không chỉ là câu chuyện mất hay còn việc làm, mà là sự dịch chuyển về nội dung công việc, kỹ năng yêu cầu và cách con người tương tác với công nghệ trong môi trường lao động mới.

Hồng Nhung