Messi - khi một cầu thủ trở thành biểu tượng văn hóa toàn cầu

Tôi yêu mến Messi từ rất nhiều năm. Không chỉ vì anh là một thiên tài bóng đá, mà bởi ở anh có một vẻ đẹp hiếm có: Vẻ đẹp của tài năng được nâng đỡ bởi nhân cách; của vinh quang không làm mất đi sự giản dị; của đỉnh cao thế giới nhưng vẫn giữ được dáng vẻ một người cha, một người chồng, một người con của đất nước Argentina.

Tài năng lớn và nhân cách khiêm nhường

Trong bóng đá hiện đại, nơi danh tiếng, tiền bạc và truyền thông có thể đẩy một con người rất nhanh vào hào quang chói lòa, Messi lại chọn cho mình một cách hiện diện khác. Anh không ồn ào, không cố chứng minh mình vĩ đại bằng những tuyên bố lớn lao. Anh làm điều đó bằng sự bền bỉ, bằng kỷ luật, bằng niềm vui chơi bóng tưởng như rất trẻ thơ nhưng được tôi luyện qua bao nhiêu thất bại, nước mắt và áp lực.

Messi với kỷ lục 19 bàn thắng trong lịch sử World Cup. Ảnh: FIFA

Messi không chỉ là một cầu thủ. Anh đã trở thành một biểu tượng văn hóa toàn cầu, bởi thế giới nhìn thấy trong anh không chỉ một nghệ sĩ sân cỏ, mà còn thấy một mẫu hình con người đáng quý của thời đại: Tài năng nhưng không kiêu ngạo; nổi tiếng nhưng không đánh mất gốc rễ; thành công nhưng vẫn biết mình thuộc về đâu.

Điều làm tôi xúc động nhất ở Messi là tình yêu đất nước. Đã có lúc anh bị nghi ngờ, bị chỉ trích, đã có những thất bại cùng đội tuyển Argentina tưởng như trở thành vết thương không lành. Nhưng Messi không quay lưng. Anh tiếp tục trở lại, tiếp tục gánh trách nhiệm, tiếp tục đặt màu áo quốc gia lên trên sự bình yên cá nhân. Khi anh cùng Argentina chạm tới vinh quang World Cup, cả thế giới không chỉ thấy một nhà vô địch, mà thấy một con người đã hoàn tất lời hẹn với quê hương mình.

Ở Messi, hình ảnh gia đình cũng là một phần rất đẹp của biểu tượng ấy. Giữa đời sống bóng đá luôn bị soi chiếu bởi hàng triệu ánh mắt, anh vẫn giữ cho mình một thế giới riêng bình dị. Người ta thấy phía sau siêu sao toàn cầu là một con người rất đời thường, sống ấm áp với vợ con, trân trọng mái nhà, tình yêu thương và sự thủy chung. Chính sự đời thường ấy làm cho sự vĩ đại của Messi trở nên gần gũi hơn.

Lionel Messi xúc động bật khóc sau khi ghi bàn trong trận gặp Algeria. Ảnh chụp màn hình

Từ Messi nghĩ về sức mạnh mềm và khát vọng phát triển

Sau trận đấu với Jordan, nhìn Messi tiếp tục ghi dấu ấn, tôi lại nghĩ nhiều hơn đến ý nghĩa của những biểu tượng trong đời sống hôm nay. Một đất nước muốn phát triển trong kỷ nguyên mới không chỉ cần tài nguyên, công nghệ, vốn đầu tư hay hạ tầng hiện đại. Một đất nước còn cần những biểu tượng tích cực để khơi dậy niềm tin, nuôi dưỡng khát vọng, tạo cảm hứng cho con người vượt qua giới hạn của chính mình.

Từ một cậu bé nhỏ con ở Rosario, từng đối diện với những giới hạn thể chất và thử thách rất sớm của cuộc đời, Messi đã đi đến đỉnh cao bằng lao động nghiêm túc. Câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng phát triển không bao giờ chỉ là kết quả của may mắn. Phát triển là quá trình phát hiện, nuôi dưỡng, bảo vệ và trao cơ hội cho tài năng. Một quốc gia muốn vươn lên phải biết trân trọng những "Messi" trong mọi lĩnh vực: Khoa học, giáo dục, văn hóa, nghệ thuật, công nghệ, thể thao, kinh tế.

Nhưng Messi cũng cho thấy một điều quan trọng khác: Tài năng chỉ thật sự trở thành giá trị lớn khi gắn với đạo đức, trách nhiệm và sự phụng sự. Thế giới có rất nhiều người giỏi, nhưng không phải ai cũng trở thành biểu tượng. Biểu tượng được hình thành khi tài năng chạm vào phần tốt đẹp trong tâm hồn cộng đồng. Messi khiến người ta yêu mến không chỉ vì anh ghi bàn, mà vì anh làm cho người ta tin rằng sự tử tế vẫn có sức mạnh; rằng khiêm tốn không làm con người nhỏ đi; rằng gia đình, quê hương và lòng trung thành vẫn là những giá trị bền vững trong một thế giới đầy biến động.

Messi chính thức xác lập kỷ lục ghi nhiều bàn nhất trong lịch sử World Cup. Ảnh: AFP

Argentina không chỉ được nhắc đến bởi tango, văn chương hay lịch sử. Argentina còn được nhắc đến bởi Maradona, rồi Messi. Những con người ấy làm cho màu cờ, bài hát, ngôn ngữ và niềm kiêu hãnh của đất nước mình được thế giới biết đến bằng con đường đặc biệt: Con đường của văn hóa đại chúng, của thể thao, của cảm xúc nhân loại. Đó cũng là một gợi mở đáng suy nghĩ cho mọi quốc gia: Muốn đi ra thế giới, không chỉ cần nền kinh tế mạnh, mà còn cần những biểu tượng văn hóa có khả năng chạm đến trái tim thế giới.

Việt Nam đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới, với khát vọng hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc. Trong hành trình ấy, chúng ta càng cần kiến tạo môi trường để tài năng được tỏa sáng, để văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, để mỗi con người Việt Nam, dù ở lĩnh vực nào, cũng có thể đóng góp vào hình ảnh đất nước. Một vận động viên, một nghệ sĩ, một nhà khoa học, một doanh nhân, một người thầy, một người trẻ khởi nghiệp nếu được nuôi dưỡng đúng cách đều có thể trở thành đại sứ văn hóa của quốc gia.

Messi không dạy chúng ta bằng bài giảng. Anh dạy bằng đời sống của mình. Anh nhắc rằng muốn đi xa phải bắt đầu từ sự nghiêm túc với từng việc nhỏ; muốn được yêu mến lâu dài phải biết giữ phẩm chất; muốn trở thành biểu tượng phải vượt qua cái tôi cá nhân để sống vì điều lớn hơn mình.

Vì thế, với tôi, Messi không chỉ là một thiên tài bóng đá. Anh là một biểu tượng văn hóa toàn cầu - biểu tượng của tài năng, khiêm nhường, tình yêu gia đình, lòng yêu nước và khát vọng vượt lên chính mình. Trong thời đại mà thế giới rất cần những giá trị tích cực để kết nối con người, Messi nhắc chúng ta rằng cái đẹp vẫn có sức mạnh. Và đôi khi, chỉ một cú sút, một nụ cười, một dáng chạy lặng lẽ trên sân cỏ cũng có thể làm bừng sáng niềm tin của hàng triệu trái tim.

"Messi nhắc chúng ta rằng muốn đi xa phải bắt đầu từ sự nghiêm túc với từng việc nhỏ; muốn được yêu mến lâu dài phải biết giữ phẩm chất; muốn trở thành biểu tượng phải vượt qua cái tôi cá nhân để sống vì điều lớn hơn mình" - PGS-TS Bùi Hoài Sơn.

PGS-TS Bùi Hoài Sơn