'Mặt trận số' Quảng Trị-Từ áp lực đổi mới đến khát vọng gần dân - Bài 1: Chuyển đổi số và những thách thức

Khi không gian quản lý mở rộng nhưng nhân lực tinh gọn, chuyển đổi số (CĐS) trở thành yêu cầu cấp bách. Thế nhưng, hành trình số hóa công tác mặt trận trên địa bàn tỉnh đang đối mặt với những “điểm nghẽn” cố hữu: Rào cản công nghệ của người dân, sự lúng túng của đội ngũ cán bộ và bài toán thiếu hụt nguồn lực tài chính.

Bài toán từ thực tiễn

Tập huấn kiến thức chuyển đổi số trong công tác mặt trận - Ảnh: N.P

Kể từ ngày địa phương sáp nhập, quãng đường từ nhà ông Hồ Văn Phước, ở xã Lìa đến trụ sở UBND xã bỗng dài hơn trước. Để giải quyết một thủ tục hành chính, ông phải thức dậy từ tinh mơ, cậy nhờ người thân chở đến Trung tâm Phục vụ hành chính công để được hướng dẫn trực tiếp. Đối với ông Phước và phần lớn người dân vùng cao, đó là lựa chọn tối ưu khi cơ hội tiếp cận các nền tảng số vẫn còn hạn hẹp.

Không chỉ người dân gặp khó, đội ngũ cán bộ mặt trận ở cơ sở cũng gặp nhiều khó khăn khi đối mặt với khối lượng công việc tăng đột biến. Địa bàn mở rộng, số lượng khu dân cư tăng lên, trong khi yêu cầu xử lý văn bản, báo cáo và cập nhật dữ liệu trên môi trường số đòi hỏi phải vừa nhanh, vừa đồng bộ. Thực tế này đòi hỏi phải thay đổi phương thức làm việc của cán bộ. Hệ thống mặt trận cần một công cụ kết nối đa chiều, nhanh chóng và chính xác để lắng nghe ý kiến người dân, triển khai các cuộc vận động mà không bị nghẽn thông tin. Đó là lý do để Đề án CĐS của hệ thống MTTQVN tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2025-2030 ra đời.

Ngay từ đầu tháng 7/2025, Ban Thường trực Ủy ban MTTQVN tỉnh đã ban hành nhiều kế hoạch, chương trình cụ thể nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. CĐS được xác định là một trong những khâu đột phá cốt lõi của Mặt trận tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030, bắt đầu từ việc thay đổi tư duy, nâng cao kỹ năng số cho cán bộ và đưa công nghệ bén rễ vào đời sống Nhân dân.

“Nút thắt” từ nhân lực và hạ tầng

Đoàn viên, thanh niên hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh - Ảnh: N.P

Dù quyết tâm chính trị cao, song hành trình CĐS của mặt trận các cấp trên địa bàn tỉnh cũng đối mặt với không ít rào cản từ thực tế.

Ở tuổi 67, bà Nguyễn Thị Lý, thôn Cam Vũ 1, xã Hiếu Giang chật vật học cách sử dụng điện thoại thông minh. Bà Lý chia sẻ: “Muốn ra chợ mua quả chanh, tôi dùng tiền mặt sẽ nhanh hơn là loay hoay với chiếc điện thoại. Dù được đoàn thanh niên hướng dẫn mấy lần nhưng đến bây giờ tôi vẫn chưa thể thao tác thành thạo...”.

Câu chuyện của bà Lý phản ánh một bộ phận không nhỏ người dân, đặc biệt là người cao tuổi và cư dân vùng khó khăn còn hạn chế trong tiếp cận công nghệ. Thói quen dùng tiền mặt khiến tỉ lệ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, tài khoản định danh hay thanh toán điện tử tăng trưởng nhưng chưa đồng đều giữa các vùng miền.

Không chỉ người dân, hiện một bộ phận cán bộ cơ sở vẫn còn hạn chế về kỹ năng sử dụng phần mềm tác nghiệp, chữ ký số, nền tảng số và ứng dụng AI. Việc khai thác các hệ thống dữ liệu dùng chung tại một số đơn vị chưa thường xuyên, hiệu quả chưa cao.

Bà Nguyễn Thị Phương Liễu, Chủ tịch Ủy ban MTTQVN xã Diên Sanh cho hay: “Lâu nay hội họp, trao đổi với dân, cán bộ cơ sở hầu như thực hiện trực tiếp hoặc thủ công. Khi chuyển sang môi trường số, từ tiếp nhận văn bản đến tuyên truyền trên mạng xã hội, chúng tôi gặp rất nhiều áp lực”.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thùy Liên, Chủ tịch Ủy ban MTTQVN xã Đồng Lê cho biết, phạm vi quản lý rộng, việc nhiều nhưng trình độ công nghệ của cán bộ MTTQ và các tổ chức đoàn thể, nhất là ở khu dân cư, vẫn còn hạn chế. Công tác cập nhật dữ liệu, số hóa hồ sơ, chế độ thông tin báo cáo và phối hợp triển khai nhiệm vụ CĐS giữa một số cơ quan, đơn vị có thời điểm còn chậm; việc tổng hợp số liệu ở cơ sở chưa kịp thời đã ảnh hưởng đến tiến độ theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của cán bộ.

Khó khăn chồng chất khi hiện nay chưa có nguồn kinh phí riêng dành cho công tác ứng dụng công nghệ thông tin và CĐS. Kinh phí để duy trì phần mềm, sửa chữa thiết bị, bảo trì hạ tầng mạng thiếu hụt. Hiện nhiều địa phương kinh phí hoạt động quá thấp, không đủ sức trang bị hạ tầng số căn bản, trong khi cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa vẫn chưa được khơi thông. Đây là những “điểm nghẽn” cốt lõi làm chậm tiến độ và giảm chất lượng triển khai CĐS tại cơ sở.

Trúc Phương - Nguyễn Phong

>>>Bài 2: Hành trình chuyển mình vươn tới “Mặt trận số”