Malaysia thúc đẩy tham vọng tự chủ tên lửa sau sự cố với Na Uy

Tháng 12/2026, Hải quân Hoàng gia Malaysia dự kiến tiếp nhận tàu hộ vệ KD Maharaja Lela, chiếc đầu tiên thuộc lớp tàu cùng tên. Đây được xem là dự án hiện đại hóa hải quân quan trọng nhất của quốc gia này. Tuy nhiên, con tàu sẽ đi vào biên chế trong tình trạng thiếu hụt hỏa lực dẫn đường tầm xa do những biến cố liên quan đến hợp đồng vũ khí quốc tế.

Bê bối kéo dài và sự cố hủy hợp đồng phút chót

Chương trình đóng tàu lớp Maharaja Lela từ lâu đã bị bao phủ bởi các bê bối quản lý. Ban đầu, dự án có ngân sách 9 tỉ ringgit (khoảng 2,1 tỉ USD) cho 6 tàu, nhưng sau nhiều năm chậm trễ và thất thoát tài chính, số lượng tàu đã giảm xuống còn 5 chiếc trong khi chi phí đội lên tới 11,2 tỉ ringgit. Dù con tàu đầu tiên đã bắt đầu thử nghiệm trên biển vào đầu năm 2026, một thách thức mới lại xuất hiện từ phía nhà cung cấp vũ khí.

Tàu KD Maharaja Lela chạy thử trên biển. Ảnh: LUNAS.

Malaysia từng lựa chọn tên lửa Naval Strike Missile (NSM) của tập đoàn Kongsberg (Na Uy) làm vũ khí tấn công chủ lực. Tuy nhiên, vào tháng 5/2026, khi Malaysia đã thanh toán 95% giá trị hợp đồng, Oslo bất ngờ thu hồi giấy phép xuất khẩu. Lý do chính thức được đưa ra là chính sách kiểm soát vũ khí thắt chặt, chỉ ưu tiên các đồng minh NATO. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định áp lực từ Quy chế Buôn bán Vũ khí Quốc tế (ITAR) của Mỹ đối với các linh kiện con quay hồi chuyển trong tên lửa mới là nguyên nhân cốt lõi.

Nỗ lực tìm kiếm phương án thay thế cấp bách

Để khỏa lấp lỗ hổng hỏa lực, Bộ Quốc phòng Malaysia đang khẩn trương đánh giá các loại tên lửa chống hạm khác. Danh sách ứng viên rút gọn bao gồm:

ATMACA (Thổ Nhĩ Kỳ): Dòng tên lửa hiện đại với khả năng tác chiến linh hoạt.
Haeseong/C-Star (Hàn Quốc): Có độ tương thích cao với các hệ thống phương Tây.
Exocet MM40 Block 3 (Pháp): Loại tên lửa quen thuộc với hải quân nhiều nước Đông Nam Á.
RBS-15 (Thụy Điển): Ứng viên tiềm năng từ Bắc Âu với khả năng kháng nhiễu tốt.

Quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào tốc độ bàn giao và khả năng tích hợp hệ thống điều khiển hỏa lực trên tàu Maharaja Lela mà không cần sự can thiệp quá sâu từ phía Mỹ hay Na Uy.

Lộ trình tự chủ công nghệ tên lửa nội địa

Sự cố với Na Uy đã thúc đẩy Malaysia thay đổi hoàn toàn chiến lược quốc phòng. Thay vì phụ thuộc vào nhập khẩu, nước này bắt đầu triển khai kế hoạch sản xuất đạn dược và tên lửa trong nước thông qua liên doanh giữa Weststar Defence Industries (WDI) và Rocket Technologies International (RTI) từ Australia.

Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác giữa WDI và RTI. Ảnh: Weststar Defence Industries.

Dự án dự kiến khởi động vào năm 2028, tập trung vào việc chuyển giao dây chuyền sản xuất rocket trước khi tiến tới chế tạo các dòng tên lửa phức tạp hơn sau hai năm. Đây là nỗ lực nhằm xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp quốc phòng bền vững, giảm thiểu rủi ro bị đình chỉ cung cấp vũ khí do biến động địa chính trị.

Mô hình tên lửa VCM của Việt Nam: Bài học về làm chủ công nghệ lõi

Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam được xem là hình mẫu tiêu biểu cho việc tự chủ năng lực tên lửa chống hạm. Tại Triển lãm Quốc phòng Việt Nam 2024, Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) đã ra mắt dòng tên lửa VCM và tổ hợp phòng thủ bờ biển VCS-01 "Trường Sơn".

Tổ hợp phòng thủ bờ biển "Trường Sơn" tại Triển lãm Quốc phòng Việt Nam 2024. Ảnh: Minh Trí

Khác với việc chỉ lắp ráp, Việt Nam đã tiến tới làm chủ các thành phần quan trọng nhất của tên lửa. Viện Hàng không Vũ trụ Viettel đã phát triển thành công động cơ phản lực VTJ-320, trong khi Trung tâm Radar công bố đầu tự dẫn VASK-03. Việc kiểm soát được "công nghệ lõi" cho phép Việt Nam tùy biến các biến thể tên lửa cho nhiều nền tảng khác nhau, từ xe phóng cơ động trên bờ đến tàu chiến mặt nước.

Linh kiện tên lửa do Viettel chế tạo, được trưng bày ở Triển lãm Quốc phòng Việt Nam 2024. Ảnh: Minh Trí

Sự thành công của dòng tên lửa VCM, hiện đã được trang bị cho các đơn vị như Lữ đoàn 679 (Vùng 1 Hải quân) và Lữ đoàn 680 (Vùng 3 Hải quân), minh chứng cho một lộ trình bài bản: từ học hỏi, bảo dưỡng vũ khí ngoại biên (hệ thống Kh-35) đến tự nghiên cứu và sản xuất hoàn chỉnh.

Tên lửa chống hạm VCM phóng từ tàu chiến. Ảnh: VTV.

Đối với Malaysia, câu chuyện của Việt Nam là minh chứng thực tế rằng một quốc gia Đông Nam Á hoàn toàn có thể tự chủ vũ khí chiến lược nếu có quyết tâm và lộ trình công nghệ dài hạn. Dù con đường từ sản xuất rocket đến tên lửa hành trình còn nhiều thử thách, nhưng đây là hướng đi tất yếu để đảm bảo an ninh quốc gia trong bối cảnh chuỗi cung ứng vũ khí toàn cầu ngày càng phức tạp.

Tuệ Nhân