Mặc áo rách trên sàn diễn thời trang để phản kháng AI

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục sản xuất ra những hình ảnh bóng bẩy, hoàn mỹ đến mức vô thực, các nhà thiết kế đã quyết định đi ngược lại dòng chảy. Họ khước từ vẻ đẹp trơn tru, máy móc để tôn vinh những chi tiết lộn xộn, dang dở và mang đậm dấu ấn của đôi bàn tay con người.

Một bộ trang phục được thiết kế tả tơi có chủ ý trên sàn diễn để phản đối sự hoàn hảo mượt mà của thời trang do AI tạo ra

Báo cáo dự báo xu hướng của tổ chức WGSN đã chỉ ra rằng, sự trỗi dậy của những thiết kế cố tình để lộ vẻ xù xì, chưa hoàn thiện chính là đòn đáp trả mạnh mẽ nhất của giới mộ điệu trước sự đổ bộ của máy móc, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong hành trình tái định nghĩa giá trị nguyên bản của thời trang.

Lời tuyên chiến mang tên #WorkinProgress

Sự xâm lấn của trí tuệ nhân tạo vào thế giới thời trang đã được hiện thực hóa qua nhiều cách thức khác nhau. Gần đây nhất, chiến dịch tiếp thị gây tranh cãi của Gucci do Giám đốc sáng tạo Demna khởi xướng đã sử dụng hình ảnh do máy tính tạo ra, đẩy sự hoàn hảo nhân tạo lên đến đỉnh điểm. Chính sự nhẵn nhụi, rập khuôn của những hình ảnh này đã châm ngòi cho một cuộc phản kháng nghệ thuật sâu sắc.

Với những hình ảnh bóng bẩy, Gucci bị chỉ trích vì dùng AI trong chiến dịch quảng cáo

Báo cáo Dự báo Họa tiết và Đồ họa Mùa Thu 2027 của WGSN đã gọi tên trào lưu phản kháng này là "#WorkinProgress" (Đang trong quá trình hoàn thiện). Đây là một sự dịch chuyển mang tính triết học, nơi các nhà thiết kế cố tình phơi bày quá trình chế tác và tính vật chất của trang phục, nhằm khẳng định sự hiện diện của con người đằng sau mỗi đường kim mũi chỉ.

Hannah Watkins, Giám đốc bộ phận Họa tiết và Đồ họa tại WGSN, nhận định rằng giữa một nền văn hóa luôn kết nối không ngừng nghỉ, việc được "ngắt kết nối" đã trở thành một thứ xa xỉ phẩm. Khao khát đó đang được chuyển hóa thành những thiết kế tôn vinh các kỹ thuật thủ công lâu đời, những dấu vết lao động hiển hiện rõ nét và sự nguyên bản của chất liệu. Khi máy móc bắt đầu làm chủ những kỹ năng vốn từng là đặc quyền của nhân loại, câu hỏi về bản sắc con người ngày càng trở nên nhức nhối. Chính điều này thúc đẩy các nhà thiết kế sử dụng sự chân thực như một vũ khí sắc bén để tạo ra sự khác biệt trên một thị trường đang bị đồng hóa bởi thuật toán.

Trào lưu "#WorkinProgress" được dự báo sẽ thống trị từ nay cho đến năm 2028 thông qua các chi tiết đồ họa, khẩu hiệu và họa tiết in ấn. Đó là những dòng chữ trông như được phác họa vội vã bằng tay, các phông chữ pha trộn mang phong cách cắt dán lộn xộn, những bông hoa nguệch ngoạc bằng cọ vẽ một cách ngẫu hứng, hay các bề mặt vải bạc màu, sờn rách và phai úa theo thời gian.

Trên các sàn catwalk 2026, xu hướng này đã bắt đầu thành hình với một sức sống vô cùng mãnh liệt. Prada tung ra những thiết kế với vết trầy xước có chủ ý, đập tan định kiến về sự tươm tất của hàng hiệu; Emilia Wickstead mang đến những họa tiết hoa mang hiệu ứng như một bức tranh thủy mặc đang vẽ dở; Ashlyn phô diễn kỹ thuật cắt may viền thô với những đường chỉ khâu lộ rõ ràng trên mép vải; và Henrik Vibskov làm mới họa tiết nanh sói kinh điển bằng những đường nét phác thảo thủ công đầy tính bản năng. Những vết sờn, cổ tay áo dính vết ố hay những vết xước cố ý giờ đây trở thành minh chứng cho dấu ấn thời gian và sự trải nghiệm. Thông điệp được đưa ra rất mạnh mẽ: Hãy phơi bày quá trình lao động, tôn vinh đôi bàn tay và để sự không hoàn hảo cất lên tiếng nói của riêng mình.

Khi sự vụng về trở thành thước đo mới của sự xa xỉ

Sự khao khát săn lùng những dấu ấn thủ công hiển hiện không tự nhiên sinh ra từ khoảng không, nó là hệ quả tất yếu từ sự thay đổi trong tâm lý của chính người tiêu dùng. Vượt ra ngoài phạm vi thời trang, thế hệ Z đang cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ hướng về các sở thích mang tính vật lý và truyền thống như tham gia câu lạc bộ đọc sách hay làm đồ thủ công. Sau một thời gian dài chìm đắm trong việc tiêu thụ nội dung kỹ thuật số rỗng tuếch, họ bắt đầu mệt mỏi và thèm khát những kết nối mang tính người thực sự, những thứ có thể chạm vào và cảm nhận được bằng giác quan.

Sự thay đổi tâm lý này phản chiếu trực tiếp vào thói quen mua sắm. Người tiêu dùng ngày càng bị thu hút bởi những món đồ mang lại cảm giác nhân bản: có dấu vết đẽo gọt, hơi khiếm khuyết một chút nhưng chứa đựng một câu chuyện dày dặn về quá trình hình thành. Thay vì nhìn nhận những vết gợn là lỗi lầm cần loại bỏ, họ coi đó là bằng chứng thép cho tính xác thực và giá trị bền vững của sản phẩm. Kỹ nghệ thủ công truyền thống đang dần lấy lại vị thế tối thượng của nó như một cột mốc định vị sự xa xỉ đích thực, bỏ xa những sản phẩm được sản xuất hàng loạt bằng công nghệ.

Xuyên suốt năm 2025, các thương hiệu đình đám như Bottega Veneta, Loewe và Bally đã đặt kỹ thuật chế tác thủ công, sự tận tâm và ý đồ thiết kế vào vị trí trung tâm của các chiến dịch quảng bá.

Vào tháng 1 vừa qua, nhà mốt Miu Miu đã trình làng dự án "Making of Old" (Tạo ra sự cũ kỹ). Đây là một sáng kiến đầy tham vọng nhằm phơi bày sự phức tạp, khoảng thời gian dài và tình yêu được rót vào quy trình xử lý da của hãng, kéo dài từ khâu tìm kiếm nguồn nguyên liệu tinh tuyển cho đến kỹ thuật làm lão hóa bề mặt da. Dự án này như một lời nhắc nhở rằng sự bóng bẩy vô hồn do AI tạo ra chỉ trong ba giây không bao giờ có thể sánh được với chiều sâu của một đồ vật đã được thời gian và bàn tay con người mài giũa qua hàng trăm giờ lao động miệt mài.

Thời trang do con người tạo ra vẫn mang những chi tiết... không hoàn hảo - Ảnh: Miu Miu

Ngành công nghiệp thời trang đang chủ động giành lại vị thế độc tôn của đôi bàn tay con người trong một kỷ nguyên bị bão hòa bởi vẻ hào nhoáng nhân tạo. Chiến lược tiếp thị của các thương hiệu trong thời gian tới sẽ ngày càng tập trung vào tính minh bạch của quy trình chế tác, và việc hợp tác với các nghệ nhân truyền thống sẽ được ưu tiên hàng đầu.

Bùi Tú