Ma-rốc gia hạn biện pháp tự vệ với thép cán nóng nhập khẩu

Việt Nam nằm ngoài danh sách được loại trừ

Theo thông tin của Phái đoàn Việt Nam tại Geneva, Ma-rốc đã gửi thông báo tới Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) về việc gia hạn biện pháp tự vệ đang áp dụng đối với sản phẩm thép cán nóng nhập khẩu. Đây là vụ việc tự vệ toàn cầu đối với nhóm sản phẩm thép cán nóng, có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam. Cụ thể như sau:

Thông tin chung về vụ việc, Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương cho biết, sản phẩm bị áp dụng là thép cán nóng, dạng cuộn hoặc không ở dạng cuộn thuộc mã HS (theo thông báo của Ma-rốc) như sau: 72.08; 72.11.13; 72.11.14; 72.11.19; 72.25.30; 72.25.40; 72.26.20.00.11; 72.26.20.00.20; 72.26.20.00.51; 72.26.20.00.52; 72.26.20.00.59; 72.26.91 và 72.26.99.80.00.

Biện pháp đang áp dụng: thuế tự vệ bổ sung theo trị giá hàng hóa ở mức 19%. Ngày dự kiến biện pháp gia hạn có hiệu lực 19/6/2026, sau khi được công bố trên Công báo chính thức của Ma-rốc. Thời hạn gia hạn dự kiến là 3 năm, từ ngày 19/6/2026 đến ngày 18/6/2029.

Cơ sở thông báo tại WTO, Điều 7.2 và Điều 12.1(c) của Hiệp định Tự vệ WTO về gia hạn biện pháp tự vệ; đồng thời thông báo theo Điều 9, chú thích 2 của Hiệp định Tự vệ liên quan đến việc loại trừ một số nước đang phát triển.

Việt Nam không được nêu trong danh sách các nước đang phát triển được Ma-rốc loại trừ gia hạn tự vệ đang áp dụng đối với sản phẩm thép cán nóng nhập khẩu.

Theo thông báo, Ma-rốc cho biết biện pháp tự vệ đối với sản phẩm thép cán nóng lần đầu có hiệu lực từ ngày 19/6/2020 trong thời hạn 3 năm, đến ngày 18/6/2023. Sau đó, biện pháp đã được gia hạn thêm 03 năm, đến ngày 18/6/2026. Trên cơ sở kết quả rà soát, Ma-rốc dự kiến tiếp tục gia hạn biện pháp thêm 03 năm, đến ngày 18/6/2029.

Cơ quan điều tra của Ma-rốc cho rằng việc tiếp tục áp dụng biện pháp là cần thiết để khắc phục hoặc ngăn ngừa thiệt hại nghiêm trọng đối với ngành sản xuất thép cán nóng trong nước. Trong quá trình rà soát, Ma-rốc đã xem xét diễn biến nhập khẩu, các chỉ số kinh tế - tài chính của ngành sản xuất trong nước, nguy cơ nhập khẩu gia tăng sau khi biện pháp được dỡ bỏ, cũng như chương trình điều chỉnh cơ cấu của ngành sản xuất trong nước.

Đối với tình hình ngành sản xuất trong nước, Ma-rốc ghi nhận một số chỉ số có cải thiện, nhưng đánh giá tổng thể ngành sản xuất vẫn còn dễ bị tổn thương. Các chỉ số được xem xét bao gồm sản lượng, công suất sản xuất, tỷ lệ sử dụng công suất, doanh số bán hàng, chi phí sản xuất, lợi nhuận, tồn kho, năng suất lao động và việc làm. Theo bảng số liệu trong thông báo, lượng nhập khẩu giảm từ 47.579 tấn trong nửa đầu năm 2024 xuống 33.169 tấn trong nửa đầu năm 2025; tỷ lệ nhập khẩu so với sản xuất giảm từ mức chỉ số 100 xuống 63 trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, tồn kho vẫn ở mức cao, với chỉ số tồn kho nửa đầu năm 2025 là 128 so với mức 100 của nửa đầu năm 2024.

Về nguy cơ thiệt hại trong thời gian tới, Ma-rốc cho rằng có rủi ro thực tế và sắp xảy ra về việc nhập khẩu thép cán nóng sẽ tăng trở lại nếu biện pháp tự vệ được dỡ bỏ. Các yếu tố được Ma-rốc viện dẫn gồm tình trạng dư thừa công suất toàn cầu đối với sản phẩm thép, sự thay đổi luồng thương mại thép do tác động địa chính trị, và xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ tại nhiều thị trường. Ma-rốc cho rằng những yếu tố này có thể làm chuyển hướng thương mại sang thị trường Ma-rốc trong trường hợp không tiếp tục duy trì biện pháp tự vệ.

Ngoài ra, ngành sản xuất thép cán nóng của Ma-rốc đã cung cấp bằng chứng cho thấy đang tiếp tục triển khai kế hoạch điều chỉnh cơ cấu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc thực hiện các biện pháp điều chỉnh được Ma-rốc đánh giá là vẫn đang tiếp diễn, do đó cần duy trì biện pháp tự vệ trong một giai đoạn bổ sung để hỗ trợ quá trình điều chỉnh của ngành sản xuất trong nước.

Biện pháp tự vệ được Ma-rốc dự kiến gia hạn là thuế tự vệ bổ sung theo trị giá hàng hóa ở mức 19%. Để đáp ứng yêu cầu nới lỏng dần biện pháp theo Điều 7.4 của Hiệp định Tự vệ WTO và quy định pháp luật trong nước của Ma-rốc, mức thuế bổ sung 19% sẽ được giảm 01 điểm phần trăm mỗi năm trong thời gian gia hạn.

Như vậy, trường hợp biện pháp được gia hạn theo thông báo, doanh nghiệp xuất khẩu cần tính toán tác động của mức thuế tự vệ bổ sung đối với giá xuất khẩu, chi phí giao hàng, điều kiện thanh toán và khả năng cạnh tranh tại thị trường Ma-rốc.

Theo thông báo, Ma-rốc liệt kê danh sách các nước đang phát triển được loại trừ khỏi phạm vi áp dụng biện pháp theo Điều 9.1 của Hiệp định Tự vệ WTO. Danh sách này bao gồm nhiều thành viên đang phát triển, trong đó có một số nước ASEAN như Campuchia, Indonesia, Malaysia, Myanma, Lào, Philippines, Singapore và Thái Lan.

Việt Nam không được nêu trong danh sách các nước đang phát triển được loại trừ tại thông báo này. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần thận trọng khi xuất khẩu sản phẩm thép cán nóng sang Ma-rốc, đặc biệt trong trường hợp sản phẩm có mã HS, mô tả hàng hóa hoặc đặc tính kỹ thuật tương ứng với phạm vi nêu trong thông báo.

Theo dõi cảnh báo sớm, đa dạng hóa thị trường

Để ứng phó với biện pháp này, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các bên liên quan rà soát tình hình xuất khẩu. Theo đó, doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm thép cán nóng sang Ma-rốc cần rà soát các hợp đồng, đơn hàng, lịch giao hàng và kế hoạch xuất khẩu trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2029; đồng thời đánh giá tác động của mức thuế tự vệ bổ sung đối với hiệu quả kinh doanh và khả năng duy trì thị trường.

Kiểm tra kỹ phạm vi sản phẩm: Doanh nghiệp cần đối chiếu mã HS, mô tả sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, dạng hàng hóa và mục đích sử dụng với phạm vi sản phẩm bị áp dụng biện pháp trong thông báo của Ma-rốc. Việc phân loại sai mã HS hoặc chưa đánh giá đầy đủ đặc tính sản phẩm có thể làm phát sinh rủi ro về thuế và thủ tục hải quan tại thị trường nhập khẩu.

Theo dõi khả năng tham vấn: theo Điều 12.3 của Hiệp định Tự vệ WTO, Ma-rốc thông báo sẵn sàng tham vấn với các thành viên WTO có lợi ích xuất khẩu đáng kể đối với sản phẩm liên quan. Doanh nghiệp cần kịp thời phản ánh khó khăn, vướng mắc phát sinh để cơ quan quản lý có cơ sở xem xét phương án trao đổi với phía Ma-rốc khi cần thiết.

Chủ động đa dạng hóa thị trường: Trong bối cảnh nhiều nước tiếp tục sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm thép, doanh nghiệp cần tăng cường theo dõi cảnh báo sớm, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và xây dựng phương án giá phù hợp nhằm hạn chế rủi ro bị ảnh hưởng bởi các biện pháp phòng vệ thương mại.

Theo thông báo, Ma-rốc liệt kê danh sách các nước đang phát triển được loại trừ khỏi phạm vi áp dụng biện pháp theo Điều 9.1 của Hiệp định Tự vệ WTO. Danh sách này bao gồm nhiều thành viên đang phát triển, trong đó có một số nước ASEAN như Campuchia, Indonesia, Malaysia, Myanma, Lào, Philippines, Singapore và Thái Lan. Việt Nam không được nêu trong danh sách các nước đang phát triển được loại trừ tại thông báo này. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần thận trọng khi xuất khẩu sản phẩm thép cán nóng sang Ma-rốc, đặc biệt trong trường hợp sản phẩm có mã HS, mô tả hàng hóa hoặc đặc tính kỹ thuật tương ứng với phạm vi nêu trong thông báo.

Hoàng Giang