Lý giải hiện tượng dông lốc, mưa đá liên tục xảy ra ở Bắc Bộ

Những ngày gần đây, mưa dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh liên tục xuất hiện tại Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, trong đó có Thủ đô Hà Nội, dù nhiều nơi đang bước vào đợt nắng nóng.

Theo Phó Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia Vũ Anh Tuấn, trong 1 đến 2 ngày qua, khu vực Bắc Bộ, đặc biệt là Hà Nội, đã xuất hiện mưa dông kèm sấm sét mạnh, cục bộ có mưa đá. Đây là dạng thời tiết khá điển hình trong giai đoạn giao mùa ở Bắc Bộ, khi khí quyển cùng lúc hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi khiến đối lưu phát triển mạnh.

Nguyên nhân được xác định là do ảnh hưởng của rìa phía Nam rãnh áp thấp bị nén bởi khối áp cao lục địa phía Bắc, kết hợp với hội tụ gió lên đến 5.000m. Vì vậy, chiều tối và đêm 2/5, khu vực Bắc Bộ đã có mưa rào và dông, cục bộ có nơi mưa to, kèm mưa đá, lốc, sét và gió giật mạnh.

Tiến sĩ Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc điều hành Trung tâm nghiên cứu khí tượng, khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, nhận định: “Dù đây là hiện tượng nguy hiểm, nhưng không phải hoàn toàn bất ngờ, bởi đã nằm trong xu thế thời tiết được cơ quan dự báo nhận định và cảnh báo. Trong thời gian tới, miền Bắc vẫn cần tiếp tục đề phòng các hiện tượng dông lốc, sét, gió giật mạnh và mưa đá cục bộ, do đây vẫn là giai đoạn thời tiết còn nhiều biến động”.

Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ đêm 4/5 đến ngày 12/5, khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa có mưa rào và dông vài nơi. Riêng trong hai ngày 8 và 9/5, mưa rào và dông có khả năng xuất hiện rải rác, cục bộ có nơi mưa to.

Tại các khu vực khác, mưa dông tập trung vào chiều tối và đêm. Riêng khu vực từ Nghệ An đến Huế, mưa dông có thể gia tăng từ chiều tối 8 và 9/5. Nam Bộ từ ngày 5 đến 6/5 cục bộ có nơi mưa to. Ông Vũ Anh Tuấn lưu ý: “Các khu vực đề phòng trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh”.

Dự báo xa hơn về xu thế thời tiết từ tháng 5 đến tháng 7, ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo khí hậu, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, cho biết mùa mưa ở Bắc Bộ có khả năng xuất hiện ở mức tương đương trung bình nhiều năm, khoảng từ giữa tháng 5.

Đối với Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, do gió mùa Tây Nam ở phía Nam có khả năng hoạt động từ nửa cuối tháng 5, mưa rào và dông sẽ gia tăng. Vì vậy, mùa mưa tại hai khu vực này có thể xuất hiện muộn hơn so với trung bình nhiều năm.

Trong tháng 5, tổng lượng mưa trên toàn quốc phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm từ 15 đến 30%. Riêng khu vực phía Đông Bắc Bộ và Nam Bộ phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm cùng thời kỳ. Sang tháng 6, lượng mưa tại Tây Bắc, Đồng bằng Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Huế có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm từ 5 đến 20%. Tháng 7, lượng mưa trên cả nước phổ biến cao hơn từ 5 đến 10%, riêng duyên hải Nam Trung Bộ ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm.

“Trên phạm vi cả nước có khả năng xảy ra các hiện tượng thời tiết nguy hiểm dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh; đặc biệt trong thời kỳ chuyển mùa - tập trung trong tháng 5”, ông Nguyễn Đức Hòa nhấn mạnh.

Theo Cục Quản lý đê điều và phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến 11 giờ ngày 3/5, dông lốc, mưa đá và gió giật mạnh xảy ra từ ngày 1/5 đã làm 5 người bị thương tại Thái Nguyên; 350 nhà bị tốc mái tại Điện Biên, Thái Nguyên và Lào Cai; 919ha lúa, hoa màu bị thiệt hại; 6 trường học bị tốc mái và 12 cột điện bị gãy, đổ tại Thái Nguyên.

Tại Thái Nguyên, trận mưa đá kèm dông lốc tối 2/5 gây thiệt hại nặng về người và tài sản. Theo báo cáo của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các địa phương, từ 17h30 đến 18h cùng ngày, gió mạnh kèm mưa đá đã khiến nhiều nhà dân bị tốc mái, hệ thống điện và giao thông tại một số xã bị hư hỏng nghiêm trọng.

Tại xã Thanh An, tỉnh Điện Biên, mưa đá kèm dông lốc cường độ mạnh trong thời gian ngắn làm dập nát nhiều diện tích rau màu, cây ăn quả, cây cảnh. Một số diện tích lúa đang trong giai đoạn chín bị gãy dập, rụng hạt, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất. Nhiều công trình phụ trợ, mái che chuồng trại cũng bị hư hỏng do đá rơi kèm gió giật.

Tại Hà Nội, phường Long Biên cũng ghi nhận mưa đá kèm dông lốc và gió giật mạnh. Mưa đá chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn nhưng hạt khá to, rơi dày trong vài phút. Rất may, hiện tượng này không gây thiệt hại.

Ngay sau khi thiên tai xảy ra, cấp ủy, chính quyền các địa phương đã thăm hỏi, động viên người bị thương, đồng thời huy động lực lượng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, sớm ổn định đời sống và tiếp tục rà soát, thống kê thiệt hại.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia đề nghị các tỉnh, thành phố chịu ảnh hưởng theo dõi chặt chẽ bản tin cảnh báo, dự báo thời tiết, kịp thời thông tin đến chính quyền cơ sở và người dân để chủ động phòng tránh. Các địa phương cần sẵn sàng lực lượng tại chỗ, triển khai phương án ứng phó, hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả khi có tình huống phát sinh.

Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai duy trì trực ban 24/24h, theo dõi sát diễn biến thời tiết, thiên tai, đê điều; đồng thời chuyển các thông tin dự báo, cảnh báo đến địa phương để kịp thời tham mưu công tác chỉ đạo, điều hành và ứng phó thiên tai.

(theo TTXVN)