Luôn cảm thấy bụng đói có thể là dấu hiệu của bệnh lý

Bụng đói dữ dội và kéo dài dai dẳng - thuật ngữ y học gọi là chứng ăn nhiều (polyphagia) - không đơn thuần là do dạ dày trống rỗng, dù cơ thể luôn cần thức ăn để chuyển hóa thành năng lượng duy trì sự sống. Tìm hiểu những nguyên nhân tiềm ẩn đứng sau hiện tượng này để bảo vệ sức khỏe kịp thời.

1. Bụng đói có thể là cảnh báo những bệnh lý nội tiết và chuyển hóa nguy hiểm

Khi thấy bụng đói liên tục dù đã ăn đủ có thể là dấu hiệu bệnh lý của đái tháo đường.

Khi cảm giác đói xuất hiện với tần suất dày đặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, nên nghĩ ngay đến các bệnh lý chuyển hóa và nội tiết phổ biến dưới đây:

Bệnh đái tháo đường: Ở người bình thường, đường trong thức ăn sẽ chuyển hóa thành glucose để nuôi tế bào. Nhưng với bệnh nhân đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường type 1, glucose không thể tiến vào tế bào mà bị đào thải qua nước tiểu. Tế bào "đói" năng lượng sẽ liên tục phát tín hiệu bắt buộc phải ăn nhiều hơn, dẫn đến nghịch lý là nhiều người bệnh ăn khỏe nhưng cân nặng vẫn sụt giảm nghiêm trọng. Các triệu chứng đi kèm gồm khát nước dữ dội, đi tiểu nhiều, mắt mờ và vết thương lâu lành.

Hạ đường huyết: Đây là trạng thái nồng độ glucose trong máu sụt giảm xuống mức báo động. Tình trạng này không chỉ gặp ở người đang điều trị đái tháo đường mà còn là dấu hiệu của các bệnh lý nghiêm trọng khác như viêm gan, suy thận, u nội tiết tuyến tụy hoặc rối loạn tuyến thượng thận. Người bị hạ đường huyết nặng có thể nói lắp, đi đứng loạng choạng như say rượu, run rẩy và đổ mồ hôi trộm.

Cường giáp (bệnh lý tuyến giáp): Tuyến giáp chịu trách nhiệm sản xuất hormone kiểm soát tốc độ trao đổi chất. Khi tuyến này hoạt động quá mức, mọi cơ quan sẽ bị đẩy nhanh tiến độ làm việc, đốt cháy năng lượng siêu tốc, khiến luôn trong trạng thái thèm ăn, mạch đập nhanh, lo lắng và sụt cân.

2. Những thói quen hằng ngày gây cảm giác bụng đói

Không phải lúc nào cơn đói cũng bắt nguồn từ bệnh thực thể. Đôi khi, chính những thói quen sinh hoạt và chế độ dinh dưỡng hàng ngày đang âm thầm đánh lừa bộ não:

Căng thẳng và thiếu ngủ: Khi rơi vào trạng thái stress hoặc mất ngủ, cơ thể sẽ tăng tiết hormone cortisol và làm xáo trộn các hormone kiểm soát sự thèm ăn (như ghrelin và leptin). Sự suy nhược này kích thích não bộ tìm kiếm các thực phẩm giàu chất béo, nhiều calo và đường để ổn định hệ thần kinh, gây ra cảm giác đói giả, dẫn đến tăng cân nhanh chóng.

Chế độ ăn thiếu chất xơ và protein:Cơ thể mất nhiều thời gian hơn để tiêu hóa protein (thịt nạc, cá, sữa) và chất béo lành mạnh. Ngược lại, nếu thực đơn chứa quá nhiều tinh bột tinh chế (bánh mì trắng, bánh ngọt, thức ăn nhanh), đường huyết sẽ tăng vọt rồi giảm đột ngột, khiến nhanh chóng đói lại ngay sau khi ăn.

Đánh lừa vị giác bằng nước ngọt ăn kiêng: Nhiều người chọn đồ uống chứa đường nhân tạo để giảm cân. Thế nhưng, vị ngọt không calo này đánh lừa não bộ rằng năng lượng sắp được nạp vào. Khi không nhận được calo thật, não sẽ kích hoạt cơ chế thèm ăn bắt phải ăn bù bằng các loại đồ ngọt khác.

Cơ thể bị mất nước:Tín hiệu khát và đói phát ra từ não bộ có thể bị nhầm lẫn. Khi cơ thể thiếu nước, sẽ thấy chóng mặt, mệt mỏi và có cảm giác thèm ăn. Việc uống một ly nước trước bữa ăn có thể giải quyết triệt để "cơn đói giả" này.

3. Khi nào bụng đói cần đi khám bác sĩ?

Cơn đói kéo dài không chỉ gây phiền toái mà còn có thể là tác dụng phụ của một số loại thuốc điều trị như thuốc kháng histamine (trị dị ứng), thuốc chống trầm cảm, thuốc steroid hoặc thuốc chống loạn thần. Nếu nhận thấy cân nặng tăng nhanh đột ngột kèm theo cảm giác thèm ăn không kiểm soát kể từ khi dùng thuốc, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc mà hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để đổi sang phác đồ phù hợp hơn.

Đặc biệt đối với phụ nữ, cơn đói tăng đột biến cũng là dấu hiệu sinh lý tự nhiên trong ba tháng đầu của thai kỳ nhằm đảm bảo dinh dưỡng cho thai nhi.

Tuy nhiên, nếu không thuộc các nhóm đối tượng trên, việc thay đổi chế độ ăn giàu chất xơ, tập thói quen ăn chậm nhai kỹ, tránh xa màn hình điện thoại khi ăn mà vẫn không giảm được chứng ăn nhiều (polyphagia), hãy đến ngay các cơ sở y tế để thực hiện xét nghiệm máu, tầm soát đái tháo đường và kiểm tra chức năng tuyến giáp toàn diện. Hãy chủ động lắng nghe cơ thể để phát hiện sớm các bất thường, bảo vệ sức khỏe của chính mình và gia đình.

BS. Nguyễn Yên Thao