Luật về doanh nghiệp nhỏ và vừa: Chuyển tư duy từ hỗ trợ sang phát triển

Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ảnh: CTTĐT Quốc hội

Sáng ngày 28/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, sau gần 10 năm triển khai, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc hình thành hệ thống chính sách hỗ trợ. Dù vậy, thực tiễn cho thấy một số chính sách chưa phát huy đầy đủ hiệu quả; phương thức hỗ trợ còn phân tán, chưa thực sự xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Việc tiếp cận chính sách của doanh nghiệp còn gặp khó khăn và cơ chế đánh giá hiệu quả sau hỗ trợ vẫn chưa rõ nét.

Theo Bộ trưởng, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng về phát triển kinh tế tư nhân, hỗ trợ doanh nghiệp, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đổi mới công tác hoàn thiện pháp luật. Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới không chỉ dừng lại ở việc gia tăng số lượng doanh nghiệp, mà phải tập trung nâng cao chất lượng, năng lực cạnh tranh, khả năng đổi mới sáng tạo, tham gia chuỗi giá trị và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển lên quy mô lớn hơn.

Việc xây dựng Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương của Đảng và Nhà nước; khắc phục triệt để những hạn chế của quy định hiện hành; luật hóa các cơ chế, chính sách lớn có tính ổn định, lâu dài để tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, căn cứ quan điểm, mục tiêu xây dựng và kết quả tham vấn cộng đồng doanh nghiệp, Chính phủ đề xuất nâng cấp và đổi tên thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc đổi tên này thể hiện sự thay đổi căn bản về tư duy chính sách chuyển từ "hỗ trợ doanh nghiệp" là chính sang "kiến tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển", phản ánh đúng định hướng của Đảng, xác định đúng vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong phát triển kinh tế - xã hội và tiệm cận với xu hướng quốc tế.

Hai nhóm chính sách hỗ trợ cụ thể

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình của Chính phủ. Ảnh: CTTĐT Quốc hội

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo Luật gồm 5 Chương, 35 Điều, chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ theo nhu cầu và lộ trình nâng cấp trưởng thành của doanh nghiệp (từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, từ siêu nhỏ lên nhỏ, từ nhỏ lên vừa, và từ vừa lên lớn). Thước đo chính sách chuyển từ "số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ" sang "sự phát triển, khả năng hấp thụ của doanh nghiệp sau hỗ trợ".

Quản lý chính sách chuyển từ quy trình, thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình. Đẩy mạnh số hóa quy trình hỗ trợ trên cơ sở kết nối, chia sẻ dữ liệu doanh nghiệp; ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận, triển khai, theo dõi, giám sát và đánh giá.

Nhà nước không trực tiếp cung cấp hỗ trợ đơn lẻ mà tập trung kiến tạo hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện (kết nối đơn vị hỗ trợ, chuyên gia, cơ sở ươm tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, hiệp hội và doanh nghiệp lớn). Đồng thời, chuyển từ "hỗ trợ cái Nhà nước có" sang "hỗ trợ thứ doanh nghiệp cần" thông qua phiếu hỗ trợ, đặt hàng, giao nhiệm vụ. Ngân sách Nhà nước đóng vai trò vốn dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động nguồn lực xã hội.

Đáng chú ý, hai nhóm chính sách hỗ trợ cụ thể được nêu trong dự thảo. Một là nhóm chính sách hỗ trợ chung sẽ khơi thông các điểm nghẽn về tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ, thị trường; mở rộng các kênh tài chính mới; hỗ trợ nghiên cứu, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số; nâng cao năng lực đáp ứng thị trường và tham gia chuỗi cung ứng.

Hai là nhóm chính sách hỗ trợ trọng tâm tập trung vào các đối tượng ưu tiên tạo đột phá như doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị, kinh doanh bền vững và chuyển đổi từ hộ kinh doanh.

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cơ quan thẩm tra lưu ý nội dung dự thảo vẫn tập trung nhiều vào các biện pháp hỗ trợ, đề nghị rà soát tổng thể để thể hiện rõ nét tư duy "kiến tạo, phát triển", tập trung tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao quy mô, chất lượng, năng lực cạnh tranh cốt lõi, khả năng quản trị và đổi mới sáng tạo, khắc phục triệt để tình trạng hỗ trợ dàn trải.

Dự thảo có phạm vi tác động rộng, liên quan nhiều luật chuyên ngành. Cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát kỹ để bảo đảm tính đồng bộ; đối với quy định thuộc pháp luật chuyên ngành, chỉ quy định nguyên tắc hoặc dẫn chiếu, không quy định lại các nội dung đã được điều chỉnh đầy đủ.

Đinh Nhung

CTTĐT Quốc hội