Luật Thương mại điện tử 2025: Giúp doanh nghiệp phát triển trong thời kỳ thương mại số

Những quy định mới này được kỳ vọng sẽ định hình lại "cuộc chơi kinh tế số", chuyển đổi mô hình từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên nền tảng dữ liệu số.

Siết chặt quản lý hàng giả, hàng lậu trên môi trường số

Luật Thương mại điện tử 2025 quy định nhiều hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động thương mại điện tử, trong đó có các hành vi lừa đảo, gian dối và lợi dụng nền tảng số để kinh doanh trái pháp luật.

Đáng chú ý, luật nghiêm cấm việc kinh doanh hoặc tạo điều kiện cho người khác kinh doanh các loại hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật như hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng quá hạn sử dụng hoặc không đáp ứng quy định về chất lượng. Quy định này không chỉ áp dụng đối với người bán mà còn đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với các đơn vị vận hành nền tảng thương mại điện tử.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Thương mại điện tử 2025 là quy định rõ trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử. Theo đó, các nền tảng có trách nhiệm kiểm tra, rà soát và kịp thời gỡ bỏ hoặc xử lý các hành vi kinh doanh vi phạm pháp luật ngay khi phát hiện hoặc khi nhận được phản ánh.

Luật Thương mại điện tử 2025 được kỳ vọng sẽ định hình lại "cuộc chơi kinh tế số", chuyển đổi mô hình từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên nền tảng dữ liệu số. Ảnh: PV

Bên cạnh đó, chủ quản nền tảng phải công khai đầy đủ, minh bạch các điều kiện hoạt động, điều kiện giao dịch và thực hiện chế độ báo cáo trực tuyến định kỳ thông qua Hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử hoặc theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước.

Đối với các nền tảng sử dụng thuật toán để ưu tiên hoặc hạn chế hiển thị hàng hóa, dịch vụ, luật yêu cầu phải công khai các tiêu chí lựa chọn chính đang được áp dụng.

Ngoài ra, các sàn thương mại điện tử cũng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình giải quyết tranh chấp, khiếu nại, điều tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật.

Luật cũng bổ sung nhiều nghĩa vụ mới đối với người bán hàng trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội có chức năng bán hàng. Theo quy định, người bán phải cung cấp đầy đủ thông tin để chủ quản nền tảng xác thực danh tính. Tùy từng đối tượng, thông tin xác thực bao gồm tên và địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh theo đăng ký; tên, địa chỉ trụ sở của tổ chức; hoặc tên và địa chỉ cư trú của cá nhân.

Bên cạnh việc xác thực thông tin, người bán còn phải công khai các nội dung bắt buộc liên quan đến hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật. Những thông tin này bao gồm chất lượng hàng hóa và các nội dung bắt buộc trên nhãn hàng hóa, ngoại trừ các thông tin mang tính riêng biệt như ngày sản xuất, hạn sử dụng, số lô sản xuất, số khung hoặc số máy.

Khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu, người bán cũng phải cung cấp các thông tin liên quan đến hoạt động thương mại điện tử theo quy định.

Đối với trường hợp kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử trung gian hoặc mạng xã hội có chức năng đặt hàng trực tuyến, người bán phải thực hiện thêm một số nghĩa vụ.

Cụ thể, người bán chỉ được sử dụng tài khoản thanh toán của chính mình trên nền tảng. Đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, người bán phải cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh trước khi được phép bán hàng hoặc cung ứng dịch vụ.

Nếu phát hiện hàng hóa có khuyết tật theo quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, người bán phải chủ động thông báo cho chủ quản nền tảng để công khai thông tin, thực hiện thu hồi, xử lý sản phẩm và bồi thường thiệt hại theo quy định.

Đánh dấu thời kỳ "lửa thử vàng" của thương mại điện tử

Đặc biệt, Luật Thương mại điện tử 2025 quy định rõ các hình thức xử lý đối với tổ chức, cá nhân vi phạm. Tùy theo tính chất và mức độ, người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính; bị chặn truy cập hoặc tạm ngừng chức năng giao dịch của nền tảng; bị gỡ bỏ nội dung hoặc tài khoản vi phạm; đồng thời buộc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả và khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Trong trường hợp gây thiệt hại, tổ chức hoặc cá nhân vi phạm còn phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Nếu hành vi có dấu hiệu tội phạm, cơ quan chức năng sẽ xem xét xử lý hình sự theo quy định hiện hành.

Ông Đỗ Hữu Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam. Ảnh: NH

Trước sự thay đổi này, ông Đỗ Hữu Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho rằng, khi luật mới đi vào thực tiễn, nhà bán hàng thực chất lại là đối tượng ít phải lo lắng nhất.

“Mục tiêu cốt lõi của luật và các nghị định lần này là nhằm ràng buộc trách nhiệm của các ‘ông lớn’, tức các sàn Thương mại điện tử trong việc nộp thuế, kiểm soát chất lượng hàng hóa và thực hiện các thủ tục xác minh danh tính trong hoạt động livestream.

Tuy nhiên, các nhà bán hàng tuyệt đối không được chủ quan. Việc phải làm ngay lúc này là tuân thủ tốt các quy định hiện hành về thuế, hóa đơn, chứng từ nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa”, ông Hưng nhận định.

Trong giai đoạn "cá nước đục", nhiều người kinh doanh có thể lách luật, nhưng khi hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện, việc kinh doanh "chuẩn chỉ" ngay từ đầu là nhằm phát triển bền vững. Sự minh bạch này không phải là gánh nặng, mà là cơ hội để thanh lọc thị trường, loại bỏ những đối thủ cạnh tranh không lành mạnh, bán hàng giả, hàng nhái ra khỏi cuộc chơi.

Năm 2026 đánh dấu một thời kỳ "lửa thử vàng" của thương mại điện tử Việt Nam. Để không bị bỏ lại phía sau, các nhà bán hàng không thể chỉ trông chờ vào may mắn hay các công cụ tăng trưởng "nóng".

Sự kết hợp giữa năng lực thích ứng chiến lược (tối ưu vận hành, đa kênh) và sự minh bạch hóa, tuân thủ pháp luật sẽ là cánh cửa để doanh nghiệp phát triển trong thời kỳ thương mại số mới.

Nam Trang