Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công: Tăng cường minh bạch, bảo đảm kiểm soát an toàn nợ công

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu quả quản trị

Quan điểm xuyên suốt của Luật là thể chế hóa kịp thời chủ trương phát triển kinh tế - xã hội, tạo đột phá về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm soát an toàn nợ công, ổn định kinh tế vĩ mô; bảo đảm đồng bộ hệ thống pháp luật và tăng cường minh bạch trong quản lý nợ công.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung giới thiệu nội dung cơ bản của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công

Một nội dung quan trọng của Luật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn liền với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả quản trị. Luật đã quy định trao quyền cho Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính trong một số nhiệm vụ về quản lý nợ, tăng cường sự chủ động và tự chịu trách nhiệm cho chính quyền địa phương trong việc quyết định, sử dụng ngân sách. Theo đó, bổ sung quy định rõ hơn về nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước, Chính phủ, sửa đổi, bổ sung về quyền hạn, nhiệm vụ của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính.

Cụ thể, gắn liền với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả quản trị, Luật đã quy định trao quyền cho Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính một số nhiệm vụ về quản lý nợ, tăng cường sự chủ động và tự chịu trách nhiệm cho chính quyền địa phương trong việc quyết định, sử dụng ngân sách, theo đó bổ sung quy định rõ hơn về nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước, Chính phủ, sửa đổi, bổ sung về quyền hạn, nhiệm vụ của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính.

Luật đã hoàn chỉnh các nội dung liên quan đến thẩm quyền của Chủ tịch nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về việc đàm phán, ký, phê duyệt, phê chuẩn và sửa đổi, bổ sung, gia hạn các điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước; các điều ước quốc tế và thỏa thuận vay nhân danh Chính phủ về vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài.

Luật phân cấp cho Thủ tướng Chính phủ phê duyệt hạn mức vay về cho vay lại và hạn mức bảo lãnh Chính phủ gắn liền với việc phê duyệt Kế hoạch vay, trả nợ công hằng năm để rút ngắn thủ tục; đồng thời, giao Bộ Tài chính chủ động điều hành, công bố tài liệu trình Kế hoạch vay, trả nợ công hằng năm để đáp ứng yêu cầu công khai theo thông lệ quốc tế.

Trên tinh thần phân cấp, phân quyền gắn với thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp tại Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức Chính quyền địa phương sửa đổi, tại điểm a Khoản 1 Điều 53 - Tổ chức vay, trả nợ của chính quyền địa phương bỏ quy định tỉnh lấy ý kiến chấp thuận của Bộ Tài chính về điều kiện, điều khoản của trái phiếu chính quyền địa phương (gồm khối lượng, mệnh giá, đồng tiền, kỳ hạn), phân cấp cho UBND cấp tỉnh báo cáo HĐND cấp tỉnh phê duyệt Đề án phát hành, đảm bảo trong tổng mức vay được Quốc hội phê duyệt.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công. Ảnh: Phạm Thắng

Cùng với đó, Luật phân cấp cho Chính phủ quy định chi tiết việc công bố thông tin, số liệu nợ công, đồng thời bổ sung hình thức công bố bằng ấn phẩm hoặc trên phương tiện điện tử là hình thức công bố phổ biến hiện nay.

Tạo điều kiện huy động vốn từ kênh trái phiếu Chính phủ trên thị trường vốn quốc tế

Nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, tạo điều kiện cho việc huy động vốn từ kênh trái phiếu Chính phủ trên thị trường vốn quốc tế phục vụ nhu cầu đầu tư phát triển trong thời gian tới của Việt Nam, tại Điều 2 (Điều khoản thi hành) có quy định bổ sung khoản 11a vào sau khoản 11 tại Điều 4 Luật Thuế Thu nhập Doanh nghiệp về “Thu nhập của nhà đầu tư từ lãi trái phiếu Chính phủ Việt Nam” không thuộc thu nhập chịu thuế tại Việt Nam.

Quy định trên sẽ không tác động đến ngân sách nhà nước do giá trị thuế thu nhập thu được cũng chính là khoản ngân sách Chính phủ phải chi trả thay cho nhà đầu tư khi thanh toán trái phiếu.

Để đảm bảo hài hòa quy định với bên cho vay, tháo gỡ vướng mắc trong khâu đàm phán, tiếp thu ý kiến thẩm định về việc đảm bảo đồng bộ với pháp luật về thuế, tại Điều 2 bổ sung khoản 11b vào sau khoản 11a Điều 4 Luật Thuế Thu nhập Doanh nghiệp về quy định “Thu nhập của bên cho vay nước ngoài từ lãi, phí phát sinh từ khoản cho vay đối với Nhà nước, Chính phủ Việt Nam” thì không thuộc thu nhập chịu thuế tại Việt Nam. Quy định này sẽ không tác động đến ngân sách nhà nước do giá trị thuế thu nhập thu được cũng chính là khoản ngân sách Chính phủ phải bố trí chi trả thay cho Bên cho vay nước ngoài.

Tại Điều 35 Luật Quản lý nợ công (về phương thức cho vay lại), Luật bổ sung quy định phương thức Bộ Tài chính ủy quyền cho ngân hàng chính sách của Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại cho vay lại doanh nghiệp thực hiện đầu tư chương trình, dự án trong danh mục ưu tiên đầu tư của Nhà nước; việc cho vay lại thực hiện theo cơ chế chịu một phần rủi ro tín dụng, đồng thời bổ sung quy định về điều kiện ngân hàng thương mại được tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế xếp hạng tín nhiệm ở mức ngang bằng hoặc thấp hơn một bậc so với mức xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam. Chính phủ sẽ quy định chi tiết nội dung này.

Tại điểm b khoản 1 Điều 43 và điểm đ khoản 3 Điều 36 Luật Quản lý nợ công quy định doanh nghiệp được cấp bảo lãnh Chính phủ và được vay lại phải đáp ứng điều kiện "không bị lỗ trong 03 năm liền kề gần nhất theo báo cáo kiểm toán, trừ các khoản lỗ do thực hiện chính sách của Nhà nước được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt”. Luật sửa đổi, bổ sung theo hướng quy định thay thế trường hợp loại trừ như trên bằng xếp hạng tín nhiệm do các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế độc lập thực hiện, dựa trên việc phân tích toàn diện tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh, năng lực quản trị, môi trường ngành và các yếu tố vĩ mô.

Cùng với đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công bãi bỏ các nội dung quy định liên quan đến Chương trình quản lý nợ công 3 năm để bảo đảm đồng bộ với quy định của Luật Ngân sách nhà nước; bãi bỏ quy định tại điểm a Khoản 1, điểm a Khoản 3 Điều 30 của Luật Quản lý nợ công về hình thức vay từ quỹ dự trữ tài chính của Nhà nước và thủ tục trình Thủ tướng Chính phủ quyết định việc vay quỹ dự trữ tài chính của Nhà nước để phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước.

Tại Điều 4 Luật Quản lý nợ công (về phân loại nợ công), Luật sửa điểm c Khoản 1, điểm c Khoản 3 để bỏ quy định về vay từ quỹ dự trữ tài chính của Nhà nước, đồng bộ với lược bỏ nêu trên.

Tại điểm p khoản 1 Điều 15 của Luật Quản lý nợ công, Luật bỏ nhiệm vụ "thanh tra" do nhiệm vụ này đã tập trung về Thanh tra Chính phủ.

Nhật An