Luật sư phân tích về tội danh của Khánh Sky, Hồ Văn Khoa và Vua Quạt

Các đối tượng Tiệp, Hợi, Khoa. Ảnh: Bộ Công an

Công an tỉnh Bắc Ninh vừa phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an khởi tố 3 bị can gồm Nguyễn Văn Hợi (tức Khánh Sky), Hồ Văn Khoa và Trần Đình Tiệp (tức Vua Quạt) liên quan đến những mâu thuẫn trên mạng xã hội về hoạt động từ thiện.

Đối tượng Nguyễn Văn Hợi bị khởi tố về hai tội danh gồm “Gây rối trật tự công cộng” và “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Hồ Văn Khoa bị khởi tố về tội “Gây rối trật tự công cộng”, trong khi Trần Đình Tiệp bị khởi tố về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Trao đổi về vụ việc, TS. luật sư Đặng Văn Cường, Văn phòng Luật sư Chính Pháp, cho rằng pháp luật Việt Nam ghi nhận quyền tự do ngôn luận và quyền bày tỏ quan điểm của cá nhân trước các vấn đề xã hội. Việc sử dụng internet, mạng xã hội cũng không bị hạn chế, nhưng các quyền này phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật.

Theo TS. Cường, người sử dụng mạng xã hội phải bảo đảm tính chính xác, trung thực của thông tin và không được lợi dụng việc đăng tải, chia sẻ nội dung để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

“Việc đưa thông tin chưa được kiểm chứng, thông tin bịa đặt, xuyên tạc, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác hoặc sử dụng mạng xã hội để đăng tải nội dung có tính chất bạo lực, đe dọa, uy hiếp tinh thần người khác là những hành vi có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật”, TS. Cường phân tích.

Đáng chú ý, theo TS. Cường, nếu việc livestream, chửi bới, đe dọa, thách thức trên mạng được thực hiện liên tục, sau đó các cá nhân còn trực tiếp kéo đến địa điểm kinh doanh hoặc nơi ở của người khác để tiếp tục phát trực tiếp, làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và gây tác động tiêu cực đến trật tự xã hội thì hành vi có thể đã vượt quá giới hạn của quyền tự do ngôn luận.

Cụ thể, hai đối tượng Hợi và Khoa đã có hành vi đến nhà Tiệp để livestream, có những lời lẽ ngông cuồng, thể hiện ý thức coi thường pháp luật, gây bức xúc trong dư luận xã hội nên hành vi này có dấu hiệu cấu thành tội phạm của tội “Gây rối trật tự công cộng”.

Theo quy định tại Điều 318, người phạm tội có thể bị xử lý với nhiều mức hình phạt khác nhau tùy thuộc vào tính chất, mức độ và các tình tiết cụ thể của vụ án. Đáng chú ý, trường hợp phạm tội thuộc khoản 2 Điều 318 có khung hình phạt từ 2 đến 7 năm tù.

Tuy nhiên, mức hình phạt cụ thể sẽ phụ thuộc vào việc cơ quan tố tụng xác định hành vi thuộc khoản nào của Điều 318, cùng với tính chất, mức độ, hậu quả và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Bên cạnh đó, Trần Đình Tiệp bị khởi tố về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”, quy định tại Điều 331 Bộ luật Hình sự.

Theo Điều 331, nếu hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội và nếu thuộc trường hợp quy định tại khoản 2, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 2 đến 7 năm.

Tuy nhiên, TS. Đặng Văn Cường lưu ý, việc xác định trách nhiệm hình sự và mức hình phạt cụ thể đối với Trần Đình Tiệp còn phụ thuộc vào kết quả điều tra, chứng cứ thu thập được, nhận thức của bị can về hành vi, hậu quả thực tế và các tình tiết liên quan.

TS. luật sư Đặng Văn Cường.

Ranh giới giữa quyền tự do ngôn luận và hành vi vi phạm pháp luật

Theo phân tích của chuyên gia pháp lý, ranh giới giữa quyền tự do ngôn luận và hành vi vi phạm pháp luật nằm ở nội dung, mục đích, phương thức thực hiện cũng như hậu quả của hành vi.

Việc một cá nhân bày tỏ quan điểm, tranh luận hoặc phê bình trên mạng xã hội không mặc nhiên cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, nếu lợi dụng mạng xã hội để xúc phạm, đe dọa, vu khống, phát tán thông tin sai sự thật hoặc thực hiện các hành vi gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác và trật tự xã hội thì có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.

Trong vụ việc này, cơ quan chức năng được cho là đang làm rõ việc các cá nhân có lợi dụng những mâu thuẫn để tạo nội dung nhằm thu hút lượt xem, tương tác và gia tăng sức ảnh hưởng trên mạng xã hội hay không.

Đây cũng là vấn đề đáng lưu ý trong bối cảnh các nền tảng mạng xã hội ngày càng đề cao những nội dung có tính tranh cãi, gây sốc hoặc cực đoan. Khi những nội dung xúc phạm, đe dọa hoặc thông tin sai lệch bị biến thành công cụ để thu hút lượt xem và tương tác, những tác động tiêu cực đối với cộng đồng có thể vượt ra ngoài phạm vi của một cuộc tranh luận thông thường trên mạng.

Vụ án cũng đặt ra yêu cầu về việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người sử dụng mạng xã hội. Không gian mạng không phải là nơi người dùng được miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với những hành vi của mình.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, về lâu dài, bên cạnh việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, cần tăng cường các biện pháp phòng ngừa trên không gian mạng. Trong đó có việc nâng cao trách nhiệm của các nền tảng trong phát hiện, hạn chế và gỡ bỏ nội dung độc hại; cải thiện cơ chế xác thực danh tính; xây dựng hệ thống cảnh báo, tiếp nhận và xử lý nhanh các nội dung có tính chất đe dọa, bạo lực, xúc phạm.

Đồng thời, việc giáo dục kỹ năng số cho trẻ em và thanh thiếu niên cũng cần được chú trọng nhằm giúp người dùng nhận diện thông tin sai lệch, hiểu rõ giới hạn của quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm khi tham gia môi trường mạng.

"Mục tiêu cuối cùng không phải là hạn chế quyền tự do ngôn luận, mà là xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh, trong đó quyền tự do được thực hiện đúng pháp luật và không bị biến thành công cụ để gây tổn hại đến người khác hoặc cộng đồng" - ông Cường nhấn mạnh.

Thanh Hà